Theo thỏa thuận đạt được hôm 12/6 bởi các đại sứ EU tại Brussels, hai nước sẽ chính thức khởi động đàm phán cụm “Fundamentals” (Nền tảng cơ bản) vào ngày 15/6 tại Luxembourg. Cụm này bao gồm 5 chương quan trọng về pháp quyền, quyền cơ bản, dân chủ, cải cách hành chính và tiêu chuẩn kinh tế – được coi là xương sống của tiến trình gia nhập EU.
Quyết định được đưa ra sau khi Hungary dỡ bỏ lệnh phủ quyết kéo dài, nhờ thỏa thuận song phương với Ukraine về quyền của cộng đồng thiểu số Hungary. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã hoan nghênh đây là “bước tiến lớn”, khẳng định sự đoàn kết của 27 thành viên EU và công nhận nỗ lực cải cách của Kyiv và Chisinau dù trong bối cảnh chiến tranh và áp lực địa chính trị.
Ukraine và Moldova chính thức trở thành ứng viên vào năm 2022, ngay sau khi Nga phát động chiến tranh toàn diện với Ukraine. Đàm phán chính thức bắt đầu năm 2024 nhưng bị đình trệ do lập trường của Hungary. Việc mở cụm đầu tiên không chỉ là tín hiệu chính trị mạnh mẽ mà còn mang ý nghĩa thực tiễn: hai nước phải tiếp tục cải cách sâu rộng để hội tụ với tiêu chuẩn EU, từ chống tham nhũng đến củng cố dân chủ.
Từ góc nhìn phân tích, đây là chiến thắng ngoại giao quan trọng của EU trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Nga. Việc hỗ trợ Ukraine và Moldova gia nhập không chỉ mang lại ổn định cho khu vực Đông Âu mà còn củng cố an ninh chung của châu lục. Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn đầy thách thức: Ukraine đang trong tình trạng chiến tranh, trong khi Moldova đối mặt với ảnh hưởng của Nga qua khu vực ly khai Transnistria. Nhiều chuyên gia nhận định tiến trình có thể kéo dài nhiều năm, đòi hỏi sự kiên trì từ cả hai bên và sự hỗ trợ tài chính, kỹ thuật liên tục từ EU.
Các nhà lãnh đạo EU nhấn mạnh tiến trình gia nhập là “dựa trên công trạng”, nghĩa là hai nước phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí. Ukraine đã thể hiện quyết tâm mạnh mẽ qua các cải cách dù đang chiến đấu, trong khi Moldova đạt tiến bộ đáng kể trong ổn định chính trị và chống tham nhũng. Nếu duy trì đà này, hai nước có thể hoàn tất các cụm đàm phán còn lại trong những năm tới.
Tổng thể, quyết định này không chỉ là tin vui cho người dân Ukraine và Moldova mà còn khẳng định vai trò của EU như một lực lượng ổn định và mở rộng ở châu Âu. Đây là thông điệp rõ ràng gửi tới Moscow rằng tương lai của khu vực thuộc về châu Âu thống nhất và dân chủ.
(Bài viết dựa trên thông tin từ Reuters, Euronews, AP, Politico và các nguồn chính thức của EU. Tình hình có thể tiếp tục diễn biến với hội nghị ngày 15/6.)