Theo Luật Nhập cư và Quốc tịch (Immigration and Nationality Act), denaturalization chỉ áp dụng khi quốc tịch được cấp một cách bất hợp pháp hoặc qua gian lận, che giấu sự thật quan trọng. Trước đây, biện pháp này rất hiếm (chỉ khoảng 10-15 vụ/năm), chủ yếu nhắm vào tội phạm chiến tranh hoặc gian lận nghiêm trọng.
Dưới thời Trump nhiệm kỳ thứ hai, chính sách được đẩy mạnh rõ rệt:
Tháng 6/2025, DOJ ban hành memo ưu tiên denaturalization là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của bộ phận dân sự.
USCIS nhận chỉ đạo gửi 100-200 hồ sơ/tháng cho DOJ trong năm tài chính 2026.
Đến tháng 4/2026, DOJ đã xác định 384 trường hợp là “làn sóng đầu tiên”.
Ngày 8/5/2026, DOJ chính thức khởi kiện 12 người từ nhiều quốc gia (Bolivia, Colombia, Nigeria, Somalia, Morocco, Uzbekistan, Iran, Ấn Độ, Trung Quốc…), với các cáo buộc che giấu liên hệ khủng bố, tội ác chiến tranh, lạm dụng tình dục và gian lận.
Các cáo buộc bao gồm che giấu liên hệ khủng bố, tội ác chiến tranh, lạm dụng tình dục trẻ em và gian lận trong hồ sơ N-400 (đơn xin quốc tịch).
Acting Attorney General Todd Blanche tuyên bố: “Những cá nhân phạm tội nghiêm trọng, lạm dụng tình dục hoặc ủng hộ khủng bố không bao giờ nên được cấp quốc tịch Mỹ. Chúng tôi đang sửa chữa những sai lầm nghiêm trọng của hệ thống di trú.”
Góc nhìn ủng hộ (chính quyền Trump):
Đây là biện pháp cần thiết để “khôi phục tính toàn vẹn” của quốc tịch Mỹ. Nhiều trường hợp bị nhắm đến là những người đã che giấu tội phạm hoặc gian lận khi nộp đơn N-400 (đơn xin quốc tịch). Việc mở rộng giúp loại bỏ “các yếu tố bất hảo” đã len lỏi vào hệ thống, bảo vệ lợi ích của công dân Mỹ bản xứ và duy trì niềm tin vào quy trình nhập cư hợp pháp.
Góc nhìn phản đối và lo ngại:
Các tổ chức bảo vệ quyền con người và luật sư di trú cảnh báo đây là bước đi chưa từng có trong lịch sử hiện đại, có thể tạo tiền lệ nguy hiểm. Denaturalization đòi hỏi chứng minh “gian lận rõ ràng và thuyết phục” trước tòa, nhưng với khối lượng hồ sơ lớn (hàng trăm vụ/năm), nguy cơ sai sót hoặc lạm dụng chính trị là rất cao. Một số chuyên gia lo ngại chính sách có thể mở rộng sang các hành vi sau khi nhập tịch (post-naturalization conduct), dù pháp lý hiện hành chưa cho phép. Hơn nữa, việc tạo không khí sợ hãi có thể khiến cộng đồng di dân (hơn 26 triệu người nhập tịch) e ngại tham gia các hoạt động công dân.
Tác động thực tế
Đối với cộng đồng di dân: Tăng lo ngại tâm lý, đặc biệt với người Việt Nam và các nhóm châu Á, châu Phi, Trung Đông. Nhiều người có thể phải kiểm tra lại hồ sơ cũ để tránh rủi ro.
Hệ thống tư pháp: DOJ phải phân bổ nguồn lực lớn hơn cho các vụ kiện dân sự kéo dài, có thể gây ùn tắc.
Xã hội: Củng cố thông điệp “America First” nhưng cũng làm sâu sắc thêm chia rẽ về nhập cư.
Tổng thể, việc mở rộng denaturalization phản ánh cách tiếp cận cứng rắn của chính quyền Trump về di trú, nhưng cũng đặt ra câu hỏi lớn về công bằng và tính nhân văn của chính sách quốc tịch Mỹ – vốn được coi là “món quà không thể thu hồi” đối với người đã nhập tịch hợp pháp.