Theo thông báo của Chính phủ Anh, các nền tảng như TikTok, Instagram, Snapchat, YouTube, Facebook, X (Twitter) và một số dịch vụ khác sẽ bị cấm cung cấp dịch vụ cho trẻ dưới 16 tuổi. Các nền tảng “an toàn hơn” vẫn có thể hoạt động nhưng sẽ bị hạn chế nghiêm ngặt các tính năng như nhắn tin với người lạ, tin nhắn tự hủy, livestream và thuật toán cá nhân hóa.
Lý do đằng sau quyết định mạnh tay
Quyết định được đưa ra sau cuộc tham vấn quốc gia “Growing up in the online world” thu hút hơn 116.000 ý kiến, trong đó 9/10 phụ huynh ủng hộ cấm mạng xã hội cho trẻ dưới 16 tuổi. Chính phủ Anh lo ngại về tác động tiêu cực của mạng xã hội đến sức khỏe tâm thần, nghiện màn hình, bắt nạt trực tuyến, nội dung tự hại, khiêu dâm và nguy cơ bị lôi kéo bởi tội phạm.
Trong nhiều năm qua, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của thanh thiếu niên. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó là hàng loạt lo ngại về sức khỏe tâm thần, tình trạng nghiện màn hình, bắt nạt trực tuyến và việc trẻ em tiếp xúc với các nội dung độc hại. Trước áp lực ngày càng lớn từ phụ huynh và giới chuyên gia, Chính phủ Anh quyết định lựa chọn một hướng đi cứng rắn hơn.
Theo kế hoạch mới, các nền tảng mạng xã hội lớn sẽ không được phép cung cấp dịch vụ cho người dùng dưới 16 tuổi. Những nền tảng được đánh giá là an toàn hơn vẫn có thể hoạt động nhưng phải vô hiệu hóa nhiều tính năng tiềm ẩn rủi ro như nhắn tin với người lạ, tin nhắn tự hủy, phát trực tiếp và các thuật toán đề xuất nội dung cá nhân hóa. Đây được xem là nỗ lực nhằm giảm thiểu khả năng trẻ em bị tiếp xúc với các nội dung gây hại hoặc bị lôi kéo bởi các đối tượng xấu trên không gian mạng.
Quyết định này được thúc đẩy mạnh mẽ sau cuộc tham vấn quốc gia mang tên “Growing up in the online world”, thu hút hơn 116.000 ý kiến đóng góp. Kết quả cho thấy khoảng 90% phụ huynh tham gia khảo sát ủng hộ việc cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Nhiều gia đình cho rằng việc tiếp xúc quá sớm với các nền tảng số đang khiến trẻ em mất dần khả năng giao tiếp trực tiếp, giảm thời gian vận động và đối mặt với nhiều áp lực tâm lý hơn bao giờ hết.
Thủ tướng Keir Starmer nhấn mạnh rằng mục tiêu của chính phủ là “trả lại tuổi thơ cho trẻ em”, giúp các em dành nhiều thời gian hơn cho việc học tập, vui chơi ngoài trời và các mối quan hệ xã hội thực tế thay vì dành hàng giờ mỗi ngày để lướt mạng xã hội.
Lo ngại lớn về kiểm soát danh tính và thực thi
Để thực thi lệnh cấm, các nền tảng phải áp dụng hệ thống xác minh tuổi nghiêm ngặt (age assurance) như nhận diện khuôn mặt, ID kỹ thuật số hoặc các công nghệ khác. Nhiều chuyên gia và tổ chức bảo vệ quyền riêng tư lo ngại đây sẽ mở đường cho việc kiểm soát danh tính chặt chẽ hơn trên toàn internet, ảnh hưởng đến cả người lớn.
Tuy nhiên, phần gây tranh cãi nhất của dự luật lại nằm ở cách thực thi. Để ngăn chặn trẻ em tạo tài khoản, các công ty công nghệ sẽ phải triển khai các hệ thống xác minh độ tuổi nghiêm ngặt. Những giải pháp đang được cân nhắc bao gồm nhận diện khuôn mặt bằng AI, xác thực danh tính kỹ thuật số hoặc đối chiếu giấy tờ tùy thân. Điều này làm dấy lên lo ngại từ các tổ chức bảo vệ quyền riêng tư khi cho rằng các biện pháp kiểm tra tuổi có thể vô tình tạo ra cơ chế giám sát danh tính rộng khắp trên internet.
Nhiều chuyên gia công nghệ cảnh báo rằng nếu các nền tảng buộc phải xác minh danh tính mọi người dùng, ranh giới giữa bảo vệ trẻ em và kiểm soát công dân có thể trở nên mong manh hơn. Một số tổ chức nhân quyền cho rằng các giải pháp kỹ thuật hiện nay vẫn chưa đủ hoàn thiện để vừa bảo vệ trẻ em vừa đảm bảo quyền riêng tư cho người trưởng thành.
Phản ứng từ xã hội hiện khá đa dạng. Các chuyên gia tâm lý và tổ chức y tế nhìn chung ủng hộ chính sách mới, cho rằng đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh tỷ lệ trầm cảm, lo âu và tự làm hại bản thân ở thanh thiếu niên liên quan đến mạng xã hội đang gia tăng. Ngược lại, một số nhà nghiên cứu giáo dục cho rằng cấm hoàn toàn có thể khiến trẻ em tìm cách lách luật hoặc chuyển sang những nền tảng ít được kiểm soát hơn.
Không chỉ tại Anh, quyết định này cũng đang được theo dõi sát sao ở nhiều quốc gia khác. Australia đã triển khai luật cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ cuối năm 2025. Canada, Na Uy và một số quốc gia châu Âu cũng đang thảo luận các quy định tương tự. Trong cộng đồng người Việt tại Anh và Mỹ, nhiều phụ huynh bày tỏ sự đồng tình với mục tiêu bảo vệ trẻ em nhưng đồng thời lo ngại việc áp dụng rộng rãi các hệ thống xác minh danh tính sẽ tạo ra những hệ lụy khó lường trong tương lai.
Nếu được thông qua đầy đủ, luật mới sẽ yêu cầu các nền tảng xóa tài khoản hiện có của người dùng dưới 16 tuổi, ngăn chặn đăng ký mới và đối mặt với các khoản phạt rất lớn nếu vi phạm. Chính phủ Anh cũng đang nghiên cứu thêm các biện pháp như giới hạn thời gian sử dụng thiết bị điện tử và mở rộng lệnh cấm điện thoại thông minh trong trường học.
Dù còn nhiều tranh luận, động thái của Anh cho thấy thế giới đang bước vào giai đoạn mới trong cuộc chiến bảo vệ trẻ em trên môi trường số. Câu hỏi lớn nhất hiện nay không còn là liệu các chính phủ có nên can thiệp hay không, mà là làm thế nào để cân bằng giữa an toàn của trẻ em, quyền riêng tư của người dùng và sự phát triển của internet trong tương lai.