Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa mở rộng chiến dịch hạn chế công nghệ Trung Quốc sang lĩnh vực robot hình người. Vào chiều ngày 28/7/2026, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) công bố quyết định đưa các thiết bị robot tiên tiến sản xuất tại nước ngoài, bao gồm robot hình người và robot bốn chân, cùng với bộ biến tần điện (power inverters) kết nối, vào Covered List – danh sách các thiết bị bị coi là rủi ro không thể chấp nhận đối với an ninh quốc gia Mỹ.
Theo thông báo của FCC, các biện pháp này có hiệu lực ngay sau khi công bố và áp dụng đối với các mẫu robot và biến tần chưa được phát hành. Cơ quan này có quyền thu hồi giấy phép đối với các mẫu đã được cấp phép trước đó nếu cần thiết. FCC cho biết các thiết bị này có thể tạo ra lỗ hổng trong chuỗi cung ứng, gây rủi ro an ninh mạng và đe dọa cơ sở hạ tầng quan trọng của Mỹ.
Chủ tịch FCC Brendan Carr nhấn mạnh: “Những thiết bị này có thể tạo ra các lỗ hổng chuỗi cung ứng có khả năng làm gián đoạn an ninh kinh tế và quốc gia của Mỹ, đồng thời tạo ra rủi ro an ninh mạng đe dọa cơ sở hạ tầng quan trọng của Mỹ. FCC sẽ tiếp tục làm phần việc của mình để bảo vệ các chuỗi cung ứng quan trọng của Mỹ.”
Quyết định này xuất phát từ đánh giá của các cơ quan an ninh quốc gia Mỹ rằng robot tiên tiến sản xuất tại nước ngoài, đặc biệt từ Trung Quốc, có thể thu thập dữ liệu, phục vụ hoạt động giám sát hoặc thậm chí bị điều khiển từ xa. Trong bối cảnh Mỹ đang đẩy mạnh xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ phục vụ trí tuệ nhân tạo, các nhà chức trách lo ngại rằng robot hình người – được trang bị “bộ não” AI – có thể trở thành công cụ thu thập thông tin nhạy cảm hoặc làm gián đoạn hoạt động.
Ảnh minh họa: Một mẫu robot hình người hiện đại, loại thiết bị đang bị hạn chế nhập khẩu vào Mỹ theo quyết định mới của FCC.
Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất robot hình người. Các công ty như Unitree Robotics nắm giữ gần một phần năm thị phần toàn cầu. Unitree gần đây còn hợp tác với Nvidia để sử dụng chip Blackwell nhằm nâng cao khả năng AI của robot. Tuy nhiên, công ty này đã bị đưa vào danh sách các doanh nghiệp liên quan đến quân đội Trung Quốc của Lầu Năm Góc, làm tăng thêm sự nghi ngờ từ phía Mỹ.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington đã phản ứng mạnh mẽ. Phía Bắc Kinh kêu gọi Mỹ lắng nghe tiếng nói khách quan của cộng đồng doanh nghiệp hai nước, dừng việc “bôi nhọ các công ty Trung Quốc và đe dọa họ bằng các biện pháp trừng phạt”. Đại sứ quán khẳng định chính phủ Trung Quốc sẽ “có mọi biện pháp cần thiết để đối phó với bất kỳ hành động nào gây hại đến lợi ích của mình”.
Ngoài robot, FCC cũng cấm nhập khẩu các mẫu biến tần điện kết nối mới của Trung Quốc. Đây là thiết bị quan trọng giúp kết nối nguồn năng lượng tái tạo, pin và hệ thống trung tâm dữ liệu vào lưới điện. Trung Quốc đang thống trị thị trường biến tần toàn cầu với các nhà sản xuất lớn như Sungrow và Huawei. Mỹ lo ngại các thiết bị này có thể bị cài mã độc hoặc bị lợi dụng trong các chiến dịch tấn công mạng, tương tự vụ Volt Typhoon từng được phát hiện trước đây.
Quyết định của FCC nằm trong chiến lược rộng hơn của chính quyền Trump nhằm “tái định cư” các ngành công nghiệp chiến lược và giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc. Trước đó, Mỹ đã hạn chế drone, router, camera an ninh và một số thiết bị khác có nguồn gốc từ Trung Quốc. Các nhà lập pháp lưỡng đảng cũng đã đề xuất nhiều dự luật nhằm cấm chính phủ liên bang sử dụng robot Trung Quốc vì lý do an ninh.
Ảnh minh họa: Robot hình người UBTECH Walker được trưng bày tại một sự kiện công nghệ, thể hiện sự phát triển mạnh mẽ của ngành robot Trung Quốc.
Chuyên gia phân tích nhận định động thái này sẽ mang lại lợi thế cho các công ty robot Mỹ như Agility Robotics hay Figure, khi loại bỏ bớt đối thủ cạnh tranh giá rẻ từ Trung Quốc. Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại rằng lệnh cấm có thể làm chậm tốc độ ứng dụng robot trong sản xuất và dịch vụ tại Mỹ, vì công nghệ Trung Quốc hiện đang dẫn đầu về giá thành và khả năng sản xuất hàng loạt.
FCC dự kiến sẽ cấp miễn trừ cho nhiều nhà cung cấp không phải Trung Quốc, tương tự như cách xử lý với drone và router trước đây. Điều này cho thấy mục tiêu chính vẫn là nhắm vào sản phẩm từ các nước được coi là đối thủ chiến lược.
Trong bối cảnh cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu ngày càng gay gắt, việc kiểm soát robot hình người – được coi là bước tiếp theo của AI trong thế giới vật lý – trở thành ưu tiên hàng đầu của Mỹ. Chính quyền Trump đang gửi tín hiệu rõ ràng rằng họ không muốn lặp lại bài học về đất hiếm, khi Trung Quốc từng nắm quyền kiểm soát nguồn cung và sử dụng nó như công cụ đàm phán.
Quyết định ngày 28/7 đánh dấu một bước leo thang mới trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung. Dù còn phải chờ phản ứng thực tế từ thị trường và các biện pháp đáp trả của Bắc Kinh, rõ ràng robot hình người đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến bảo vệ chuỗi cung ứng và an ninh quốc gia của Washington.