Cuộc điện đàm diễn ra Chủ nhật (theo Financial Times, Axios và Irish Times). Một quan chức cấp cao Ukraine có mặt trên máy nói thông điệp của Trump xoay quanh diesel và yêu cầu quân đội Ukraine ngừng drone, tên lửa vào cơ sở lọc dầu Nga. Nguồn khác nói từ “diesel” được nhắc nhiều lần vì Washington lo giá nhiên liệu toàn cầu.
Trump đã nói công khai trước đó (13/9, Ireland): Zelensky phải “ngừng đánh diesel của Nga”, có thể đánh mục tiêu khác nhưng đừng đụng nhiên liệu này vì “làm tổn thương thế giới”. Ông phủ nhận thiếu hụt do Trung Đông / chiến tranh Iran, đổ cho chiến dịch Ukraine. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent trước đó cũng gắn giá diesel Mỹ với đòn vào tài sản năng lượng Nga.
Bối cảnh: Ukraine nhiều tháng đánh xa vào lọc dầu, khí đốt Nga — Kyiv coi đó là nguồn nuôi chiến tranh. Moscow từng hạn chế xuất diesel, nội địa phải phân phối nhiên liệu. IEA ghi nhận vừa mất hàng từ Vịnh (sau chiến tranh Iran) vừa gián đoạn hệ thống lọc dầu Nga. Giá diesel Mỹ từng lập đỉnh trên 6 USD/gallon.
Trụ bơm diesel tại Mỹ. Nguồn: Financial Times
Điện đàm diễn ra sau đợt Ukraine tấn công lớn vào khu vực Moscow; phía Nga nói nhà máy lọc dầu cháy, có thương vong. Trump đăng rằng Nga “mất kiểm soát” ngành diesel vì chiến tranh. Zelensky gọi cuộc nói chuyện là “quan trọng”, hẹn gặp New York — dự kiến thứ Ba bên lề Đại hội đồng LHQ — và nói cuộc gặp “có thể thay đổi nhiều thứ”. Rustem Umerov cho biết đang phối hợp với đặc phái viên Mỹ (Witkoff, Kushner).
Khói và lửa ở vùng Moscow sau cuộc tấn công, tháng 9/2026. Nguồn: Los Angeles Times
Nhận định: Washington vừa ký luật trừng phạt Nga và gói vũ khí lớn cho Ukraine, vừa ép Kyiv nương tay lọc dầu — vì giá diesel là áp lực chính trị trước bầu cử giữa kỳ tháng 11. Kyiv mất đòn kinh tế mạnh nếu dừng. Một nguồn AFP nói Trump đưa việc này vào gói “hạ nhiệt”, chưa hẳn là lệnh tuyệt đối. IEA vẫn tính cả cú sốc Vịnh, không chỉ nhà máy Nga.
