Cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh quý 2 năm 2026 của Tesla diễn ra ngày 22 tháng 7 đã không chỉ tập trung vào doanh số xe điện. Phần lớn sự chú ý đổ dồn vào phát biểu của Elon Musk về robot hình người Optimus. Lần này, tỷ phú không còn chỉ nói về tiềm năng “sản phẩm lớn nhất từ trước đến nay” mà thẳng thắn thừa nhận những trở ngại kỹ thuật và sản xuất đang khiến công ty phải đối mặt với một trong những thử thách khó nhất trong lịch sử hoạt động.
Musk mô tả việc chế tạo Optimus là “vấn đề rất phức tạp cần giải quyết” và khẳng định “chưa ai từng làm được điều này”. Ông muốn robot có khả năng khéo léo ít nhất ngang bằng bàn tay người, đồng thời đảm bảo độ tin cậy, bền bỉ và an toàn trong môi trường thực tế. Đây chính là điểm ông dành nhiều thời gian nhất để phân tích.
Theo ông, bàn tay con người là “điều kỳ diệu do tạo hóa mang lại”. Càng nghiên cứu kỹ, các kỹ sư Tesla càng nhận ra mức độ tinh vi của từng khớp, từng gân và cơ chế phản hồi lực. Không chỉ là sự đối xứng của ngón cái, mà toàn bộ hệ thống hoạt động với độ chính xác đến mức “đáng kinh ngạc”. Optimus được kỳ vọng sẽ đạt được mức độ khéo léo đó rồi tiến xa hơn nữa, nhưng hiện tại Tesla vẫn đang vật lộn để hoàn thiện bộ phận này.
Những phát biểu này không phải lần đầu Musk đề cập đến độ khó của bàn tay. Từ cuối năm 2025, ông đã nhiều lần nhấn mạnh trên X rằng một robot hình người hữu ích bắt buộc phải có đôi bàn tay máy móc “tuyệt vời”. Thế hệ hiện tại của Optimus (thường được gọi là Gen 3) được thiết kế với khoảng 22 bậc tự do cho mỗi bàn tay và tổng cộng khoảng 50 bộ truyền động, tăng đáng kể so với các phiên bản trước. Tuy nhiên, việc tích hợp cảm biến lực, điều khiển thời gian thực và độ bền khi hoạt động liên tục vẫn là bài toán chưa có lời giải hoàn hảo.
Bên cạnh thách thức kỹ thuật của bàn tay, Musk chỉ ra một trở ngại mang tính hệ thống lớn hơn: chuỗi cung ứng gần như không tồn tại. “Không có chuỗi cung ứng cho Optimus”, ông nói thẳng. Hầu hết linh kiện, từ động cơ, hộp số, hệ thống khớp đến cảm biến và phần mềm điều khiển, đều phải được Tesla thiết kế và sản xuất từ đầu hoặc tự xây dựng đối tác hoàn toàn mới. Điều này khác biệt hoàn toàn với ngành công nghiệp ô tô, nơi chuỗi cung ứng đã chín muồi qua nhiều thập kỷ.
Tesla còn phải chia sẻ nguồn chip AI vốn đang phục vụ cả xe tự lái và trung tâm dữ liệu. Chip AI5 do công ty tự phát triển được kỳ vọng mang lại băng thông bộ nhớ cao hơn đáng kể so với thế hệ trước, đồng thời tích hợp khả năng điều khiển bằng giọng nói thông qua hệ thống AI Grok. Tuy nhiên, việc cân đối nguồn cung chip, bộ nhớ và đóng gói giữa các sản phẩm khác nhau đang tạo áp lực lớn lên lịch trình sản xuất.
Để chuẩn bị cho giai đoạn sản xuất, Tesla đã thực hiện một bước đi quyết liệt. Từ đầu năm 2026, công ty ngừng sản xuất hai mẫu xe chủ lực Model S và Model X tại nhà máy Fremont (California). Không gian sản xuất được chuyển đổi thành dây chuyền lắp ráp Optimus với mục tiêu dài hạn đạt công suất khoảng một triệu đơn vị mỗi năm tại Fremont, trong khi Gigafactory Texas được chuẩn bị cho quy mô lớn hơn nhiều. Theo các thông tin từ cuộc họp, dòng sản xuất hạn chế tại Fremont dự kiến bắt đầu hoạt động từ cuối tháng 7 hoặc tháng 8 năm 2026.
Tesla cũng đã nâng mức đầu tư vốn năm 2026 lên khoảng 25 tỷ USD, gấp gần ba lần so với năm trước. Khoản tiền này không chỉ dành cho robot mà còn cho chip AI, nhà máy mới và các dự án tự hành. Musk từng tuyên bố sẽ “sốc” nếu Tesla không đạt mức sản xuất 100.000 robot mỗi tháng trong vòng năm năm tới. Đây là mục tiêu tham vọng, nhưng ông cũng thừa nhận quá trình tăng sản lượng sẽ đi theo đường cong chữ S điển hình, với giai đoạn đầu khá phẳng và kéo dài do phải hoàn thiện hàng nghìn linh kiện mới.
Optimus hiện có chiều cao khoảng 1,73 mét và trọng lượng khoảng 57 kg, được thiết kế để thực hiện các công việc trong nhà máy trước khi mở rộng ra môi trường bên ngoài. Tesla công bố dự án từ năm 2021, ra mắt nguyên mẫu đầu tiên năm 2022 và hiện đang ở giai đoạn hoàn thiện thế hệ thứ ba nhằm hướng tới sản xuất hàng loạt. Công ty dự kiến bắt đầu sản xuất giới hạn trong nửa cuối năm 2026 và hướng tới thương mại hóa năm 2027, ưu tiên sử dụng nội bộ trước khi bán ra ngoài.
Từ góc nhìn của người theo dõi ngành robot và ô tô, những chia sẻ của Musk phản ánh thực tế rằng Tesla đang bước vào vùng đất chưa ai khai phá ở quy mô công nghiệp. Các công ty khác như Figure AI, Unitree hay một số startup Trung Quốc cũng đang phát triển robot hình người, nhưng hầu hết vẫn ở giai đoạn thử nghiệm hoặc sản xuất số lượng nhỏ. Việc Tesla tự xây dựng toàn bộ từ phần cứng đến phần mềm và chuỗi cung ứng vừa là lợi thế dài hạn vừa là rủi ro ngắn hạn về tiến độ và chi phí.
Nếu thành công, Optimus có thể trở thành nền tảng tạo ra giá trị lớn hơn cả xe điện, theo đúng kỳ vọng của Musk. Robot có thể đảm nhận công việc nhà máy, hỗ trợ chăm sóc hoặc thậm chí tham gia vào các lĩnh vực lao động thiếu hụt. Ngược lại, nếu bàn tay và chuỗi cung ứng tiếp tục là nút thắt, lịch trình 2027 có thể bị đẩy lùi, ảnh hưởng đến kỳ vọng của nhà đầu tư vốn đã đặt nhiều niềm tin vào câu chuyện AI và robot của Tesla.
Hiện tại, Musk vẫn dành phần lớn thời gian và sự tập trung cho dự án này. Ông khẳng định Fremont đã có dây chuyền chạy thử và đây là ưu tiên số một của ông. Câu chuyện Optimus vì thế không còn chỉ là viễn cảnh tương lai xa, mà đang trở thành cuộc đua thực tế giữa tham vọng công nghệ và những giới hạn cứng của kỹ thuật sản xuất.