Căng thẳng đồng minh: Israel phản đối mạnh mẽ thỏa thuận Mỹ-Iran, Washington giữ kín chi tiết
Washington, ngày 17/6/2026 – Thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt xung đột kéo dài gần bốn tháng đang đối mặt với thách thức lớn từ đồng minh then chốt của Washington. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu công khai khẳng định Israel không phải là bên tham gia thỏa thuận và sẽ không bị ràng buộc bởi các điều khoản liên quan đến Lebanon, trong khi Mỹ từ chối cung cấp toàn bộ văn bản cho Jerusalem. Sự việc làm sâu sắc thêm rạn nứt giữa hai đồng minh truyền thống, đặt ra câu hỏi về tính bền vững của thỏa thuận hòa bình khu vực.
Theo các nguồn tin từ Times of Israel và các hãng truyền thông Mỹ, Thủ tướng Netanyahu trong cuộc họp báo đầu tiên sau ba tháng đã tránh chỉ trích trực tiếp thỏa thuận nhưng nhấn mạnh rằng ông và Tổng thống Donald Trump “không phải lúc nào cũng nhìn cùng một hướng”. Ông khẳng định Israel sẽ duy trì sự hiện diện quân sự ở các khu vực an ninh tại Lebanon, Syria và Gaza “vô thời hạn” để bảo vệ biên giới, đồng thời thừa nhận Israel chưa được biết đầy đủ chi tiết thỏa thuận.
Các quan chức Israel đã yêu cầu Washington cung cấp toàn bộ văn bản bản ghi nhớ (MoU) mà Mỹ và Iran đã ký điện tử, nhưng bị từ chối. Theo báo cáo từ ABC News và Channel 12 của Israel, Jerusalem chỉ được thông báo sơ lược mà không tiếp cận được nội dung chi tiết. Thỏa thuận dự kiến được ký chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, bao gồm ngừng bắn vĩnh viễn, mở lại Eo biển Hormuz và các cuộc đàm phán trong 60 ngày về chương trình hạt nhân Iran.
Phản ứng từ phía Israel khá mạnh mẽ. Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir tuyên bố Israel “không phải đối tác” của thỏa thuận và không bị ràng buộc bởi nó. Nhiều quan chức Israel coi đây là bước lùi chiến lược, đặc biệt khi thỏa thuận dường như ngầm yêu cầu Israel rút quân khỏi miền nam Lebanon – điều mà Tel Aviv kiên quyết phản đối.
Thỏa thuận Mỹ-Iran được đánh giá là bước ngoặt ngoại giao quan trọng của Tổng thống Trump, giúp ổn định giá dầu toàn cầu và giảm căng thẳng hàng hải tại Eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ thế giới. Tuy nhiên, việc loại Israel ra khỏi quá trình đàm phán đã gây ra rạn nứt sâu sắc. Các chuyên gia nhận định đây là minh chứng cho sự khác biệt chiến lược giữa Washington và Jerusalem: Mỹ ưu tiên chấm dứt xung đột và tập trung vào lợi ích kinh tế - an ninh dài hạn, trong khi Israel kiên quyết theo đuổi mục tiêu vô hiệu hóa hoàn toàn khả năng hạt nhân và ảnh hưởng của Iran cùng các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah.
Từ góc nhìn Iran, thỏa thuận được coi là thắng lợi ngoại giao, khẳng định vị thế khu vực. Ngược lại, một số nhà phân tích Mỹ lo ngại rằng việc không chia sẻ chi tiết với Israel có thể dẫn đến các hành động đơn phương từ Tel Aviv, làm phức tạp hóa việc thực thi thỏa thuận. Tổng thống Trump đã công khai chỉ trích một số động thái gần đây của Netanyahu, cho thấy áp lực nội bộ trong liên minh.
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres hoan nghênh thỏa thuận như một “bước đi quan trọng”, kêu gọi tất cả các bên tuân thủ để mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực. Dù vậy, với lập trường kiên định của Israel và sự thiếu minh bạch từ Washington, con đường thực thi thỏa thuận vẫn đầy chông gai.
Bài viết dựa trên các nguồn uy tín như Times of Israel, CNN, Al Jazeera và WSJ. Tình hình có thể thay đổi nhanh chóng; khuyến nghị theo dõi cập nhật từ các hãng tin lớn.