Bắc Kinh đã lên tiếng phản ứng trước các cảnh báo trừng phạt từ Washington đối với công ty trí tuệ nhân tạo Moonshot AI. Theo tuyên bố của Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 27/7, nếu Mỹ thực hiện các biện pháp gây tổn hại đáng kể đến lợi ích của doanh nghiệp Trung Quốc, phía Trung Quốc sẽ kiên quyết áp dụng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Nhà sáng lập Yang Zhilin của Moonshot AI. Ảnh: Moonshot AI
Tranh cãi bắt nguồn từ cáo buộc của giới chức Mỹ rằng Moonshot AI, công ty có trụ sở tại Bắc Kinh vừa công bố mô hình Kimi K3, đã sử dụng kỹ thuật chưng cất mô hình để phát triển sản phẩm của mình dựa trên mô hình tiên tiến của công ty Anthropic. Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng Michael Kratsios cho biết chính phủ Mỹ có thông tin cho thấy Moonshot đã chưng cất từ mô hình Fable của Anthropic. Ông cáo buộc công ty này xây dựng một hệ thống nội bộ tinh vi để thực hiện việc sao chép trên quy mô lớn, đồng thời chuyển đổi liên tục giữa nhiều phương thức truy cập nhằm tránh bị phát hiện. Ngoài ra, ông cũng đề cập đến việc Moonshot tiếp cận các máy chủ trang bị chip Nvidia GB300 bị hạn chế xuất khẩu.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sau đó cảnh báo rằng các công ty Trung Quốc có thể đối mặt với lệnh trừng phạt tài chính hoặc bị đưa vào Danh sách thực thể của Bộ Thương mại Mỹ, dẫn tới hạn chế tiếp cận công nghệ, phần mềm và dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ nếu bị xác định thực hiện hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ trên quy mô công nghiệp.
Moonshot AI, công ty phát triển mô hình Kimi K3, trở thành tâm điểm tranh cãi sau khi bị giới chức Mỹ cáo buộc sử dụng kỹ thuật "chưng cất mô hình" để phát triển AI - Ảnh minh họa
Moonshot AI bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc. Công ty khẳng định hiệu năng của Kimi K3 xuất phát từ các cải tiến kỹ thuật do chính đội ngũ của họ phát triển, chứ không dựa vào việc chưng cất từ mô hình bên ngoài. Trước đó, Anthropic từng thông báo phát hiện hàng triệu lượt truy cập liên quan đến các tài khoản được cho là gắn với Moonshot nhằm khai thác các tính năng của mô hình Claude.
Kỹ thuật chưng cất mô hình về bản chất là phương pháp huấn luyện phổ biến trong ngành AI, trong đó một mô hình nhỏ hơn học hỏi từ đầu ra của mô hình lớn và mạnh hơn để đạt hiệu quả tương đương với chi phí thấp hơn. Vấn đề nằm ở chỗ liệu việc sử dụng có được sự cho phép hay không, và liệu nó có vượt quá ranh giới của việc học hỏi công khai để trở thành hành vi sao chép sở hữu trí tuệ hay không. Mỹ coi đây là hành vi đánh cắp khi được thực hiện bí mật và quy mô lớn, trong khi Trung Quốc cho rằng các cáo buộc thiếu bằng chứng cụ thể và mang tính áp đặt.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent - Ảnh: Getty Images
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt giữa hai cường quốc. Sau thành công của các mô hình mã nguồn mở như DeepSeek trước đó, sự xuất hiện của Kimi K3 tiếp tục gây chú ý tại Thung lũng Silicon. Mỹ đã duy trì các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip bán dẫn tiên tiến nhằm hạn chế năng lực tính toán của Trung Quốc trong lĩnh vực AI. Đáp lại, Bắc Kinh thúc đẩy phát triển nội địa và phản đối các biện pháp mà họ gọi là “bá quyền công nghệ”.
Các chuyên gia nhận định rằng việc đe dọa trừng phạt có thể làm phức tạp thêm nỗ lực đối thoại song phương về an toàn AI vốn đang được đề cập. Nếu Mỹ áp dụng biện pháp cứng rắn như đưa Moonshot vào danh sách thực thể, Trung Quốc có thể đáp trả bằng các hạn chế tương tự đối với doanh nghiệp Mỹ hoạt động tại thị trường nội địa hoặc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này có nguy cơ đẩy cuộc cạnh tranh AI vào vòng xoáy trả đũa, ảnh hưởng đến hợp tác nghiên cứu và thương mại công nghệ.
Dù kết quả điều tra và quyết định cuối cùng của Mỹ còn chưa rõ, vụ Moonshot AI cho thấy ranh giới giữa học hỏi kỹ thuật hợp pháp và cáo buộc đánh cắp sở hữu trí tuệ đang trở thành điểm nóng mới trong quan hệ Mỹ - Trung. Cả hai bên đều khẳng định bảo vệ lợi ích quốc gia, trong khi ngành AI toàn cầu theo dõi sát sao vì bất kỳ biện pháp hạn chế nào cũng có thể định hình lại cục diện phát triển mô hình trong những năm tới.