Wall Street Journal (26/8) và BBC Tiếng Việt (12/9) dựa số liên bang Mỹ. Cả năm 2024 thặng dư khoảng 123 tỷ — sáu tháng 2026 đã gần 93% mức đó. Tháng 7 riêng: thâm hụt hàng hóa Mỹ với Việt Nam kỷ lục ~24,8 tỷ USD (Census). 12 tháng tới hết tháng 7, Ủy ban Kinh tế Liên hợp Quốc hội Mỹ: Việt Nam là đối tác khiến Mỹ thâm hụt hàng hóa lớn nhất (~219 tỷ).
Vì sao “nhất thế giới” dù không bán nhiều nhất? Mỹ xuất sang Việt Nam chỉ khoảng 10–11 tỷ USD cùng kỳ. Chênh lệch hai chiều tạo thặng dư kỷ lục.
FDI chiếm khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu Việt Nam (Tổng cục Thống kê). Điện tử–máy móc (Samsung, Intel, Foxconn…) chiếm phần lớn hàng sang Mỹ. Apple, Nike và nhiều hãng chuyển công đoạn khỏi Trung Quốc (“China plus one”). Herald: thuế bình quân hàng Trung Quốc vào Mỹ khoảng 23,2% so với hàng Việt khoảng 6,5% — khoảng cách thuế đẩy dịch chuyển.
Cái giá BBC nêu
Henry Storey (Dragoman, Melbourne): đây là “thành công và vận may” của Hà Nội nhưng tăng mức dễ tổn thương. Chuỗi cung ứng vẫn gắn Trung Quốc — Washington nghi chuyển khẩu tránh thuế (ước thất thu 19–26 tỷ USD/năm qua nhiều nước thứ ba, gồm Việt Nam). Hải quan Mỹ kiểm tra nhà máy; BBC: chưa công bố bằng chứng lớn về chuyển khẩu trái phép.
Việt Nam thâm hụt nặng với Trung Quốc (nhập nguyên liệu–máy). Tám tháng 2026: nhập từ Trung Quốc khoảng 162 tỷ, thâm hụt ~108 tỷ.
Thuế Mỹ với hàng Việt từng 46%, tạm 10%, rồi 20%; sau phán quyết Tòa án Tối cao, mức mới khoảng 12,5% từ cuối tháng 7/2026. Sáu vòng đàm phán hiệp định đối ứng chưa xong. Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng sang Washington cuối tháng 8; Tổng Bí thư Tô Lâm dự kiến thăm Mỹ từ 21/9.