Mực nước sông Rhine đã chạm mức thấp kỷ lục trong những ngày cuối tháng 7 và đầu tháng 8 năm 2026, khi đợt nắng nóng và khô hạn kéo dài bao phủ phần lớn khu vực Trung và Tây Âu. Tại điểm đo quan trọng Kaub gần Koblenz (Đức) – nút thắt cổ chai của tuyến đường thủy – độ sâu nước có thể đi lại được giảm xuống khoảng 25 cm vào ngày 30/7, ngang bằng mức thấp kỷ lục ghi nhận năm 2018. Cơ quan quản lý đường thủy nội địa Đức (WSV) thậm chí dự báo mức có thể xuống còn 24 cm trong những ngày đầu tháng 8.
Tại Cologne, mực nước đo được chỉ còn 68 cm vào ngày 2/8, thấp hơn 1 cm so với kỷ lục trước đó cũng của năm 2018. Trong khi đó, tại Lobith – điểm sông Rhine chảy từ Đức sang Hà Lan – mực nước đạt 6,47 mét so với mức chuẩn NAP, phá vỡ kỷ lục thấp nhất trước đó là 6,48 mét được ghi nhận trong đợt hạn hán năm 2022.
Bãi cát rộng lớn lộ thiên trên sông Rhine khi mực nước xuống thấp, với một tàu hàng đang cố gắng di chuyển trong dòng chảy hẹp.
Nguyên nhân chính được xác định là sự kết hợp của nhiều yếu tố khí hậu. Lượng tuyết và băng tan từ dãy Alps – nguồn nước quan trọng nuôi sông Rhine – đã giảm mạnh do mùa đông ấm và ít tuyết. Đồng thời, hạn hán lan rộng trên toàn lưu vực sông ở Đức và Pháp khiến lượng mưa bổ sung gần như không có, trong khi nhiệt độ cao đẩy nhanh tốc độ bốc hơi. Các chuyên gia khí tượng cho biết tình trạng này xuất hiện sớm hơn so với thông lệ, khi mức nước thấp nghiêm trọng thường chỉ xảy ra vào tháng 9 hoặc 10.
Sông Rhine đóng vai trò huyết mạch vận tải nội địa châu Âu, kết nối cảng Rotterdam của Hà Lan với các trung tâm công nghiệp miền tây và miền nam Đức. Khi mực nước xuống thấp, tàu sà lan buộc phải giảm tải trọng xuống chỉ còn khoảng 20-30% công suất thông thường để tránh mắc cạn. Một tàu vốn có thể chở hàng trăm tấn giờ chỉ còn khoảng 250 tấn khi qua Kaub. Hệ quả là chi phí vận chuyển tăng vọt: giá vận tải sà lan từ Rotterdam đến Karlsruhe đã tăng từ khoảng 45 euro/tấn vào cuối tháng 6 lên 150-155 euro/tấn vào cuối tháng 7.
Nhiều doanh nghiệp công nghiệp Đức, đặc biệt trong lĩnh vực hóa chất, thép và năng lượng, phải chuyển sang đường bộ và đường sắt với chi phí cao hơn nhiều. Viện Kinh tế Thế giới Kiel cảnh báo rằng tắc nghẽn vận tải này có thể làm giảm khoảng 0,2% sản lượng kinh tế Đức trong quý III năm 2026. Các công ty cũng phải phân bổ hàng hóa ra nhiều chuyến tàu nhỏ hơn, làm tăng thời gian và chi phí logistics.
Bờ sông Rhine tại Cologne lộ ra diện tích lớn khi mực nước xuống thấp kỷ lục, với cầu và thành phố phía xa.
Không chỉ sông Rhine, nhiều dòng sông lớn khác của châu Âu cũng đang chịu áp lực tương tự. Sông Danube tại một số đoạn ở Romania đạt mức thấp nhất trong ba thập kỷ, sông Elbe ở Đức cũng giảm mạnh. Tình trạng này khiến các công ty du lịch sông phải điều chỉnh lịch trình, hủy hoặc rút ngắn nhiều chuyến du thuyền, trong khi cư dân địa phương tận dụng bờ sông khô để đi bộ và chụp ảnh.
So với các đợt hạn hán trước, năm 2026 nổi bật ở chỗ mực nước đã xuống mức báo động sớm hơn và kéo dài hơn. Năm 2018 từng là chuẩn mực về hạn hán sông Rhine với mức thấp 25 cm tại Kaub vào tháng 10. Năm 2022 cũng gây gián đoạn nghiêm trọng nhưng mức thấp nhất xuất hiện muộn hơn. Lần này, với nhiệt độ cao kỷ lục và lượng mưa thiếu hụt kéo dài từ mùa xuân, các nhà khí hậu học cho rằng đây là biểu hiện rõ nét của xu hướng biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và cường độ các đợt hạn hán ở châu Âu.
Giới chức Đức và các nước vùng sông Rhine đang theo dõi sát sao dự báo thời tiết. Nếu không có mưa đáng kể trong thời gian tới, tình trạng cạn kiệt có thể kéo dài sang tháng 9, tiếp tục gây sức ép lên chuỗi cung ứng và sản xuất. Một số doanh nghiệp đã bắt đầu tích trữ hàng hóa hoặc tìm nguồn cung thay thế, nhưng chi phí gia tăng sẽ khó tránh khỏi bị chuyển sang người tiêu dùng.
Tàu hàng đi qua đoạn sông Rhine có bãi cát lớn lộ thiên do hạn hán, phản ánh áp lực ngày càng lớn lên giao thông đường thủy châu Âu.
Trong dài hạn, các chuyên gia nhấn mạnh nhu cầu đầu tư vào cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, bao gồm cải tạo luồng lạch, phát triển phương tiện vận tải linh hoạt hơn và tăng cường quản lý nguồn nước xuyên biên giới. Sông Rhine không chỉ là tuyến đường thương mại mà còn là biểu tượng của sự kết nối kinh tế châu Âu. Khi dòng sông này “khát nước”, cả hệ thống sản xuất và logistics của khu vực đều phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn.