Trong những tháng gần đây, các tòa phúc thẩm liên bang trên khắp nước Mỹ đang xử lý hàng loạt vụ kiện liên quan đến chính sách di trú của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Các phán quyết tập trung vào ba lĩnh vực chính: quyền giam giữ, Temporary Protected Status (TPS) và các biện pháp trục xuất nhanh (expedited removal).
Quyền giam giữ và xét xử bảo lãnh
Nhiều circuit court đã bác bỏ chính sách giam giữ bắt buộc không có phiên xét xử bảo lãnh (bond hearing) đối với phần lớn người nhập cư bị bắt trong nội địa.
Ngày 30/7/2026, Tòa Phúc thẩm số 9 (Ninth Circuit) phán quyết 2-1 rằng chính quyền không có thẩm quyền áp dụng giam giữ bắt buộc không bảo lãnh đối với người nhập cư sống lâu năm trong nước. Đây là tòa phúc thẩm thứ năm bác bỏ cách giải thích luật của chính quyền (sau Second, Sixth, Tenth và Eleventh Circuit). Ngược lại, Fifth và Eighth Circuit đã ủng hộ chính quyền.
Trước đó, Fifth Circuit cũng từng yêu cầu phải có phiên xét xử bảo lãnh sau 90 ngày giam giữ.
Sự phân hóa này khiến nhiều chuyên gia dự đoán Tòa án Tối cao sẽ sớm can thiệp để thống nhất cách áp dụng.
Temporary Protected Status (TPS)
Về TPS, Tòa án Tối cao đã ra phán quyết quan trọng hồi tháng 6/2026, cho phép chính quyền chấm dứt tư cách bảo vệ tạm thời đối với người Haiti và Syria. Phán quyết này làm suy yếu nhiều vụ kiện đang diễn ra tại tòa cấp dưới nhằm ngăn chặn việc chấm dứt TPS cho các quốc gia khác.
Biện pháp trục xuất nhanh và Alien Enemies Act
Các tòa phúc thẩm cũng đang xử lý các thách thức đối với chính sách trục xuất nhanh và việc sử dụng Alien Enemies Act. Ngày 13/8/2026, Fifth Circuit đã bác bỏ một vụ kiện liên quan đến Alien Enemies Act với lý do kỹ thuật (vụ việc trở nên vô hiệu vì các nguyên đơn đã bị trục xuất). Trong khi đó, DC Circuit gần đây đã mở đường cho một số chỉ thị trục xuất nhanh đối với nhóm người từng được bảo vệ nhân đạo dưới thời chính quyền trước.
Bên trong một trung tâm giam giữ người nhập cư. — Nguồn: Northwest Immigrant Rights Project
Ý nghĩa
Các phán quyết của circuit courts đang tạo ra “bản đồ pháp lý” khác nhau tùy theo khu vực địa lý. Ở những nơi tòa ủng hộ quyền xét xử bảo lãnh, hàng nghìn người bị giam giữ có thể được xem xét thả tạm thời. Ngược lại, ở các khu vực khác, chính sách giam giữ cứng rắn vẫn được duy trì.
Luật sư di trú và các tổ chức nhân quyền nhận định rằng khối lượng vụ kiện lớn phản ánh mức độ rộng và tốc độ của các chính sách di trú mới, đồng thời cho thấy hệ thống tòa án đang đóng vai trò kiểm soát quan trọng.