Trong những năm 1770, trà là thức uống được yêu thích nhất tại các thuộc địa Bắc Mỹ. Người dân tiêu thụ khoảng 1,2 triệu pound trà mỗi năm. Tuy nhiên, cà phê đã xuất hiện từ trước đó khá lâu. Dorothy Jones ở Boston được cấp phép bán cà phê và sô-cô-la ngay từ năm 1670. Những quán cà phê mọc lên ở Boston, New York và Philadelphia trở thành nơi họp mặt của mọi tầng lớp xã hội – từ thương nhân, luật sư đến thợ thủ công – để đọc báo, trao đổi tin tức và tranh luận.
Green Dragon Tavern tại Boston là một ví dụ điển hình. Nơi này được gọi là “Trụ sở của Cách mạng” vì là điểm họp thường xuyên của nhóm Sons of Liberty. Chính tại tầng hầm của quán cà phê này, nhiều cuộc họp bí mật đã diễn ra, và một số ý tưởng liên quan đến Boston Tea Party được thai nghén. Khác với quán rượu phục vụ bia – thường dẫn đến những cuộc tranh cãi say sưa – quán cà phê giúp mọi người giữ được sự tỉnh táo để thảo luận nghiêm túc về chính trị và quyền tự do.
Sự kiện bùng nổ vào ngày 16 tháng 12 năm 1773. Để phản đối Đạo luật Trà (Tea Act) của Anh – đạo luật cho phép Công ty Đông Ấn Anh độc quyền bán trà và duy trì thuế – một nhóm người Boston cải trang thành người da đỏ Mohawk đã lên ba con tàu và đổ 342 thùng trà xuống cảng Boston. Đây là hành động phản kháng mạnh mẽ chống lại “thuế mà không có đại diện”.
Sau Boston Tea Party, uống trà trở thành hành động “không yêu nước”. Nhiều người dân tự nguyện từ bỏ trà. John Adams, một trong những người sau này trở thành Tổng thống Mỹ, đã viết thư cho vợ Abigail vào tháng 7 năm 1774: ông kể rằng khi đến một ngôi nhà, người chủ nhà nói họ đã “từ bỏ hoàn toàn trà” và chỉ pha cà phê cho ông. Adams kết luận: “Trà phải bị từ bỏ trên toàn quốc”.
Cà phê nhanh chóng lấp đầy khoảng trống. Nó không chỉ là sự thay thế thực tế mà còn mang tính biểu tượng mạnh mẽ. Uống cà phê trở thành cách thể hiện lập trường chính trị. Trong bối cảnh chiến tranh bùng nổ năm 1775, nguồn cung cà phê bị ảnh hưởng, giá tăng cao. Năm 1777, tại Boston lại xảy ra một sự kiện thú vị gọi là “Boston Coffee Party”: hơn 100 phụ nữ đã tụ tập trước kho hàng của một thương nhân bị nghi ngờ tích trữ cà phê để đẩy giá. Họ yêu cầu giao chìa khóa, khi bị từ chối đã tự tay lấy cà phê. Abigail Adams đã viết thư kể lại chi tiết sự kiện này cho chồng.
/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer_public/56/bb/56bbf6fd-1004-48f0-8e50-4db593736816/coffeehouse2.jpg)
Về mặt xã hội, quán cà phê đóng vai trò then chốt. Đây là không gian tương đối dân chủ trong xã hội thuộc địa còn nhiều phân cấp. Những người giàu có và người lao động có thể ngồi cùng bàn tranh luận về quyền tự do và chống lại chính sách của Anh. Nhiều cuộc họp của Quốc hội Lục địa và các nhóm yêu nước diễn ra tại các quán cà phê ở Philadelphia và New York. Việc chuyển từ bia sang cà phê cũng góp phần làm cho các cuộc thảo luận trở nên tỉnh táo và có tổ chức hơn.
Về kinh tế, sự chuyển dịch này thúc đẩy việc nhập khẩu cà phê từ vùng Caribe và sau này là Nam Mỹ, thay vì phụ thuộc vào trà từ Anh. Dù một số sử gia cho rằng thói quen uống cà phê đã bắt đầu tăng trước đó do giá cả và sự sẵn có, thì Boston Tea Party đã biến cà phê thành biểu tượng rõ rệt của tinh thần độc lập.
Cà phê không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra Cách mạng Mỹ. Nhưng nó đã đóng vai trò chất xúc tác quan trọng: tiếp thêm năng lượng caffeine cho những người mệt mỏi vì thiếu ngủ và làm việc căng thẳng, đồng thời tạo ra những không gian xã hội nơi ý tưởng cách mạng được ủ và lan tỏa. Trong một cuộc chiến kéo dài tám năm, những tách cà phê nóng tại các quán cà phê và trong trại quân đã góp phần duy trì tinh thần và sự tỉnh táo cần thiết.
Ngày nay, khi người Mỹ bắt đầu ngày mới bằng tách cà phê, ít ai nhớ rằng thói quen này có một phần gốc rễ từ cuộc Cách mạng giành độc lập. Cà phê không chỉ là đồ uống – trong bối cảnh lịch sử đó, nó là một phần của bản sắc đang được định hình: tỉnh táo, cởi mở và kiên quyết.
Tác giả / Nguồn:
Biên soạn dựa trên các tài liệu lịch sử từ:
American Revolution Museum (Museum of the American Revolution)
History.com – “How Coffee Fueled Revolutions”
Battlefields.org – “Sip Sip Hurrah! How Coffee Shaped Revolutionary America”
Wikipedia (Boston Tea Party) và các ghi chép đương thời của John Adams
Nghiên cứu của sử gia Michelle Craig McDonald về văn hóa cà phê thời kỳ đầu nước Mỹ.
Các hình minh họa sử dụng tranh lịch sử công cộng (public domain) từ Wikimedia Commons và các nguồn lưu trữ lịch sử.