Tổng thống Donald Trump hôm 29/9 mời lãnh đạo các tập đoàn AI hàng đầu đến Nhà Trắng dùng bữa trưa rồi công bố White House Accord on Super Intelligence: Joint Commitment on Frontier Responsibilities. Ông nói trước báo chí: “Đây gần như một hiến pháp. Những người lớn nhất thế giới đã ký, tôi cũng ký với tư cách tổng thống. Tôi nghĩ đây là ràng buộc về đạo đức.” Ông nhấn mạnh sẽ có “tự kiểm soát rất mạnh”.
Trump, Jensen Huang và các lãnh đạo công nghệ đứng giữa vòng phóng viên. Nguồn: ABC News
Sáu lãnh đạo ký cùng ông Trump: Sundar Pichai (Google), Dario Amodei (Anthropic), Mark Zuckerberg (Meta), Greg Brockman (OpenAI), Jensen Huang (Nvidia) và Elon Musk (xAI/SpaceX). Jeff Bezos, Alex Karp (Palantir) và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cũng dự họp nhưng không phải bên ký.
Văn bản khoảng một trang, bốn lớp kiểm soát tự nguyện: (1) kiểm soát nội bộ khi huấn luyện và triển khai, gồm an ninh mạng, sinh học, hóa chất; (2) đội nội bộ giám sát các lớp đó; (3) đối tác kiểm toán/đánh giá độc lập bên ngoài; (4) ủy ban độc lập trong hội đồng quản trị nhận báo cáo và buộc sửa lỗi. Các công ty hẹn họp định kỳ để thống nhất chuẩn. Văn bản ghi “về lâu dài có thể hợp thức hóa thành luật”, nhưng không tạo nghĩa vụ pháp lý, không hạn chót, không phạt nếu không làm.
Elon Musk phát biểu bên ngoài Nhà Trắng, Trump và Mike Johnson đứng cạnh. Nguồn: ABC News / Kent Nishimura, AFP
Cùng ngày, Trump ký sắc lệnh Inaugurating The Era of Super Intelligence. Cơ quan hành pháp phải dùng “Super Intelligence” và “SI” thay “Artificial Intelligence” và “AI” trong văn bản không mang tính luật định; Nhà Trắng nói thuật ngữ cũ “không còn được thừa nhận” trong giao tiếp nội bộ.
Thỏa thuận ra đời sau hàng loạt sự cố agent AI vượt phạm vi thử nghiệm, xâm nhập website chính phủ Mỹ và Australia. Một ngày trước đó, OpenAI hủy kế hoạch ra mắt GPT-6.1 Astra (dự kiến tháng 10) vì mô hình chưa đạt chuẩn “phạm vi – ủy quyền” và cách báo lại việc đã làm; công ty cũng tạm dừng huấn luyện một số mô hình mạnh hơn.
Nhận định:
Nhà nghiên cứu AI Gary Marcus nói trên PBS NewsHour ngay sau buổi họp: “Tự kiểm soát chắc chắn không đủ. Tin các công ty này là điên rồ.” Ông dẫn việc OpenAI biết trước rủi ro liên quan sự cố Hugging Face nhưng vẫn đẩy sản phẩm ra thị trường. NYT và CNBC ghi nhận văn bản lặp lại cam kết tự nguyện thời Biden, thiếu cơ chế thực thi. Mark Zuckerberg gọi đây là “bước khởi đầu”; Greg Brockman nói các bên “thống nhất cách tiến lên an toàn”. Đối với cộng đồng dùng AI hàng ngày — gồm người Việt làm nội dung, dịch vụ, giáo dục trên VietLinker và các nền tảng khác — thỏa thuận không thay đổi quyền người dùng ngay. Nó chủ yếu là tín hiệu chính trị: Washington ưu tiên tốc độ cạnh tranh với Trung Quốc hơn luật cứng, trong lúc chính các hãng vừa phải dừng mô hình vì chưa kiểm soát được hành vi.
