Chiến tranh Mỹ-Israel - Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đã kéo dài hơn 10 tuần, gây thiệt hại nghiêm trọng cho khu vực và làm tê liệt giao thông hàng hải qua Eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới. Lệnh ngừng bắn tạm thời được công bố ngày 7-8/4/2026, nhưng chỉ mang tính mong manh với nhiều vụ đụng độ lẻ tẻ.
Tuần trước, Mỹ đã đưa ra đề xuất hòa bình 14 điểm, yêu cầu Iran mở lại Eo biển Hormuz, chuyển giao phần lớn uranium làm giàu và hạn chế chương trình hạt nhân. Iran phản hồi qua trung gian Pakistan, đòi bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ cấm vận và khẳng định chủ quyền hoàn toàn đối với eo biển.
Phát biểu tại Oval Office ngày 11/5/2026, Tổng thống Trump nói:
Tôi thậm chí không đọc hết cái rác rưởi họ gửi cho chúng ta. Tôi gọi đó là đề xuất yếu nhất từ trước đến nay. Lệnh ngừng bắn đang ở trên máy hỗ trợ sự sống lớn, nơi bác sĩ bước vào và nói ‘Thưa ngài, người thân của ông chỉ còn khoảng 1% cơ hội sống sót’.
Ông cũng ám chỉ khả năng “khởi động lại Project Freedom” – tên gọi chiến dịch quân sự trước đó.
Phản ứng từ các bên
Iran: Tuyên bố “sẽ không bao giờ cúi đầu” trước Mỹ và Israel, đồng thời khẳng định sẵn sàng đối phó với mọi kịch bản leo thang.
Israel: Thủ tướng Netanyahu triệu tập họp an ninh khẩn, khẳng định chiến tranh chưa kết thúc.
Thị trường toàn cầu: Giá dầu Brent vọt lên hơn 104 USD/thùng do lo ngại gián đoạn nguồn cung.
Trong nước Mỹ: Áp lực từ phe diều hâu (hawkish) yêu cầu hành động mạnh tay, trong khi một số nghị sĩ Dân chủ lo ngại về chi phí chiến tranh và lạm phát.
Tác động và triển vọng
Sự cố này diễn ra ngay trước chuyến công du của Trump tới Trung Quốc, nơi ông dự kiến yêu cầu Bắc Kinh gây áp lực lên Tehran (là khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Iran). Nhiều chuyên gia nhận định khả năng ngừng bắn sụp đổ hoàn toàn là rất cao nếu không có bước đột phá mới.
Đây là phong cách đàm phán quen thuộc của Trump – áp lực tối đa để buộc đối phương nhượng bộ. Tuy nhiên, rủi ro leo thang thành xung đột toàn diện tại Trung Đông đang rất lớn, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế toàn cầu, giá năng lượng và an ninh hàng hải.
Tình hình hiện cực kỳ căng thẳng. Hy vọng về hòa bình đang treo sợi chỉ mỏng manh, trong khi cả hai bên đều thể hiện lập trường cứng rắn. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao, đặc biệt là tác động đến giá dầu và ổn định khu vực.