Dự luật, được gọi là 21st Century ROAD to Housing Act, là nỗ lực lập pháp lớn nhất trong nhiều thập kỷ nhằm giải quyết khủng hoảng nhà ở tại Mỹ. Nó kết hợp các yếu tố từ các phiên bản Hạ viện và Thượng viện, tập trung vào việc cắt giảm thủ tục hành chính liên bang, đẩy nhanh quá trình xây dựng, hiện đại hóa các chương trình nhà ở nông thôn và nhà sản xuất, đồng thời hạn chế các nhà đầu tư tổ chức lớn mua nhà đơn lẻ – một ưu tiên mà chính quyền Trump từng ủng hộ.
Dự luật cũng bao gồm các quy định bảo vệ người thuê nhà mới, tăng giới hạn tài trợ cải tạo nhà ở công cộng, hỗ trợ chuyển đổi các tòa nhà bỏ hoang thành nhà ở, và cấp ngân sách cạnh tranh cho các chính quyền địa phương thúc đẩy nguồn cung nhà ở (khoảng 200 triệu USD/năm trong vài năm tới). Các lãnh đạo song phương như Thượng nghị sĩ Tim Scott (Cộng hòa – Nam Carolina) và Elizabeth Warren (Dân chủ – Massachusetts) đều ca ngợi đây là bước tiến lịch sử giúp hạ nhiệt giá nhà và mở rộng cơ hội sở hữu nhà cho người dân.
Dự luật được kỳ vọng sẽ mang lại chiến thắng chính trị cho Đảng Cộng hòa trong bối cảnh cử tri ngày càng lo ngại về chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, quyết định hủy ký của Trump đã biến một cơ hội thành điểm nóng nội bộ.
Lý do Trump và phát ngôn trực tiếp
Trump đã nhiều tháng qua gây áp lực lên Quốc hội để ưu tiên SAVE America Act – dự luật yêu cầu cử tri cung cấp giấy tờ chứng minh quốc tịch (như hộ chiếu hoặc giấy khai sinh kèm ID có ảnh). Ông lập luận đây là vấn đề an ninh bầu cử cấp bách và từng tuyên bố sẽ không ký bất kỳ dự luật nào khác cho đến khi nó được thông qua.
Trong bài đăng hủy bỏ, Trump viết rõ ràng:
“Hôm nay, Buổi họp báo và Lễ ký Dự luật Nhà ở xin được hủy bỏ cho đến khi Quốc hội thông qua Đạo luật SAVE America Act – dự luật vô cùng cần thiết mà tôi coi là một Tình trạng Khẩn cấp Quốc gia.”
Ông còn gọi dự luật nhà ở là “có tầm quan trọng thứ yếu” và ám chỉ nó mang màu sắc “Warren-centric”. Trước đó, trong một cuộc họp tại Phòng Bầu dục, Trump từng nói gần như thẳng thắn: “Tôi không quan tâm đến nhà ở, nhưng nếu các ông muốn tôi hỗ trợ thì tôi sẽ làm.”
Phản ứng từ các thượng nghị sĩ Cộng hòa và không khí cuộc họp
Quyết định của Trump diễn ra chỉ một ngày sau khi Hạ viện thông qua dự luật và đúng vào thời điểm ông dự kiến tham dự bữa trưa kín với các thượng nghị sĩ Cộng hòa – lần đầu tiên sau hơn một năm. Nhiều thượng nghị sĩ đã bày tỏ hy vọng cuộc họp sẽ mang tính hòa giải và tập trung vào chiến lược thống nhất đảng trước bầu cử giữa kỳ.
Thượng nghị sĩ John Cornyn (Texas) nhấn mạnh trước đó:
“Nếu chúng ta muốn thắng bầu cử giữa kỳ, chúng ta cần phải thống nhất quan điểm. Hiện tại chúng ta chưa thống nhất, và tôi nghĩ điều đó rất nguy hiểm.”
Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Bắc Carolina) bày tỏ mong muốn cuộc họp “mang tính hòa giải” và cho rằng “đó sẽ là một chiến thắng lớn cho chúng ta vào ngày mai”.
Tuy nhiên, một số nghị sĩ Cộng hòa giấu tên đã phản ứng gay gắt, gọi tình hình là “shit show” và “điên rồ”, cho rằng một dự luật nhà ở “một lần trong thế hệ” đang bị hy sinh vì những ưu tiên cá nhân. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cố gắng trấn an rằng Trump vẫn có cửa sổ 10 ngày theo hiến pháp để ký và “chúng ta sẽ cùng nhau vượt qua”.
Phản ứng từ phe Dân chủ và chỉ trích
Phe Dân chủ nhanh chóng tận dụng cơ hội. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren viết trên mạng xã hội rằng Quốc hội đã thông qua dự luật song phương để hạ chi phí nhà ở, nhưng “vào phút chót, Donald Trump từ chối ký”. Dân biểu Jason Crow chỉ trích: “Donald Trump không quan tâm đến việc hạ chi phí cho bạn.”
Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer cho rằng Trump “đang làm trò hề với chính mình” và cho rằng ngay cả khi phủ quyết, Quốc hội vẫn có đủ phiếu để bác bỏ phủ quyết.
Động thái của Trump không chỉ làm phức tạp thêm mối quan hệ với Thượng viện Cộng hòa – vốn đã có những bất đồng về việc xác nhận đề cử, tài trợ cho các dự án Nhà Trắng, và chiến lược đối ngoại liên quan đến Iran – mà còn đặt ra câu hỏi lớn về ưu tiên chính sách của chính quyền trước thềm bầu cử giữa kỳ.
Trong khi cử tri Mỹ, đặc biệt là các gia đình trẻ và người mua nhà lần đầu, đang vật lộn với giá nhà trung vị gần 414.000 USD và nguồn cung hạn chế, việc hoãn ký một dự luật được cả hai đảng ủng hộ có thể gây tổn hại hình ảnh của Đảng Cộng hòa về khả năng giải quyết các vấn đề thực tế về chi phí sinh hoạt.
Hiện tại, dự luật sẽ tự động trở thành luật sau 10 ngày nếu Trump không ký hoặc phủ quyết. Nếu ông phủ quyết, khả năng Quốc hội bác bỏ phủ quyết là rất cao do tỷ lệ ủng hộ áp đảo ở cả hai viện. Tuy nhiên, việc sử dụng dự luật nhà ở như một công cụ đàm phán để thúc đẩy SAVE America Act – dự luật hiện chưa có đủ phiếu để vượt qua filibuster tại Thượng viện – cho thấy sự căng thẳng nội bộ ngày càng gia tăng.
Cuộc họp kín với các thượng nghị sĩ GOP hôm nay giờ đây không chỉ là dịp để bàn về chiến lược bầu cử, mà còn là phép thử cho khả năng hàn gắn những rạn nứt ngày càng rõ rệt giữa Nhà Trắng và phe Cộng hòa tại Thượng viện. Liệu sự “bóng tối” từ quyết định hủy ký có kéo dài và ảnh hưởng đến triển vọng lập pháp cũng như uy tín của đảng trong những tháng tới hay không, vẫn còn là câu hỏi mở.
Nguồn tham khảo chính:
Associated Press (AP), NBC News, CBS News, Politico, Bipartisan Policy Center, và các tuyên bố chính thức từ Quốc hội Mỹ (tháng 6/2026).