Lợi suất trái phiếu chính phủ là cái neo của hầu hết lãi vay dài hạn. Khi nhà đầu tư đòi lời cao hơn để giữ trái phiếu Mỹ — vì lo lạm phát, thâm hụt và giá dầu — ngân hàng và công ty phát hành trái phiếu cũng phải trả đắt hơn.
Tuần này lợi suất 10 năm tăng tuần thứ ba liên tiếp. Một số phiên trong tuần nó vượt 5%, sát đỉnh năm. Kỳ hạn 2 năm khoảng 4,75%. Đường cong vẫn dốc nhẹ ở đoạn dài: tiền dài hạn đắt hơn tiền ngắn hạn.
Với người mua nhà, lãi cố định 30 năm bám sát trái phiếu 10 năm chứ không bám sát từng quyết định của Fed. Các bản tin thị trường thế chấp tuần này ghi nhận lãi phổ biến quanh 7%, có nguồn ghi trên 7%. Trả góp hàng tháng tăng dù giá nhà chưa hạ tương ứng. Người đã vay cố định cũ ít bị ảnh hưởng ngay; người cần refinancing hoặc mua mới thì cửa hẹp.
Thẻ tín dụng và vay tiêu dùng thả nổi nhạy hơn. Lãi thẻ trung bình vẫn ở vùng trên 20%, có khảo sát tháng 9 ghi gần 24%. Mỗi lần Fed nâng lãi quỹ liên bang, lãi gốc ngân hàng thương mại thường đi lên theo.
Doanh nghiệp cũng chịu. Lợi suất chỉ số trái phiếu doanh nghiệp Mỹ loại đầu tư (ICE BofA) được ghi nhận quanh 5,7%, cao hơn rõ so với cùng kỳ năm trước. Công ty xếp hạng tốt vẫn vay được, nhưng đắt hơn. Công ty yếu hoặc cần đảo nợ lớn những năm tới phải tính lại kế hoạch.
Nguyên nhân chồng lên nhau: Fed tăng lãi giữa tháng để kìm giá; thị trường nghi ngờ lạm phát sớm về 2%; khối lượng phát hành trái phiếu kho bạc lớn; căng thẳng năng lượng. Bộ Tài chính đã tăng mua lại trái phiếu dài hạn nhưng chưa đủ kéo lợi suất xuống bền.
Áp lực này không có nghĩa nền kinh tế đóng băng ngay. Việc làm vẫn tạo thêm việc, chứng khoán có phiên hồi. Nhưng với hộ gia đình vay thẻ và doanh nghiệp cần vốn lưu động, chi phí vốn cao kéo dài làm chậm chi tiêu và đầu tư.
Lợi suất trên 5% với kỳ hạn 10 năm từng là mốc tâm lý. Chừng nào lạm phát và nguồn cung trái phiếu chưa dịu, lãi vay thực tế ngoài phố khó giảm nhanh.