Hơn năm năm sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát, người Mỹ vẫn đang trả giá cho những cú sốc chuỗi cung ứng và lạm phát kéo dài. Theo dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố tháng 7 năm 2026, chỉ số giá thực phẩm tại nhà (food at home) đã tăng khoảng 32% so với mức trước đại dịch. Chỉ trong 12 tháng tính đến tháng 6 năm 2026, giá thực phẩm tổng thể tăng 3%, trong đó thực phẩm mua về nhà tăng 2,7% và trái cây, rau củ tăng mạnh 5,3%.
Con số 32% không phải là tốc độ tăng hàng năm, mà là mức tích lũy. Hầu hết đà tăng diễn ra mạnh mẽ trong giai đoạn 2021-2023, khi chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy, dịch cúm gia cầm bùng phát, xung đột Nga - Ukraine đẩy giá ngũ cốc và phân bón tăng vọt, cùng với chi phí năng lượng và nhân công leo thang. Dù tốc độ tăng đã hạ nhiệt so với mức hai con số năm 2022, mức giá cao mới đã trở thành “bình thường mới” mà nhiều gia đình khó thích ứng.
Tại các siêu thị lớn ở các bang như Illinois, Texas hay California, câu chuyện quen thuộc lặp lại mỗi tuần. Nhiều người tiêu dùng chia sẻ rằng họ phải cắt giảm thịt bò, chuyển sang các lựa chọn rẻ hơn hoặc mua ít hơn. Hiện tượng “shrinkflation” – sản phẩm nhỏ hơn nhưng giá không giảm – vẫn phổ biến. Một số hộ gia đình cho biết chi phí đi chợ hàng tuần đã tăng thêm vài trăm đô la so với năm 2019, buộc họ phải dùng thẻ tín dụng để bù đắp hoặc tìm đến các ngân hàng thực phẩm.
Tác động không đồng đều. Các gia đình có thu nhập trung bình thấp và người cao tuổi sống bằng lương hưu chịu ảnh hưởng nặng nề hơn. Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy tỷ lệ hộ gia đình thiếu an ninh lương thực năm 2024 ở mức khoảng 13,7%, tương đương gần 18 triệu hộ. Các báo cáo địa phương năm 2025-2026 tiếp tục ghi nhận sự gia tăng số người phải bỏ bữa hoặc dựa vào trợ cấp SNAP để duy trì bữa ăn hàng ngày. Đối với nhiều người, khả năng chi trả thực phẩm đã vượt qua cả vấn đề nhà ở hay xăng dầu để trở thành mối lo hàng đầu.
Nguyên nhân gốc rễ của đà tăng giá kéo dài khá phức tạp. Ngoài các yếu tố ngắn hạn như dịch bệnh gia cầm và thời tiết cực đoan ảnh hưởng đến mùa vụ, còn có những áp lực cấu trúc: chi phí lao động trong ngành chế biến và vận tải tăng, sự tập trung của ngành bán lẻ thực phẩm, và gần đây là một số chính sách thuế quan ảnh hưởng đến hàng nhập khẩu. USDA dự báo năm 2026 giá thực phẩm tổng thể vẫn tăng khoảng 3,2%, trong đó thực phẩm mua về nhà tăng khoảng 2,8%. Điều này có nghĩa là người tiêu dùng khó kỳ vọng mức giá quay trở lại thời kỳ trước đại dịch trong tương lai gần.
Các phóng viên tiêu dùng như Ash-har Quraishi của CBS News đã nhiều lần phản ánh những câu chuyện cá nhân đằng sau con số thống kê. Họ gặp các bà mẹ đơn thân phải tính toán từng đồng khi mua sữa và trứng, các ông bố làm việc nhiều giờ nhưng vẫn lo lắng về hóa đơn siêu thị cuối tháng. Những câu chuyện này cho thấy lạm phát thực phẩm không chỉ là vấn đề kinh tế vĩ mô mà còn là áp lực tinh thần và sức khỏe hàng ngày đối với hàng triệu người.
Ở góc nhìn rộng hơn, sự bền vững của mức giá cao đang buộc các hộ gia đình thay đổi hành vi tiêu dùng lâu dài. Nhiều người nấu ăn tại nhà nhiều hơn, ưu tiên thực phẩm đông lạnh hoặc nhãn hiệu riêng của siêu thị, và hạn chế ăn ngoài. Đồng thời, các tổ chức phi lợi nhuận và ngân hàng thực phẩm báo cáo nhu cầu hỗ trợ vẫn cao. Một số chuyên gia kinh tế cho rằng nếu không có các biện pháp cải thiện cạnh tranh trong chuỗi cung ứng thực phẩm và hỗ trợ thu nhập cho nhóm dễ tổn thương, áp lực này sẽ tiếp tục kéo dài.
Nhìn về phía trước, triển vọng năm 2026 và sau đó vẫn còn nhiều bất định. Nếu điều kiện thời tiết ổn định, dịch bệnh gia cầm được kiểm soát và chi phí năng lượng hạ nhiệt, tốc độ tăng giá có thể tiếp tục chậm lại. Tuy nhiên, mức nền giá đã tăng 32% so với trước đại dịch sẽ khó đảo ngược nhanh chóng. Đối với nhiều gia đình Mỹ, việc mua sắm thực phẩm không còn là hoạt động thường ngày đơn giản mà trở thành bài toán cân đối ngân sách phức tạp.
Vấn đề giá thực phẩm cao không chỉ phản ánh quá khứ của đại dịch mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng thích ứng của nền kinh tế và hệ thống an sinh xã hội trước những cú sốc toàn cầu trong tương lai. Khi chi phí một nhu cầu cơ bản nhất vẫn đè nặng lên túi tiền, sự ổn định của hàng triệu hộ gia đình Mỹ tiếp tục bị thử thách.
Nguồn tham khảo: U.S. Bureau of Labor Statistics (BLS), Consumer Price Index Summary – June 2026