Tuyên bố của Tổng thống Trump được đưa ra ngay sau cuộc họp với đội ngũ an ninh quốc gia và cuộc điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Đây là một phần trong chiến lược “áp lực tối đa” mà ông Trump áp dụng kể từ khi xung đột Mỹ-Israel-Iran nổ ra đầu năm 2026.
Trump nhấn mạnh Iran phải chấp nhận các điều kiện chính: từ bỏ chương trình làm giàu uranium, ngừng đe dọa các nước láng giềng, và mở lại eo biển Hormuz mà không hạn chế. Eo biển này là tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, chiếm khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Việc Iran kiểm soát hoặc thu phí tàu bè qua đây đã gây gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng.
1. Thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu:
Ngay sau tuyên bố, giá dầu Brent tăng lên gần 111 USD/thùng, WTI vượt 107 USD. Các thị trường chứng khoán châu Á và Mỹ đồng loạt giảm điểm do lo ngại gián đoạn nguồn cung. Việt Nam, với nhu cầu nhập khẩu dầu cao, có thể chịu áp lực lạm phát và chi phí vận tải tăng nếu xung đột kéo dài.
2. Phản ứng từ Iran và khu vực:
Iran bác bỏ lời đe dọa, cho rằng đây là “ngôn ngữ không thể chấp nhận” và khẳng định tiếp tục đàm phán qua trung gian Pakistan. Các cuộc tấn công drone gần đây vào UAE và Saudi Arabia cho thấy căng thẳng vẫn nóng. Israel được cho là đang chuẩn bị các lựa chọn quân sự nếu đàm phán thất bại.
3. Chiến lược của Trump:
Đây không phải là lần đầu Trump sử dụng ngôn ngữ mạnh mẽ (“không còn gì sót lại”, “toàn bộ nền văn minh sẽ chết”). Phong cách này nhằm tạo áp lực tối đa để buộc Iran nhượng bộ, đồng thời củng cố vị thế với đồng minh Israel và các nước Vùng Vịnh. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo rủi ro leo thang không kiểm soát, đặc biệt khi Iran đã suy yếu nhưng vẫn sở hữu kho vũ khí tên lửa lớn.
Đàm phán hiện đang bế tắc, với cuộc họp an ninh quốc gia Mỹ dự kiến vào ngày 19/5/2026. Khả năng Mỹ-Israel nối lại các đòn tấn công quân sự vẫn hiện hữu nếu Iran không nhượng bộ. Ngược lại, nếu đạt thỏa thuận, khu vực có thể chứng kiến sự ổn định tạm thời và giá dầu giảm mạnh.
Tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng sâu sắc đến an ninh năng lượng toàn cầu và kinh tế các nước nhập khẩu như Việt Nam. Các bên cần đối thoại khẩn cấp để tránh kịch bản tồi tệ nhất.
