Meta bị phạt 25 tỷ USD vì cáo buộc lừa dối người dùng về quyền riêng tư dữ liệu

Thẩm phán Francis J. Mathew tại Tòa án Quận bang New Mexico (Santa Fe) ra lệnh Meta Platforms (công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp) trả 25 tỷ USD cho bang. Quyết định được đưa ra sau khi bồi thẩm đoàn tháng 9 kết luận Meta đã vi phạm hơn 43 triệu lần luật bảo vệ người tiêu dùng của bang bằng các tuyên bố sai lệch về quyền riêng tư dữ liệu.

Vụ kiện bắt nguồn từ scandal Cambridge Analytica năm 2018, khi công ty tư vấn chính trị thu thập dữ liệu của khoảng 87 triệu người dùng Facebook thông qua một ứng dụng bên thứ ba mà không có sự đồng ý đầy đủ, rồi sử dụng để nhắm mục tiêu quảng cáo chính trị. New Mexico kiện Meta năm 2021, cáo buộc công ty đã lừa dối cư dân bang về việc ai có quyền truy cập dữ liệu cá nhân, cách công ty xử lý nội dung thù địch và thông tin sai lệch, cũng như các chính sách nội bộ khác.

Bồi thẩm đoàn xác định 26 trong số 29 tuyên bố của Meta và lãnh đạo công ty (bao gồm cả Mark Zuckerberg) là gây hiểu nhầm. Theo luật bang, mức phạt tối đa có thể lên tới khoảng 219 tỷ USD (5.000 USD mỗi vi phạm), nhưng thẩm phán giảm xuống 25 tỷ USD. Tiền phạt sẽ được chuyển vào quỹ giáo dục của bang New Mexico.

Meta cho biết sẽ kháng cáo. Giám đốc Pháp lý CJ Mahoney tuyên bố phán quyết “gần như khiến công ty không thể kinh doanh tại bang New Mexico” và cáo buộc bang trộn lẫn vấn đề quyền riêng tư với quyền tự do ngôn luận. Trước đó, Meta đã đạt thỏa thuận khoảng 17–18 tỷ USD với nhiều bang khác về các vụ kiện liên quan đến sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên, nhưng New Mexico không tham gia thỏa thuận đó vì theo đuổi vụ kiện riêng.

Tác động đến cộng đồng người Việt tại Mỹ

Facebook và Instagram là nền tảng quan trọng đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ để kết nối gia đình, quảng bá doanh nghiệp nhỏ (nhà hàng, nail spa, bất động sản, dịch vụ), chia sẻ tin tức cộng đồng và tổ chức sự kiện. Các vấn đề về quyền riêng tư dữ liệu có thể khiến người dùng cân nhắc kỹ hơn về việc chia sẻ thông tin cá nhân và hoạt động kinh doanh trên nền tảng. Nếu Meta điều chỉnh chính sách hoặc bị siết chặt giám sát sau các vụ phạt lớn, điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả quảng cáo, tiếp cận khách hàng và tính minh bạch dữ liệu mà nhiều chủ doanh nghiệp Việt đang sử dụng hàng ngày.

Nhận định

Phán quyết 25 tỷ USD của New Mexico là một trong những mức phạt lớn nhất từ trước đến nay đối với Meta, xuất phát từ vụ Cambridge Analytica kéo dài gần một thập kỷ. Bồi thẩm đoàn và thẩm phán nhấn mạnh tính hệ thống và cố ý trong các tuyên bố gây hiểu nhầm của công ty về kiểm soát dữ liệu người dùng. Meta dự kiến kháng cáo, nên số tiền cuối cùng và thời điểm thanh toán còn phụ thuộc vào quá trình pháp lý tiếp theo. Vụ việc tiếp tục làm nổi bật các rủi ro pháp lý liên quan đến quyền riêng tư dữ liệu đối với các nền tảng mạng xã hội lớn.