Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) vừa đưa ra tuyên bố cứng rắn nhất trong nhiều năm qua. Ngày 31 tháng 7 năm 2026, UEFA thông báo rằng 55 liên đoàn thành viên sẽ không tham dự bất kỳ giải đấu nào của FIFA nếu kế hoạch bán cổ phần trong các giải đấu lớn, đặc biệt là World Cup, cho nhà đầu tư tư nhân không bị hủy bỏ hoàn toàn.
Tuyên bố được đưa ra sau cuộc họp khẩn của các liên đoàn châu Âu. UEFA khẳng định: “Một số thứ đơn giản là quá quan trọng để bán. World Cup của FIFA thuộc về bóng đá. Nó luôn như vậy. Và miễn là châu Âu còn có tiếng nói, nó sẽ không bao giờ được đem bán.” Liên đoàn Anh (The FA) ngay lập tức bày tỏ ủng hộ, khẳng định đứng cùng các đồng nghiệp châu Âu.
Nguyên nhân dẫn đến cuộc đối đầu là kế hoạch của FIFA thành lập công ty FIFA Forward Enterprise (FFE) – một thực thể thương mại mới nắm quyền khai thác toàn bộ quyền thương mại của các giải đấu, bao gồm World Cup nam và nữ. FIFA định giá công ty này khoảng 20 tỷ USD và dự kiến bán cổ phần thiểu số (không kiểm soát) cho nhà đầu tư tư nhân để huy động khoảng 4,2 tỷ USD. Trong số các nhà đầu tư tiềm năng có Thrive Capital của Joshua Kushner, em trai của Jared Kushner – con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump.
FIFA khẳng định vẫn giữ toàn quyền quyết định về quản trị bóng đá, lịch thi đấu và định dạng giải đấu, chỉ bán một phần lợi ích thương mại. Tuy nhiên, UEFA bác bỏ lập luận này. Theo UEFA, ngay khi nhà đầu tư bên ngoài nắm giữ cổ phần, dù là thiểu số, “bóng đá sẽ thay đổi mãi mãi”. Lợi nhuận thương mại sẽ trở thành nghĩa vụ thường xuyên, và kỳ vọng của cổ đông sẽ tạo áp lực hàng ngày lên mọi quyết định.
Chú thích: Cúp vàng World Cup – biểu tượng của giải đấu đang trở thành tâm điểm tranh chấp quyền sở hữu giữa FIFA và UEFA.
UEFA cảnh báo rằng từ thời điểm đó, mọi quyết định về lịch quốc tế, định dạng giải đấu và tương lai của bóng đá sẽ không còn dựa trên lợi ích của môn thể thao, mà dựa trên lợi ích của cổ đông. “Không ai có thẩm quyền đạo đức để bán thứ mà họ chỉ đang giữ hộ cho thế hệ tiếp theo,” tuyên bố của UEFA nhấn mạnh.
Liên đoàn bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe (Concacaf) cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc thiếu quy trình minh bạch, thời hạn gấp rút và sự vắng mặt của các cơ quan quản trị FIFA trong quá trình đưa ra đề xuất. Concacaf từ chối kế hoạch và yêu cầu mọi quyết định liên quan đến tương lai bóng đá phải tuân thủ quy trình quản trị đúng đắn. Một số liên đoàn châu Á cũng lên tiếng phản đối việc không được tham vấn trước.
Cuộc tranh chấp diễn ra vào thời điểm nhạy cảm. World Cup nữ 2027 sẽ diễn ra tại Brazil, trong khi World Cup nam 2030 đánh dấu kỷ niệm 100 năm giải đấu (lần đầu tổ chức năm 1930 tại Uruguay) với các trận chính tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Morocco, cùng các trận kỷ niệm tại Uruguay, Argentina và Paraguay. Việc các đội tuyển châu Âu tẩy chay sẽ làm suy giảm nghiêm trọng giá trị thương mại và thể thao của cả hai giải đấu.
Xung đột này không phải là lần đầu tiên UEFA và FIFA đối đầu. Những năm gần đây, hai tổ chức liên tục bất đồng về lịch thi đấu quốc tế, phân chia doanh thu và quyền lực quản trị. Tuy nhiên, đe dọa tẩy chay World Cup là bước đi chưa từng có, cho thấy mức độ phản đối đã vượt xa các bất đồng thông thường.
FIFA vẫn bảo vệ kế hoạch, cho rằng việc bán cổ phần thiểu số sẽ giúp tăng nguồn lực phát triển bóng đá toàn cầu, đặc biệt là hỗ trợ các liên đoàn nhỏ. Tuy nhiên, nhiều quan sát viên cho rằng động thái này phản ánh xu hướng thương mại hóa ngày càng sâu của bóng đá thế giới dưới thời Chủ tịch Gianni Infantino, nơi các giải đấu lớn ngày càng được nhìn nhận như tài sản đầu tư hơn là di sản thể thao.
Chú thích: Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, người đứng sau kế hoạch thành lập công ty thương mại mới và bán cổ phần cho nhà đầu tư tư nhân.
Nếu UEFA kiên quyết thực hiện lời đe dọa, bóng đá thế giới sẽ bước vào giai đoạn bất ổn lớn. Các đội tuyển mạnh nhất châu Âu vắng mặt sẽ làm giảm sức hấp dẫn của World Cup, ảnh hưởng đến doanh thu bản quyền truyền hình, tài trợ và sự quan tâm của người hâm mộ toàn cầu. Ngược lại, nếu FIFA nhượng bộ, đó sẽ là chiến thắng quan trọng của các liên đoàn châu Âu trong cuộc chiến bảo vệ quyền kiểm soát giải đấu lớn nhất hành tinh.
Hiện cuộc đối thoại giữa hai bên vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Thế giới bóng đá đang dõi theo xem liệu “cúp vàng” có thực sự trở thành hàng hóa được đem bán, hay vẫn thuộc về cộng đồng bóng đá như UEFA khẳng định.