Một liên minh gồm 25 bang và Đặc khu Columbia đã chính thức khởi kiện FEMA và Bộ An ninh Nội địa Mỹ tại Tòa án Liên bang ở Rhode Island. Họ cáo buộc chính quyền Trump đang lợi dụng nguồn tài trợ liên bang để buộc các bang thay đổi cách tổ chức bầu cử và tăng cường hợp tác về di trú.
Nội dung chính của vụ kiện
Theo đơn kiện, FEMA và DHS đã áp đặt các điều kiện mới đối với Chương trình Tài trợ An ninh Nội địa (Homeland Security Grant Program – HSGP) – một trong những nguồn tài trợ lớn nhất của FEMA. Các điều kiện bao gồm:
Xác minh quốc tịch của toàn bộ cử tri trong hệ thống đăng ký bầu cử của bang bằng cơ sở dữ liệu liên bang SAVE (Systematic Alien Verification for Entitlements).
Chuyển đổi hệ thống bầu cử sang phiếu giấy đánh dấu bằng tay (hand-marked paper ballots), thay vì các máy sử dụng mã vạch hoặc mã QR.
Thực hiện kiểm toán bầu cử theo hướng dẫn liên bang.
Hợp tác với lực lượng thi hành luật di trú liên bang.
Nếu không đáp ứng, FEMA sẽ giữ lại ít nhất 20% tổng số tiền tài trợ HSGP của bang đó. Các bang nguyên đơn ước tính số tiền bị đe dọa giữ lại lên tới khoảng 148 triệu USD, và có thể bị cắt toàn bộ nếu tiếp tục không tuân thủ.
Phiếu bầu giấy đánh dấu bằng tay
Quan điểm của các bang khởi kiện
Các bang do Tổng chưởng lý Rhode Island Peter F. Neronha dẫn đầu (cùng California, Illinois, New Jersey…) cho rằng các điều kiện này là trái luật. Họ lập luận:
Hiến pháp Mỹ giao quyền tổ chức bầu cử cho các bang, chứ không phải chính phủ liên bang.
Việc gắn điều kiện chính trị (bầu cử và di trú) vào nguồn tiền dành cho an ninh nội địa và ứng phó thiên tai là vượt quá thẩm quyền của hành pháp.
Động thái này vi phạm Đạo luật Thủ tục Hành chính (Administrative Procedure Act) và Điều khoản Chi tiêu (Spending Clause) của Hiến pháp.
Tổng chưởng lý Rhode Island Peter Neronha cáo buộc chính quyền Trump “đe dọa làm tổn hại an toàn công cộng bằng cách giữ lại bất hợp pháp hàng tỷ USD tài trợ quan trọng”.
Nhiều thống đốc Đảng Dân chủ, trong đó có Gavin Newsom (California) và Josh Shapiro (Pennsylvania), gọi đây là hành động “cướp quyền hiến định” và dùng tiền cứu trợ để gây áp lực chính trị.
Phía chính quyền Trump nói gì?
Bộ An ninh Nội địa và FEMA khẳng định đây là các biện pháp “thông thường, hợp lý” nhằm bảo vệ tính toàn vẹn của bầu cử Mỹ. Theo họ, các yêu cầu này giúp ngăn chặn gian lận bầu cử và đảm bảo chỉ công dân Mỹ được ghi danh bỏ phiếu. Việc gắn điều kiện vào nguồn tài trợ an ninh được xem là công cụ hợp pháp để thúc đẩy các tiêu chuẩn bảo mật bầu cử trên toàn quốc.
Đây là một trong những cuộc đối đầu pháp lý mới nhất giữa các bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo và chính quyền Trump về quyền kiểm soát nguồn tiền liên bang. Trước đó, đã có nhiều vụ kiện tương tự liên quan đến việc chính quyền đặt điều kiện về di trú hoặc các chính sách khác vào các khoản tài trợ liên bang.
Vụ kiện được đệ trình vào thời điểm nhạy cảm, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026 đang đến gần. Kết quả của vụ án có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lực chuẩn bị an ninh và ứng phó thiên tai của hàng chục bang trong thời gian tới.
Nguồn tham khảo: Đơn kiện tại Tòa án Liên bang Rhode Island ngày 23/7/2026; thông tin từ CBS News, Reuters, và các phát biểu của Tổng chưởng lý các bang nguyên đơn.