Ngày 2/5/2026, WHO nhận được thông báo từ Anh về cụm ca bệnh hô hấp nặng trên tàu du lịch MV Hondius (cờ Hà Lan) đang di chuyển trên Đại Tây Dương gần Cabo Verde. Ban đầu ghi nhận 2 ca tử vong và 1 ca nguy kịch. Đến ngày 6/5/2026, WHO xác định virus gây bệnh là Andes hantavirus – chủng duy nhất trong họ hantavirus có khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người (dù rất hiếm).
Tàu được đưa vào cảng Tenerife (Tây Ban Nha) để cách ly. Hành khách và thủy thủ được sơ tán, một số bay về nước sau khi hoàn tất kiểm tra. Đến 13/5/2026, tổng số ca là 11 (bao gồm các ca mới tại Pháp, Tây Ban Nha và Mỹ). Không có ca tử vong mới kể từ ngày 2/5.
Nội dung các cuộc họp báo của WHO
Ngày 7/5 và 8/5/2026 (Geneva): Tiến sĩ Maria Van Kerkhove (Giám đốc Bộ phận Quản lý Dịch bệnh và Đại dịch) khẳng định “Đây không phải Covid-19 hay cúm”, cơ chế lây lan hoàn toàn khác biệt và chủ yếu qua tiếp xúc gần.
Ngày 12/5/2026 (Madrid): Tổng Giám đốc Tedros Adhanom Ghebreyesus cảm ơn Tây Ban Nha vì đã tiếp nhận tàu và cách ly hành khách. Ông nhấn mạnh: “Hiện chưa có dấu hiệu bùng phát lớn, nhưng do thời kỳ ủ bệnh dài, chúng ta có thể thấy thêm ca bệnh trong vài tuần tới”.
Cập nhật 15/5/2026: WHO xác nhận tổng 10-11 ca, tất cả đều được cách ly nghiêm ngặt, không có bằng chứng lây lan cộng đồng.
Hantavirus (đặc biệt Andes virus) thường lây từ phân, nước tiểu của chuột nhiễm bệnh qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc. Khác với virus hô hấp thông thường, hantavirus gây Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) hoặc Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS) với triệu chứng nặng: sốt cao, khó thở, tổn thương phổi, suy thận và xuất huyết nội. Tỷ lệ tử vong có thể lên đến 38% ở một số chủng.
Điểm khác biệt quan trọng:
Lây truyền người-người hiếm: Chỉ xảy ra ở Andes virus và chủ yếu giữa người tiếp xúc gần (không lây qua không khí như Covid-19).
Không có vaccine hoặc thuốc đặc trị: Điều trị chủ yếu hỗ trợ (thở máy, lọc máu).
Rủi ro toàn cầu thấp: Vì nguồn gốc chủ yếu từ động vật gặm nhấm và không lây lan rộng trong cộng đồng. Tuy nhiên, sự kiện trên tàu du lịch cho thấy rủi ro trong môi trường kín, đông người.
WHO khuyến cáo: cách ly 42 ngày, theo dõi sát sao người tiếp xúc và tăng cường giám sát rodent trên tàu biển.
Tác động và khuyến cáo
Toàn cầu: Các nước đã sơ tán hành khách về nước (bao gồm Mỹ, Pháp, Anh…) đang thực hiện theo dõi y tế nghiêm ngặt. Không có dấu hiệu lây lan cộng đồng.
Việt Nam: Hiện chưa ghi nhận ca liên quan, nhưng du khách Việt Nam đi du lịch quốc tế cần cảnh giác với hantavirus khi đến khu vực có chuột hoang dã.
Bài học: Sự kiện nhấn mạnh tầm quan trọng của giám sát dịch bệnh trên tàu du lịch và chuẩn bị nhanh chóng cho các dịch bệnh hiếm gặp.
Tổng thể, WHO khẳng định tình hình đang được kiểm soát tốt và kêu gọi các nước tuân thủ hướng dẫn cách ly, không hoang mang. Đây là minh chứng cho khả năng phối hợp quốc tế nhanh chóng khi phát hiện dịch bệnh mới nổi.