Washington D.C. – Ngày 4 tháng 4 năm 2026 – Trong một phiên tòa được đánh giá là quan trọng bậc nhất về quyền công dân kể từ Nội chiến Mỹ, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hôm 1/4/2026 đã chính thức mở phiên tranh tụng miệng (oral arguments) trong vụ kiện Trump v. Barbara. Đây là vụ kiện lịch sử do chính quyền Tổng thống Donald Trump khởi xướng nhằm chấm dứt quyền công dân bẩm sinh (birthright citizenship) theo Điều 1, Khoản 1 của Tu chính án 14 Hiến pháp Mỹ.
Ngay sau khi nhậm chức, Tổng thống Trump đã ký Sắc lệnh Hành pháp số 20/1/2025, chỉ thị các cơ quan liên bang ngừng cấp quốc tịch Mỹ tự động cho trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Mỹ nếu cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp hoặc tạm trú. Chính quyền lập luận rằng Tu chính án 14 – được ban hành năm 1868 nhằm bảo vệ quyền công dân cho người da đen sau Nội chiến – không bao gồm trường hợp “người nước ngoài bất hợp pháp”.
Tổng thống Donald Trump phát biểu về chính sách di trú và quyền công dân bẩm sinh. — Nguồn: Migration Policy Institute
Lập luận hai bên tại phiên tòa
Phía chính quyền Trump cho rằng quyền công dân bẩm sinh đã bị lạm dụng, dẫn đến tình trạng “birth tourism” và gánh nặng cho hệ thống phúc lợi xã hội. Họ dẫn chứng số liệu từ Bộ An ninh Nội địa cho thấy hàng trăm nghìn trẻ em được sinh ra mỗi năm từ cha mẹ không có quốc tịch Mỹ.
Phía nguyên đơn (các tổ chức bảo vệ quyền di trú) và một số bang Dân chủ phản đối mạnh mẽ, khẳng định Tu chính án 14 có ngôn ngữ rõ ràng: “All persons born or naturalized in the United States, and subject to the jurisdiction thereof, are citizens of the United States.” Họ cho rằng việc thay đổi phải thông qua tu chính hiến pháp chứ không thể bằng sắc lệnh hành pháp.
Theo các nguồn tin từ phiên tranh tụng, đa số thẩm phán (kể cả một số thẩm phán bảo thủ) đã đặt nhiều câu hỏi gay gắt về thẩm quyền của Tổng thống và tính hợp hiến của sắc lệnh. Nhiều chuyên gia pháp lý dự đoán Tòa án có thể bác bỏ hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng của sắc lệnh thay vì chấp thuận hoàn toàn.
Người biểu tình phản đối việc chấm dứt quyền công dân bẩm sinh trước Tòa án Tối cao Mỹ. — Nguồn: Connecticut Public
Tác động tiềm năng nếu Tòa án chấp thuận
Nếu quyết định nghiêng về phía Trump, Mỹ sẽ trở thành một trong số rất ít quốc gia phát triển chấm dứt quyền công dân bẩm sinh. Hậu quả có thể bao gồm:
Hàng triệu trẻ em sinh ra trên đất Mỹ sẽ không còn tự động là công dân.
Thay đổi lớn về chính sách di trú, bảo hiểm y tế và giáo dục cho gia đình nhập cư.
Tăng áp lực lên các bang biên giới và hệ thống tư pháp di trú.
Phân tích chuyên gia
Giáo sư Laurence Tribe (Đại học Harvard) nhận định:
“Đây là cuộc tấn công trực tiếp vào một trong những nguyên tắc nền tảng của Hiến pháp Mỹ. Nếu Tòa án chấp thuận, đây sẽ là thay đổi lớn nhất về quyền công dân kể từ Nội chiến.”
Trong khi đó, Ilya Shapiro (Manhattan Institute) – người ủng hộ lập trường Trump – cho biết:
“Tu chính án 14 được ban hành để bảo vệ người da đen sau Nội chiến, không phải để khuyến khích nhập cư bất hợp pháp. Đây là lúc cần làm rõ ý nghĩa gốc của điều khoản.”
Quyết định cuối cùng dự kiến được công bố vào cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7/2026 và sẽ có tác động sâu sắc đến chính sách di trú Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.