Câu chuyện của Richard Glossip bắt đầu từ năm 1997 tại Oklahoma City, khi chủ khách sạn Barry Van Treese bị đánh chết bằng gậy bóng chày trong phòng của chính mình. Công tố viên cáo buộc Glossip – lúc đó là quản lý khách sạn – đã thuê sát thủ Justin Sneed thực hiện vụ giết người để chiếm đoạt tiền và kiểm soát khách sạn. Sneed, người thực sự thực hiện hành vi bạo lực, đã đồng ý làm chứng chống lại Glossip để đổi lấy thỏa thuận giảm án từ tử hình xuống chung thân. Dựa chủ yếu vào lời khai của Sneed – nhân chứng duy nhất trực tiếp liên kết Glossip với tội ác – bồi thẩm đoàn đã kết án Glossip tử hình vào năm 1998 sau một phiên tòa đầu tiên bị hủy vì lý do luật sư bào chữa không hiệu quả.
Trong suốt gần 30 năm sau đó, Glossip sống trong hành lang tử hình, đối mặt với ít nhất chín ngày hành quyết được ấn định bởi tòa án bang. Ông đã ba lần ăn bữa ăn cuối cùng và chuẩn bị tinh thần cho cái chết bằng cách tiêm thuốc độc. Đặc biệt năm 2015, ông từng bị đưa vào buồng giam ngay cạnh phòng hành quyết, chỉ cách vài bước chân khỏi giá treo người và kim tiêm. Những lần trì hoãn chủ yếu xuất phát từ các vấn đề kỹ thuật liên quan đến thuốc tiêm và các thách thức pháp lý liên tục. Một đợt trì hoãn dài gần bảy năm trên toàn bang Oklahoma thậm chí còn bắt nguồn từ sai sót trong việc pha chế thuốc hành quyết.
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ ra phán quyết lật ngược bản án tử hình và bản án hình sự của Glossip. Trong ý kiến đa số do Thẩm phán Sonia Sotomayor viết, tòa án xác định rằng công tố viên đã cố tình cho phép nhân chứng chính Justin Sneed khai man về tiền sử sức khỏe tâm thần của mình (cụ thể là việc Sneed được điều trị rối loạn lưỡng cực). Việc này vi phạm quyền được xét xử công bằng theo Hiến pháp Hoa Kỳ. Sneed đã khai dối rằng mình không bị bệnh tâm thần nghiêm trọng, trong khi hồ sơ của bang cho thấy điều ngược lại. Vì lời khai của Sneed là bằng chứng trực tiếp duy nhất buộc tội Glossip, tòa án tối cao kết luận rằng sai phạm này có thể đã ảnh hưởng đến phán quyết của bồi thẩm đoàn. Oklahoma Attorney General Gentner Drummond sau đó công khai thừa nhận Glossip không được xét xử công bằng và cam kết sẽ truy tố lại tội giết người cấp một nhưng không còn đòi án tử hình.
Tháng 5 năm 2026, Thẩm phán Natalie Mai của tòa hạt Oklahoma County đã chấp thuận cho Glossip được tại ngoại với mức bảo lãnh 500.000 USD. Đây là lần đầu tiên sau gần 30 năm bị giam giữ kể từ khi bị bắt năm 1997, ông được bước ra khỏi nhà tù. Hình ảnh Glossip nắm tay vợ mình bước ra tự do đã lan truyền rộng rãi, đánh dấu khoảnh khắc lịch sử đối với người đàn ông kiên cường này. “Sau 29 năm bị giam giữ vì một tội ác mà ông ấy không phạm phải, trong đó ông ấy phải đối mặt với chín ngày hành quyết và ăn ba bữa ăn cuối cùng, ông Glossip cuối cùng cũng có cơ hội được tự do trong khi chờ phiên tòa mới,” một nguồn tin từ phía luật sư bào chữa chia sẻ.
Luật sư bào chữa chính của Glossip, Don Knight, đã nhiều lần nhấn mạnh sự bất công kéo dài trong hệ thống. Trong các phát biểu gần đây, ông khẳng định: “Sau 29 năm, một người đàn ông chưa bao giờ được xét xử công bằng. Và ông ấy vô tội ở thời điểm này. Bang chưa chứng minh được ông ấy có tội. Vì vậy, ông ấy có quyền theo luật Oklahoma được thả tự do trong khi vụ án đang chờ xử.” Knight cũng bày tỏ lạc quan rằng bằng chứng của công tố sau nhiều năm không những không mạnh hơn mà còn yếu đi do những tiết lộ về sai phạm tố tụng.
Phiên tòa mới hiện đã được ấn định bắt đầu vào ngày 28 tháng 9 năm 2026. Thẩm phán đã bác bỏ đề nghị của Glossip về việc thực thi một thỏa thuận nhận tội được cho là có từ trước, và xác định có đủ bằng chứng để đưa vụ án ra xét xử lại. Văn phòng Attorney General Oklahoma cho biết họ “hài lòng với phán quyết” và sẽ tiếp tục truy tố tội giết người cấp một, song cam kết không đòi án tử hình lần này. Gia đình nạn nhân Barry Van Treese trước đó đã kiến nghị Tòa án Tối cao giữ nguyên bản án cũ, nhưng nỗ lực không thành công.
Câu chuyện của Richard Glossip không chỉ là về một cá nhân suýt mất mạng oan uổng mà còn phản ánh những vấn đề sâu rộng hơn trong hệ thống án tử hình Mỹ, đặc biệt tại Oklahoma – bang từng dẫn đầu cả nước về số lượng hành quyết trên đầu người. Việc công tố viên che giấu hoặc cho phép khai man, sự phụ thuộc quá mức vào lời khai của “nhân chứng chuyển đổi” (jailhouse informant) để đổi lấy thỏa thuận giảm án, và những rủi ro từ thuốc hành quyết đã nhiều lần bị chỉ trích. Vụ việc của Glossip cũng thu hút sự ủng hộ từ nhiều nhân vật nổi tiếng như Kim Kardashian, và được ghi lại trong bộ phim tài liệu “Killing Richard Glossip” năm 2017.
Trong các phát biểu trước đây, chính Glossip đã nhiều lần bày tỏ sự tiếc nuối đối với gia đình nạn nhân nhưng kiên quyết phủ nhận tội lỗi: “Tôi thực sự xin lỗi vì những gì đã xảy ra với Barry. Tôi xin lỗi, nhưng tôi không có liên quan gì đến việc đó.” Ông nhấn mạnh rằng ông chưa bao giờ được xét xử công bằng trong suốt hành trình pháp lý kéo dài gần ba thập kỷ.
Hiện tại, khi bước sang tuổi 63 và lần đầu tiên nếm trải tự do sau gần 30 năm, Richard Glossip đang chuẩn bị cho một phiên tòa mới có thể định đoạt số phận còn lại của ông. Dù bang Oklahoma vẫn kiên quyết truy tố, việc không còn đòi án tử hình đã là một bước thay đổi quan trọng. Câu chuyện của ông tiếp tục là lời nhắc nhở mạnh mẽ về nhu cầu cải cách hệ thống tư pháp, đảm bảo quyền được xét xử công bằng và giảm thiểu nguy cơ kết án oan sai – đặc biệt trong những vụ án nghiêm trọng nhất như án tử hình.
Nguồn tham khảo chính (ngắn gọn):
CBS News, Courthouse News Service, U.S. Supreme Court opinion in Glossip v. Oklahoma (2025), KOCO 5 News, và các báo cáo từ Văn phòng Attorney General Oklahoma (cập nhật đến tháng 6/2026).