Theo phán quyết Allen v. Milligan năm 2023, Tòa án Tối cao Mỹ từng yêu cầu Alabama vẽ lại bản đồ bầu cử Hạ viện để tạo ra hai khu vực mà cử tri da đen (chiếm khoảng 27% dân số bang) có cơ hội bầu được đại diện của mình. Bản đồ do tòa chỉ định (court-ordered map) đã được áp dụng từ năm 2024, giúp hai nghị sĩ Dân chủ da đen đắc cử.
Tuy nhiên, sau phán quyết Louisiana v. Callais (29/4/2026) – trong đó Tòa án cho rằng việc tạo khu vực đa số da đen dựa quá nhiều vào yếu tố chủng tộc là vi hiến – Alabama đã nộp đơn khẩn cấp yêu cầu được sử dụng lại bản đồ do lập pháp bang (do Đảng Cộng hòa kiểm soát) vẽ năm 2023. Bản đồ này chỉ có một khu vực đa số da đen.
Ngày 11/5/2026, với tỷ lệ 6-3 (các Thẩm phán bảo thủ chiếm đa số, Thẩm phán Sotomayor, Kagan và Jackson bất đồng), Tòa án Tối cao đã vacate (hủy) lệnh của tòa cấp dưới và yêu cầu xem xét lại vụ việc theo tinh thần phán quyết Louisiana. Quyết định này cho phép Alabama có thể tổ chức bầu cử sơ bộ đặc biệt nếu Thống đốc Kay Ivey phê duyệt.
So sánh hai bản đồ: Bên trái là bản đồ do lập pháp Alabama (2023) chỉ có một khu vực đa số da đen (màu hồng đậm); bên phải là bản đồ do tòa chỉ định với hai khu vực (hiện đang được sử dụng).
Phân tích
Phán quyết đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc thu hẹp bảo vệ quyền bầu cử của thiểu số theo Đạo luật Quyền Bầu cử. Trước đây, Allen v. Milligan (2023) được xem là thắng lợi bất ngờ của phe bảo vệ quyền dân sự khi Tòa án bảo thủ vẫn duy trì Section 2. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy ba năm sau, Tòa án đã đảo chiều mạnh mẽ, coi việc “phân bổ theo chủng tộc” (racial gerrymandering) là vi hiến.
Về mặt chính trị, quyết định mang lại lợi thế rõ rệt cho Đảng Cộng hòa. Trong bối cảnh Hạ viện Mỹ đang chia đều và cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 sắp tới, việc loại bỏ một khu vực đa số da đen (thường ủng hộ Dân chủ) có thể giúp Cộng hòa lật ngược ít nhất một ghế tại Alabama. Nhiều bang miền Nam khác như Louisiana, Tennessee cũng đang theo dõi sát sao để điều chỉnh bản đồ bầu cử theo hướng tương tự.
Phản ứng từ các bên:
Đảng Cộng hòa và chính quyền Alabama: Hoan nghênh mạnh mẽ. Tổng Chưởng lý Steve Marshall khẳng định đây là bước đi chấm dứt “hệ thống quota chủng tộc” và đảm bảo bản đồ phản ánh ý chí cử tri thay vì phân biệt theo màu da.
Đảng Dân chủ và các tổ chức quyền dân sự (NAACP, ACLU): Chỉ trích gay gắt, cho rằng phán quyết làm suy yếu quyền bỏ phiếu của cộng đồng da đen, đẩy lùi tiến bộ dân quyền sau nhiều thập kỷ. Một số đại diện da đen tại Alabama bày tỏ lo ngại cử tri thiểu số sẽ bị “pha loãng” (vote dilution).
Kết luận
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ ngày 11/5/2026 không chỉ thay đổi cục diện bầu cử tại Alabama mà còn gửi tín hiệu rõ ràng về xu hướng tư pháp bảo thủ: hạn chế vai trò của chủng tộc trong việc vẽ bản đồ bầu cử. Trong bối cảnh căng thẳng chính trị Mỹ ngày càng gia tăng, vụ việc tiếp tục làm nóng cuộc tranh luận về dân chủ, quyền thiểu số và công bằng bầu cử. Các diễn biến tiếp theo tại tòa cấp dưới và khả năng tổ chức bầu cử sơ bộ đặc biệt tại Alabama sẽ là tâm điểm theo dõi trong những tháng tới.