Trong lịch sử ngành công nghệ hiện đại, hiếm có doanh nghiệp nào tạo ra hành trình tăng trưởng ngoạn mục như SpaceX. Từ một startup nhỏ bị hoài nghi vào đầu những năm 2000, công ty do Elon Musk sáng lập đã trở thành biểu tượng của tham vọng công nghệ toàn cầu, đồng thời định hình lại cách nhân loại tiếp cận không gian.
Được thành lập năm 2002 với mục tiêu đầy táo bạo là "cách mạng hóa công nghệ không gian", SpaceX ra đời trong bối cảnh lĩnh vực phóng tên lửa gần như bị thống trị bởi các tập đoàn quốc phòng và các cơ quan nhà nước. Khi đó, ý tưởng một công ty tư nhân tự chế tạo tên lửa và cạnh tranh với các chương trình không gian quốc gia bị xem là bất khả thi.
Những năm đầu tiên là chuỗi ngày đầy khó khăn. Dự án Falcon 1 liên tiếp gặp thất bại trong các lần phóng thử. Nguồn vốn cạn kiệt nhanh chóng khiến SpaceX nhiều lần đứng trước nguy cơ phá sản. Theo nhiều tài liệu về lịch sử công ty, năm 2008 được xem là thời điểm sinh tử khi SpaceX chỉ còn đủ nguồn lực cho một vài lần thử nghiệm cuối cùng. Bước ngoặt xuất hiện khi Falcon 1 thực hiện thành công chuyến bay vào quỹ đạo, mở đường cho hợp đồng trị giá hàng tỷ USD với NASA và cứu công ty khỏi nguy cơ sụp đổ.
Điều làm nên khác biệt của SpaceX không chỉ nằm ở khả năng phóng tên lửa mà còn ở tư duy phá vỡ các quy tắc cũ. Trong nhiều thập kỷ, phần lớn tên lửa sau khi hoàn thành nhiệm vụ đều bị phá hủy. SpaceX theo đuổi mục tiêu tái sử dụng tầng đẩy, biến tên lửa thành phương tiện có thể sử dụng nhiều lần giống như máy bay. Công nghệ này giúp giảm đáng kể chi phí phóng và tạo ra lợi thế cạnh tranh gần như tuyệt đối trên thị trường. Đến nay, Falcon 9 đã đạt hàng trăm lần hạ cánh và tái sử dụng thành công, trở thành chuẩn mực mới của ngành hàng không vũ trụ.
Từ nền tảng phóng vệ tinh, SpaceX tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực viễn thông với dự án Starlink. Hệ thống hàng nghìn vệ tinh quỹ đạo thấp cung cấp internet tốc độ cao cho nhiều khu vực trên thế giới. Đây được xem là "cỗ máy in tiền" mới của SpaceX khi đóng góp khoảng 60% doanh thu của tập đoàn và phục vụ hơn 10 triệu người dùng.
Song song đó, SpaceX vẫn duy trì tham vọng dài hạn với Starship – hệ thống tên lửa lớn nhất từng được chế tạo. Nếu thành công hoàn toàn, Starship có thể mở ra kỷ nguyên vận tải không gian giá rẻ, hỗ trợ các sứ mệnh Mặt Trăng, sao Hỏa và nhiều hoạt động thương mại ngoài Trái Đất.
Đỉnh cao mới nhất của hành trình này đến vào tháng 6/2026 khi SpaceX thực hiện đợt IPO được đánh giá là lớn nhất lịch sử thị trường chứng khoán Mỹ. Công ty huy động khoảng 75 tỷ USD và đạt mức định giá khoảng 1.770 tỷ USD ngay khi lên sàn. Chỉ trong phiên giao dịch đầu tiên, giá trị doanh nghiệp có thời điểm vượt mốc 2.000 tỷ USD, đưa SpaceX vào nhóm những công ty giá trị nhất thế giới.
Tuy nhiên, câu chuyện của SpaceX không chỉ là thành công về tài chính. Góc nhìn đáng chú ý hơn nằm ở việc công ty đã thay đổi toàn bộ cấu trúc của ngành công nghiệp không gian. Trước đây, không gian được xem là sân chơi của các chính phủ. Ngày nay, doanh nghiệp tư nhân có thể dẫn dắt các chương trình phóng vệ tinh, vận chuyển phi hành gia và thậm chí hướng tới việc xây dựng nền kinh tế ngoài Trái Đất. SpaceX là minh chứng rõ ràng nhất cho xu hướng đó.
Dẫu vậy, những tranh luận vẫn tồn tại. Một số chuyên gia cho rằng mức định giá hiện nay phản ánh kỳ vọng tương lai nhiều hơn là kết quả kinh doanh hiện tại, đặc biệt khi công ty vẫn đang đầu tư rất lớn vào Starship, AI và các dự án dài hạn. Nhưng với những gì đã đạt được trong hơn hai thập kỷ qua, SpaceX đã chứng minh rằng những mục tiêu từng bị xem là bất khả thi hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
Từ một startup từng đứng bên bờ vực phá sản đến doanh nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD, hành trình của SpaceX không chỉ là câu chuyện về tên lửa hay công nghệ. Đó còn là minh chứng cho sức mạnh của đổi mới sáng tạo, tầm nhìn dài hạn và khả năng biến những giấc mơ tưởng chừng viển vông thành động lực tăng trưởng của cả một ngành công nghiệp toàn cầu.