các ủng hộ viên Connected Vehicle Security Act of 2026 (S.4429) muốn “chốt” lệnh cấm trước hoặc trong tuần thượng đỉnh Trump–Tập. Moreno gửi thông báo tới nhóm Dân chủ, cho biết ông sẽ xin unanimous consent — chỉ cần một thượng nghị sĩ phản đối là dừng.
Dự luật không chỉ cấm nhập khẩu xe Trung Quốc. Nó cấm nhập, sản xuất, bán và đưa vào thương mại liên bang các xe kết nối mạng cũng như phần mềm, phần cứng gắn với Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên. Hãng có trên 15% vốn Trung Quốc có thể bị loại khỏi thị trường Mỹ. The New York Times ghi Mercedes-Benz nắm gần 20% vốn Trung Quốc thụ động — nếu giữ nguyên ngưỡng 15%, hãng Đức phải giảm tỷ lệ sở hữu, xin miễn trừ Bộ Thương mại, hoặc ngừng bán xe tại Mỹ. Phần mềm Trung Quốc bị cấm từ 2027; phần cứng từ 2030.
Hiện trường đã gần như đóng. Mỹ giữ thuế khoảng 100% với xe điện Trung Quốc và quy định Bộ Thương mại (chính quyền Biden ban hành đầu 2025) cấm xe kết nối mạng gắn Trung Quốc/Nga từ model year 2027. Polestar (thuộc Geely) đã thông báo ngừng bán tại Mỹ từ 2027. Luật hóa quy định nhằm ngăn chính quyền sau này nới cửa bằng nghị định.
Ngành xe Mỹ đang thúc. Tuần trước, các nhóm đại diện nhà sản xuất kêu gọi Trump “giữ cửa đóng chặt” với hãng Trung Quốc muốn bán, nhập hoặc lắp ráp trong nước. Alliance for Automotive Innovation — gồm GM, Ford, Toyota, Volkswagen, Hyundai, Honda, Stellantis — đã gửi thư Quốc hội yêu cầu lệnh cấm vĩnh viễn trước khi khóa 119 kết thúc. GM công khai ủng hộ S.4429.
Moreno nói khi dự luật ra khỏi ủy ban: “Ngành ô tô Trung Quốc không được xây để cạnh tranh. Nó được xây để phá sản xuất Mỹ, khoét tầng lớp trung lưu và làm suy yếu an ninh quốc gia.” Slotkin: “Xe Trung Quốc là gói giám sát có bánh, có thể thu thập dữ liệu người Mỹ rồi gửi về Bắc Kinh. Kịch bản trợ cấp nặng rồi bán phá giá đe dọa ngành xe Michigan và hàng triệu việc làm.” Chủ tịch Ủy ban Thương mại Ted Cruz (Cộng hòa, Texas) cũng nói dự luật “che chắn thị trường ô tô Mỹ khỏi xe, phần mềm và phần cứng của thực thể nước ngoài đáng lo ngại.”
Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình. Nguồn: Fox News / ảnh pool
Bối cảnh thượng đỉnh làm động thái nhạy. Trump từng nói có thể chấp nhận nhà máy Trung Quốc trên đất Mỹ nếu thuê lao động Mỹ — rồi phủ nhận tin đồn ông sẽ mở cửa bán xe Trung Quốc. Hạ nghị sĩ Debbie Dingell (Dân chủ, Michigan) cùng hơn 20 đồng viện vừa gửi thư yêu cầu Tổng thống giữ lệnh cấm. Bắc Kinh đang cân nhắc đưa lãnh đạo BYD, CATL, Xiaomi vào đoàn doanh nghiệp tháp tùng ông Tập, dù xe Trung Quốc vẫn bị chặn. Quốc yến Nhà Trắng dự kiến tối 24/9.
Unanimous consent không phải bỏ phiếu thường. Một phiếu “không” của bất kỳ thượng nghị sĩ nào — vì Mercedes, vì chuỗi cung ứng pin, hay vì không muốn “đâm” ông Tập giữa chuyến thăm — đủ làm dự luật quay lại lịch trình dài.
Nhận định: Đây vừa là luật an ninh, vừa là hàng rào công nghiệp. Xe hiện đại thu GPS, microphone, camera, thói quen lái — lập pháp hai đảng coi đó là rủi ro gián điệp, không chỉ cạnh tranh giá. Ngành Detroit muốn đóng cửa bằng luật vì sợ một cuộc mặc cả thương mại lớn “đổi” thị trường xe lấy chip, đất hiếm hoặc thỏa thuận Iran. Ngược lại, ngưỡng sở hữu 15% có thể quét nhầm đối tác châu Âu; chuỗi pin và phần mềm AI trên xe Mỹ vẫn phụ thuộc linh kiện xuyên Thái Bình Dương. Thông qua nhanh giữa chuyến thăm ông Tập là tín hiệu cứng với Bắc Kinh — và cũng là cách Quốc hội hạn chế không gian mặc cả của Nhà Trắng. Nếu một thượng nghị sĩ chặn unanimous consent, dự luật vẫn nằm trên lịch, nhưng thông điệp tuần này đã được gửi.
