òa án Tối cao Mỹ vừa đưa ra một trong những phán quyết quan trọng nhất của nhiệm kỳ này liên quan đến bản sắc quốc gia và chính sách di trú. Với đa số 6-3, Tòa đã bác bỏ sắc lệnh hành pháp mà Tổng thống Donald Trump ký ngay ngày nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai (20/1/2025), sắc lệnh này cố gắng tái định nghĩa cụm từ “subject to the jurisdiction thereof” trong Tu chính án 14 để loại trừ con cái của người nhập cư trái phép và một số người đang cư trú hợp pháp nhưng có visa tạm thời.
Chánh án John Roberts đã viết ý kiến đa số, nhấn mạnh rằng Tu chính án 14 được soạn thảo sau Nội chiến với mục đích rõ ràng là trao quyền công dân cho “mọi người tự do sinh ra trên mảnh đất này”. Tòa khẳng định tiền lệ từ vụ United States v. Wong Kim Ark năm 1898 vẫn có giá trị: trẻ em sinh ra trên đất Mỹ, trừ con cái của nhà ngoại giao hoặc quân đội xâm lược, đều đương nhiên là công dân Mỹ. Các thẩm phán thiểu số (có thể gồm Thomas, Alito và Gorsuch) không đồng tình, nhưng phán quyết đã có hiệu lực ngay lập tức.
Ông Trump không giấu sự thất vọng. Trên Truth Social, ông viết: “Tòa án Tối cao đã duy trì quyền công dân theo nơi sinh, điều này quá tệ cho đất nước của chúng ta. Tuy nhiên, chúng ta có thể dễ dàng bù đắp bằng cách thông qua luật tại Quốc hội với sự hỗ trợ của Tổng thống… Quốc hội nên bắt đầu NGAY HÔM NAY để chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh vốn tốn kém và không công bằng với đất nước. Họ sẽ có sự ủng hộ hoàn toàn và tuyệt đối của tôi.”
Phản ứng của ông Trump phản ánh đúng chiến lược mà ông theo đuổi suốt nhiều năm: coi quyền công dân tự động là “lỗ hổng” khuyến khích di cư trái phép và tạo ra “anchor babies”. Tuy nhiên, con đường lập pháp mà ông đề xuất không đơn giản. Để thay đổi quyền công dân theo nơi sinh một cách triệt để, Quốc hội sẽ phải đối mặt với thách thức pháp lý nghiêm trọng vì đây là quyền được Hiến pháp bảo vệ. Dư luận Mỹ cũng nghiêng về phía ủng hộ duy trì quyền này theo nhiều cuộc thăm dò.
Phán quyết của Tòa án Tối cao không chỉ là chiến thắng của những người ủng hộ quyền công dân rộng rãi mà còn là sự khẳng định vai trò của Hiến pháp và tiền lệ pháp lý trước áp lực chính trị. Dù ông Trump cam kết sẽ tiếp tục đấu tranh qua con đường lập pháp, thực tế cho thấy đây là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn về mặt chính trị và pháp lý trong bối cảnh Quốc hội phân cực và dư luận xã hội không ủng hộ thay đổi triệt để.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, đây là tín hiệu đáng mừng về sự ổn định pháp lý cho thế hệ tương lai. Đồng thời, sự kiện cũng nhắc nhở rằng các quyền cơ bản cần được bảo vệ không chỉ qua tòa án mà còn qua sự tham gia có trách nhiệm của chính cộng đồng vào đời sống chính trị và hiểu biết pháp luật. Cuộc tranh luận về “ai là người Mỹ” có lẽ sẽ còn kéo dài, nhưng Hiến pháp Mỹ một lần nữa chứng minh sức sống bền bỉ của mình.
Tác giả / Nguồn:
Biên tập từ các nguồn tin cậy: CBS News, SCOTUSblog, Al Jazeera, AP News, The Hill (cập nhật ngày 1/7/2026). Bài viết có góc nhìn phân tích độc lập, tập trung vào bối cảnh và tác động với cộng đồng người Việt tại Mỹ.