Thị trường tài chính Nhật Bản vừa trải qua một phiên giao dịch đầy biến động và mang tính lịch sử. Chỉ số Nikkei 225 — biểu tượng của chứng khoán Nhật Bản — đã chính thức vượt mốc 71.000 điểm lần đầu tiên trong ngày 18 tháng 6 năm 2026. Chỉ số này ghi nhận mức đóng cửa 71.219,45 điểm, tăng 1,88% so với phiên trước, với đỉnh trong ngày chạm 71.293,64 điểm. Cổ phiếu ngành bán dẫn và công nghệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) là động lực chính thúc đẩy đà tăng, khi 144/225 mã thành phần đóng cửa ở mức cao hơn.
Chỉ số rộng hơn Topix cũng thiết lập đỉnh mới, tăng 1,67% lên 4.080,26 điểm. Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh nhà đầu tư toàn cầu đang tìm kiếm tài sản rủi ro sau những tín hiệu tích cực từ thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran, giúp giá dầu hạ nhiệt và giảm bớt lo ngại lạm phát năng lượng.
Tuy nhiên, đà tăng của chứng khoán lại song hành với một diễn biến tiêu cực khác: đồng Yên Nhật Bản tiếp tục suy yếu mạnh mẽ. Tỷ giá USD/JPY đã chạm mức cao 161,8 trong phiên giao dịch ngày 18/6, chỉ cách mức cao nhất năm 2024 (161,96) một khoảng rất nhỏ. Nếu phá vỡ ngưỡng 161,95–162,00, Yên sẽ chạm mức yếu nhất kể từ tháng 12/1986 — tức gần 40 năm. Đến sáng ngày 19/6, tỷ giá vẫn duy trì quanh mức 161,3.
Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vừa thực hiện đợt nâng lãi suất lên 1% — mức cao nhất trong 31 năm — nhằm chống lạm phát do xung đột Trung Đông, động thái này vẫn chưa đủ để hỗ trợ đồng nội tệ. Nguyên nhân sâu xa nằm ở chênh lệch lãi suất lớn với Mỹ: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn duy trì quan điểm hawkish, với nhiều quan chức dự báo có thể nâng lãi suất thêm trong năm 2026. Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao đã hút dòng vốn, đẩy đồng USD lên mức cao nhất 13 tháng so với rổ tiền tệ chính.
Ngoài ra, thị trường còn lo ngại về kế hoạch chi tiêu tài khóa của Thủ tướng Sanae Takaichi, vốn có thể làm gia tăng nợ công và gây áp lực lên Yên. Các nhà chiến lược tại ING nhận định: “Tỷ giá USD/JPY đã nằm sâu trong vùng can thiệp. Nếu không có động thái hỗ trợ Yên ngay, các nhà đầu cơ có thể đẩy tỷ giá lên 162–163 trong môi trường thanh khoản thấp.” Nhật Bản đã chi hàng chục tỷ USD can thiệp trong tháng 4–5/2026, nhưng hiệu quả chỉ mang tính tạm thời.
Góc nhìn phân tích và tác động
Sự kết hợp giữa Yên yếu và Nikkei mạnh không phải là nghịch lý. Đồng Yên suy yếu thường có lợi cho các doanh nghiệp xuất khẩu Nhật Bản (đặc biệt là tập đoàn công nghệ và ô tô), vì lợi nhuận bằng ngoại tệ khi quy đổi về Yên sẽ cao hơn. Đây chính là lý do cổ phiếu bán dẫn và công nghệ dẫn dắt đà tăng. Tuy nhiên, về mặt vĩ mô, Yên yếu làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng và hàng hóa, gây áp lực lạm phát và làm giảm sức mua của người tiêu dùng Nhật Bản. Du lịch outbound của người Nhật cũng chịu thiệt hại vì chi phí đi nước ngoài tăng cao.
Triển vọng ngắn hạn phụ thuộc vào hai yếu tố chính: động thái của Fed và việc Mỹ–Iran có đạt được thỏa thuận bền vững hay không. Nếu Fed tiếp tục hawkish và Yên phá vỡ 162, áp lực can thiệp từ Bộ Tài chính Nhật Bản sẽ rất lớn. Ngược lại, nếu BOJ tiếp tục lộ trình thắt chặt chính sách và dòng vốn quay lại thị trường Nhật, Yên có thể phục hồi nhẹ.
Thị trường tài chính Nhật Bản hiện đang ở giai đoạn “căng thẳng lành mạnh”: chứng khoán lập đỉnh mới nhờ sức mạnh nội tại của doanh nghiệp, nhưng đồng tiền lại chịu áp lực từ yếu tố toàn cầu. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi sát sao các thông tin từ BOJ, Fed và Bộ Tài chính Nhật Bản trong những tuần tới để có chiến lược ứng phó kịp thời.