Ngày 6/8/2026, tại Phòng Bầu dục Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp mới: “Continuing to Protect the Meaning and Value of American Citizenship” và “Ending Birth Tourism”. Đây là nỗ lực mới của chính quyền nhằm hạn chế một số trường hợp được hưởng quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship) sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ sắc lệnh rộng hơn của ông vào ngày 30/6/2026 trong vụ Trump v. Barbara.
Theo White House, phán quyết Tòa án Tối cao khẳng định Tu chính án 14 bảo vệ quyền công dân cho hầu hết trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Mỹ, nhưng vẫn công nhận một số ngoại lệ lịch sử. Sắc lệnh đầu tiên liệt kê không đầy đủ các trường hợp trẻ em có cả hai bố mẹ không phải công dân Mỹ sẽ không được cấp giấy tờ công nhận quốc tịch, bao gồm:
Một trong hai bố mẹ là “kẻ thù nước ngoài” (alien enemy), gồm thành viên tổ chức khủng bố nước ngoài được chỉ định hoặc đặc biệt chỉ định là khủng bố toàn cầu.
Một trong hai bố mẹ là nhân viên chính phủ nước ngoài (gồm nhân viên đại sứ quán, lãnh sự quán hoặc tổ chức quốc tế có miễn trừ).
Bố mẹ tham gia giao dịch thương mại nhằm đảm bảo người mẹ có mặt tại Mỹ (hoặc lãnh thổ Mỹ) để sinh con, hoặc sử dụng người mang thai hộ với mục đích tương tự.
Trẻ sinh ra tại lãnh thổ hoặc vùng biển thuộc Mỹ nơi luật liên bang không tự động cấp quốc tịch.
Sắc lệnh thứ hai ủy quyền cho Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng An ninh Nội địa (DHS) áp dụng các biện pháp từ chối visa, thu hồi giấy phép đi lại, cấm nhập cảnh và trục xuất những người nước ngoài đến Mỹ với mục đích chính là sinh con để con được quốc tịch Mỹ. Chính quyền gọi đây là “birth tourism” và khẳng định đây là hành vi gian lận visa.
Tổng thống Trump phát biểu tại lễ ký: “Chúng ta đã có một phán quyết rất đáng tiếc tại Tòa án Tối cao liên quan đến birthright… vì vậy chúng tôi đang điều chỉnh.” Stephen Miller, Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng phụ trách chính sách, tuyên bố: “Thực tiễn du lịch sinh con, kể từ khi sắc lệnh này được ký, bị cấm hoàn toàn.” Ông nhấn mạnh nếu một người khai với viên chức lãnh sự rằng họ đến Mỹ du lịch nhưng thực tế đến “nhà máy sinh con” thì đó là gian lận đối với chính phủ Mỹ.
Tổng thống Trump ký sắc lệnh tại Phòng Bầu dục ngày 6/8/2026, bên cạnh là Stephen Miller và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick — Nguồn: Reuters Connect
Nhận định chuyên gia
Nhiều chuyên gia pháp lý và tổ chức dân sự cho rằng các sắc lệnh mới vẫn có thể bị tòa án bác bỏ.
Cody Wofsy, Phó Giám đốc Dự án Quyền của Người nhập cư thuộc Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), tuyên bố: “Tòa án Tối cao đã quyết định vấn đề này: Quyền công dân theo nơi sinh được Hiến pháp bảo đảm. Không có sắc lệnh hành pháp nào có thể thay đổi ý nghĩa của Hiến pháp. Bất kỳ sắc lệnh nào cố gắng viết lại quyền công dân theo nơi sinh sẽ gặp cùng số phận như sắc lệnh trước đây.”
Giáo sư luật di trú Amanda Frost (Đại học Virginia) nhận định: “Ông ấy không thể ban hành sắc lệnh hành pháp nói rằng trẻ em của ‘du lịch sinh con’ – ngay cả khi người mẹ vi phạm luật di trú để vào Mỹ – không phải là công dân Mỹ.”
Luật sư di trú Cyrus Mehta (New York) viết trên X: “Sắc lệnh mới của Trump cũng công khai vi hiến khi loại trừ quốc tịch nếu bố mẹ tham gia giao dịch thương mại để đảm bảo người mẹ có mặt tại Mỹ để sinh con… Định nghĩa ‘giao dịch thương mại’ quá mơ hồ và vi phạm Tu chính án 14.”
Về quy mô “du lịch sinh con”, Viện Chính sách Di cư (Migration Policy Institute) – tổ chức nghiên cứu độc lập – ước tính con số cao nhất dựa trên dữ liệu Census chỉ khoảng 22.000–26.000 trẻ mỗi năm, trong khi dữ liệu CDC năm 2024 ghi nhận khoảng 9.600 ca sinh của mẹ có địa chỉ nước ngoài. Con số này chiếm dưới 1% tổng số khoảng 3,6 triệu trẻ sinh ra tại Mỹ mỗi năm.
Stephen Miller phát biểu bên cạnh Tổng thống Trump trong buổi ký sắc lệnh ngày 6/8/2026 — Nguồn: ABC News
Các sắc lệnh mới được kỳ vọng sẽ đối mặt với các vụ kiện ngay lập tức từ các nhóm bảo vệ quyền công dân và quyền nhập cư. Chính quyền Trump khẳng định chúng phù hợp với các ngoại lệ lịch sử mà Tòa án Tối cao đã công nhận, trong khi các tổ chức đối lập cho rằng đây chỉ là nỗ lực lách phán quyết của Tòa.