Từ năm 2024 đến nay, một đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia đã hoạt động trót lọt với quy mô đáng báo động. Các đối tượng người Ấn Độ đặt trụ sở điều hành tại Hồng Kông, thu gom kim cương từ Ấn Độ, tập kết rồi tổ chức vận chuyển trái phép vào Việt Nam tiêu thụ. Theo kết quả điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa, đường dây đã thực hiện thành công 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương các loại vào thị trường nội địa, mang lại doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Vụ việc bị lật tẩy không phải từ hoạt động kiểm tra hải quan thông thường mà bắt nguồn từ những phiên livestream bán hàng trên mạng xã hội. Trong quá trình mở rộng Chuyên án 268V về xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (liên quan hàng trang sức giả mạo thương hiệu quốc tế), lực lượng chức năng phát hiện các tài khoản livestream rao bán sản phẩm với giá “siêu rẻ” và chứng từ không rõ ràng. Một phiên livestream tại cửa hàng Vàng bạc Kim Lý (TP.HCM) đã trở thành điểm khởi đầu khiến thị trường kim cương tại Sài Gòn dậy sóng, nhiều cửa hàng phải đóng cửa tạm thời để kiểm tra nguồn gốc hàng hóa. Từ đó, điều tra mở rộng, dẫn đến việc triệt phá toàn bộ đường dây.
PC03 Công an tỉnh Thanh Hoá kiểm tra tang vật vụ án. Ảnh: Lam Sơn
Phương thức hoạt động của đường dây thể hiện sự tinh vi và có tổ chức chặt chẽ theo mô hình “mỗi người một công đoạn”. Mỗi tuần, có người từ Việt Nam sang Hồng Kông nhận hàng, sau đó vận chuyển về nước bằng đường hàng không với thủ đoạn che giấu tinh vi khi làm thủ tục xuất nhập cảnh. Việc giao nhận được bảo mật bằng “tín vật” là tờ tiền USD có số seri đã thống nhất trước; chỉ người xuất trình đúng tờ tiền mới được nhận hàng. Toàn bộ hoạt động vận chuyển, phân phối và dòng tiền được theo dõi thời gian thực qua phần mềm trên điện thoại. Các mắt xích trong đường dây bị phân công nghiêm ngặt, mỗi người chỉ biết nhiệm vụ của mình nhằm giảm thiểu rủi ro khi bị phát hiện.
Đáng chú ý nhất là khâu “hợp thức hóa” hàng lậu để đưa ra thị trường tiêu thụ. Theo điều tra, Đặng Ngọc Thảo (cựu Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ-LAB – đơn vị thành viên của PNJ) bị cáo buộc đã cấu kết với các đối tượng khác để mua kim cương nhập lậu có thông số không khớp với giấy chứng nhận GIA quốc tế. Ông Thảo sử dụng chuyên môn để xóa (mài) mã GIA khắc trên viên kim cương, thay bằng mã của PNJ-LAB, sau đó cấp giấy chứng nhận kiểm định mới của đơn vị mình. Giấy kiểm định này trở thành “giấy thông hành” giúp hàng lậu được bán ra với giá cao hơn, đánh lừa người mua về nguồn gốc và chất lượng. Đây chính là kẽ hở nghiêm trọng trong hệ thống giám định đá quý tại Việt Nam – nơi các phòng lab được coi là đơn vị độc lập nhưng lại dễ bị lạm dụng khi có người đứng đầu cấu kết.
Đến ngày 20/6/2026, Công an Thanh Hóa phối hợp Công an TP.HCM khám xét 20 địa điểm là cơ sở kinh doanh vàng bạc đá quý và nơi ở của các đối tượng. 22 bị can đã bị khởi tố về tội buôn lậu (một số bị can liên quan thêm tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp). Tang vật thu giữ gồm hơn 1.100 viên kim cương các loại cùng nhiều tài liệu, dữ liệu điện tử và chứng từ giao dịch. Hiện kim cương đang được giám định chi tiết để xác định giá trị thực tế và phục vụ công tác xử lý vụ án – một quy trình phức tạp vì phải đánh giá nhiều chỉ số chuyên môn như kích thước, trọng lượng, độ tinh khiết và thông số kỹ thuật.
