Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) hôm nay chính thức cáo buộc Pavel Durov, người sáng lập và CEO của Telegram, đã “tiếp tay cho hoạt động khủng bố”. Theo FSB, nền tảng nhắn tin này đã không gỡ bỏ các nội dung mà các cơ quan đặc nhiệm Ukraine cùng một số tổ chức bị Nga coi là khủng bố sử dụng để thực hiện hành vi phá hoại, tấn công, thảm sát và lừa đảo trực tuyến trên lãnh thổ Nga.
FSB tuyên bố đã phát thông báo truy nã quốc tế đối với Durov. Nếu bị kết án tại Nga, ông có thể đối mặt với mức án lên đến tù chung thân.
Ngay sau khi thông tin được công bố, tài khoản chính thức của Telegram trên mạng xã hội X đã đăng một bức ảnh cũ của Durov giơ ngón tay giữa. Đây được xem là phản ứng không lời nhưng rất rõ ràng của nền tảng. Phía Telegram và bản thân Durov chưa đưa ra bình luận chính thức nào khác.
Pavel Durov sinh ra tại Nga nhưng hiện mang hộ chiếu của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Pháp. Ông từng sáng lập mạng xã hội VKontakte – được ví như “Facebook của Nga” – trước khi bán cổ phần và rời khỏi công ty năm 2014. Telegram ra mắt năm 2013 với trọng tâm mã hóa và quyền riêng tư, hiện có hơn một tỷ người dùng toàn cầu và được sử dụng rộng rãi bởi cả hai phía trong xung đột Nga – Ukraine.
Quan hệ giữa Telegram và chính quyền Nga từ lâu đã căng thẳng. Moscow nhiều lần tìm cách hạn chế hoặc buộc nền tảng phải hợp tác mạnh hơn trong việc kiểm duyệt nội dung. Năm 2024, Durov từng bị bắt tại Pháp vì các cáo buộc liên quan đến việc Telegram không xử lý hiệu quả hoạt động tội phạm trên nền tảng. Ông phủ nhận mọi cáo buộc từ phía Pháp và vụ việc vẫn đang được điều tra.
Lệnh truy nã lần này của Nga được xem là bước leo thang mới. Các nhà quan sát cho rằng đây là nỗ lực của Moscow nhằm tăng sức ép lên một trong những nền tảng nhắn tin lớn nhất thế giới, đồng thời gửi tín hiệu tới các công ty công nghệ khác về yêu cầu hợp tác trong kiểm soát nội dung.
Telegram lâu nay tự định vị là nền tảng bảo vệ quyền riêng tư và tự do ngôn luận. Việc từ chối gỡ bỏ một số nội dung theo yêu cầu của Nga phù hợp với lập trường này, nhưng cũng khiến công ty rơi vào thế đối đầu trực tiếp với chính quyền nước này. Trong khi đó, Nga cáo buộc ứng dụng đã trở thành công cụ cho các hoạt động chống lại an ninh quốc gia.
Hiện chưa rõ Durov đang ở đâu. Việc ông mang quốc tịch UAE và Pháp làm phức tạp khả năng thực thi lệnh truy nã quốc tế của Nga, vì nhiều quốc gia có thể không hợp tác với yêu cầu của Moscow trong bối cảnh quan hệ quốc tế hiện nay.
Vụ việc một lần nữa đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm của các nền tảng công nghệ đối với nội dung trên hệ thống của họ, đặc biệt trong thời kỳ xung đột. Telegram tiếp tục khẳng định tuân thủ luật pháp các nước nơi họ hoạt động và đã cải thiện đáng kể công tác kiểm duyệt trong những năm gần đây. Tuy nhiên, với Nga, những nỗ lực đó vẫn chưa đủ.
Trong tương lai gần, lệnh truy nã này có thể khiến quan hệ giữa Telegram và Nga càng thêm căng thẳng. Người dùng tại Nga có thể tiếp tục gặp khó khăn trong việc truy cập ứng dụng, trong khi Durov và công ty của ông sẽ phải đối mặt với áp lực pháp lý từ nhiều phía. Vụ việc cũng trở thành ví dụ điển hình về xung đột giữa quyền riêng tư kỹ thuật số và yêu cầu an ninh quốc gia trong kỷ nguyên thông tin.
Tỷ phú Pavel Durov tại Paris hồi tháng 12/2024. Ảnh: AFP