Trong số 1.100 viên kim cương bị thu giữ. Lam Sơn
Vụ án này đặt ra nhiều góc nhìn sâu sắc hơn là câu chuyện bắt giữ đơn thuần. Về mặt kinh tế, việc thất thu ngân sách nhà nước khoảng 280 tỷ đồng chỉ là con số ước tính ban đầu; thực tế thiệt hại còn lớn hơn khi tính đến cả chi phí điều tra, xử lý và tác động tiêu cực đến uy tín của ngành trang sức Việt Nam. Về mặt xã hội, thị trường kim cương – vốn đang được thúc đẩy mạnh qua livestream và bán hàng trực tuyến – bộc lộ rõ rủi ro thông tin bất cân xứng. Nhiều người mua vì “giá hời” hoặc tin vào giấy chứng nhận mà không kiểm chứng nguồn gốc, dẫn đến nguy cơ sở hữu hàng lậu mà không hay biết. Livestream, với ưu điểm tiếp cận nhanh và giá cạnh tranh, đã trở thành kênh tiêu thụ hiệu quả cho cả hàng chính ngạch lẫn hàng lậu – một con dao hai lưỡi điển hình của nền kinh tế số.
Về mặt quản lý nhà nước, vụ việc cho thấy cần siết chặt hơn nữa công tác kiểm soát tại các cửa khẩu hàng không đối với hàng hóa giá trị cao, nhỏ gọn. Đồng thời, hệ thống giám định đá quý cần được rà soát lại toàn diện về quy trình, nhân sự và cơ chế giám sát độc lập để ngăn chặn việc “mua chuộc” hoặc lạm dụng vị trí. Việc PNJ nhanh chóng phát đi thông cáo khẳng định đây là trách nhiệm cá nhân của ông Thảo và cam kết bảo vệ quyền lợi khách hàng mua hàng có nguồn gốc rõ ràng từ công ty là động thái cần thiết để ổn định thị trường, song cũng cho thấy uy tín của cả hệ thống giám định có thể bị ảnh hưởng chỉ vì một vài cá nhân.
Nhìn rộng hơn, đây là minh chứng cho xu hướng tội phạm xuyên quốc gia ngày càng tinh vi, tận dụng công nghệ (phần mềm theo dõi thời gian thực) và kẽ hở pháp lý để tối ưu lợi nhuận. Kim cương từ Ấn Độ → Hồng Kông → Việt Nam chỉ là một mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu; nếu không có sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia, những đường dây tương tự sẽ tiếp tục tồn tại.
Đặng Ngọc Thảo Giám đốc Công ty TNHH một thành viên giám định PNJ (PNJ-LAP) đã bị khởi tố tội buôn lậu. Ảnh: Lam Sơn
Vụ triệt phá đường dây buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương là chiến công của lực lượng công an, nhưng đồng thời là hồi chuông cảnh báo nghiêm túc cho cả cơ quan quản lý và người tiêu dùng. Trong bối cảnh thương mại điện tử và livestream bán hàng phát triển mạnh mẽ, niềm tin của khách hàng không chỉ dựa vào “giá rẻ” hay “có giấy chứng nhận”, mà phải dựa trên nguồn gốc minh bạch và quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ biên giới đến khâu phân phối. Nếu không sớm bịt kín những lỗ hổng trong giám định và kiểm tra hải quan, thị trường kim cương Việt Nam sẽ tiếp tục là mảnh đất màu mỡ cho các đường dây buôn lậu tinh vi hơn nữa. Người mua cần tỉnh táo: ưu tiên các đơn vị uy tín có nguồn gốc rõ ràng, yêu cầu kiểm tra độc lập khi cần thiết, và hiểu rằng kim cương không phải là kênh đầu tư an toàn như vàng. Chỉ khi minh bạch hóa được toàn bộ chuỗi cung ứng, niềm tin mới thực sự được khôi phục.
Nguồn tham khảo:
Công an tỉnh Thanh Hóa (thông cáo chính thức ngày 2-3/7/2026)