Chị Hồng Nguyễn, chủ một tiệm nail nhỏ ở Houston, Texas, sáng thứ Sáu vừa mở cửa đã nhận ba cuộc gọi của nhân viên: “Chị ơi, nghe nói ICE sắp đi kiểm tra nhiều hơn, em có nên nghỉ vài bữa không?” Câu hỏi ấy không chỉ là nỗi lo của một tiệm nail, mà đang lan trong nhiều nhóm Facebook người Việt từ California, Texas đến Georgia.
Tin từ Washington nghe có vẻ xa xôi: Thượng viện Mỹ thông qua gói 70 tỷ USD để tài trợ cho chiến dịch siết di trú của chính quyền Donald Trump. Nhưng với một cộng đồng có nhiều người nhập cư, nhiều hồ sơ bảo lãnh, nhiều doanh nghiệp gia đình dựa vào lao động di dân, quyết định này có thể chạm tới từng bữa cơm, từng ca làm, từng lá thư từ USCIS.
Điều quan trọng nhất lúc này không phải là hoảng sợ. Điều quan trọng là hiểu đúng: ai có nguy cơ bị ảnh hưởng, ICE có thể hoạt động mạnh hơn ra sao, và mỗi gia đình Việt cần chuẩn bị gì để không bị cuốn vào tin đồn, dịch vụ “bao đậu” hay những lời hù dọa trên mạng.
Chuyện gì đã xảy ra?
Theo The Guardian US, rạng sáng thứ Sáu, Thượng viện Mỹ bỏ phiếu 52-47 thông qua dự luật tài trợ cho ICE và Department of Homeland Security – DHS trong vòng ba năm. Không có nghị sĩ Dân chủ nào ủng hộ dự luật này. Cuộc bỏ phiếu diễn ra lúc khoảng 5 giờ sáng, sau một phiên tranh luận và biểu quyết kéo dài nhằm bác bỏ các sửa đổi được đề xuất.
Dự luật này cũng giúp chấm dứt tình trạng đóng cửa một phần chính phủ kéo dài từ tháng Hai. Tuy nhiên, đây chưa phải là bước cuối cùng: Hạ viện vẫn cần bỏ phiếu trước khi dự luật có thể hoàn tất theo quy trình lập pháp.
Với độc giả Việt, cần hiểu vài thuật ngữ. ICE là Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ, thường liên quan đến bắt giữ, tạm giam và trục xuất người vi phạm luật di trú. Border Patrol là lực lượng tuần tra biên giới, chủ yếu hoạt động ở khu vực biên giới Mỹ - Mexico, Mỹ - Canada và các điểm nhập cảnh. DHS là Bộ An ninh Nội địa, cơ quan “mẹ” quản lý nhiều nhánh an ninh, trong đó có ICE và Border Patrol.
70 tỷ USD trong ba năm không chỉ là một con số ngân sách. Nó có thể đồng nghĩa với thêm nhân lực, thêm trại giam di trú, thêm chiến dịch kiểm tra, thêm công nghệ giám sát và áp lực lớn hơn lên những người có hồ sơ nhập cư chưa ổn định.
Hiện chưa có chi tiết đầy đủ về cách từng khoản tiền sẽ được phân bổ, nhưng thông điệp chính trị rất rõ: chính quyền Trump muốn có nguồn lực dài hạn cho chính sách di trú cứng rắn hơn. Với cộng đồng nhập cư, đặc biệt là những gia đình có người chưa có giấy tờ, đang chờ hồ sơ, hoặc từng có lệnh trục xuất cũ, đây là một tín hiệu cần theo dõi sát.
Ảnh hưởng đến người Việt tại Mỹ
Nhóm đầu tiên có thể bị ảnh hưởng là những người không có tình trạng di trú hợp lệ, từng ở quá hạn visa, hoặc có lệnh trục xuất nhưng chưa rời Mỹ. Trong cộng đồng Việt, đây có thể là người sang du lịch rồi ở lại, du học sinh bỏ học, lao động làm tiền mặt nhiều năm, hoặc người từng nộp hồ sơ nhưng bị từ chối mà không theo dõi tiếp. Khi ICE được cấp thêm tiền và nhân lực, khả năng truy tìm các hồ sơ tồn đọng có thể tăng lên.
Anh Minh Trần, 34 tuổi, làm phụ bếp cho một nhà hàng phở ở Garden Grove, California, kể với bạn bè rằng anh đang chờ hồ sơ bảo lãnh hôn nhân nhưng từng có giai đoạn quá hạn visa. Trước đây, anh nghĩ “cứ đi làm, đóng thuế, không phạm tội là ổn”. Nhưng trong bối cảnh mới, một lỗi nhỏ như không cập nhật địa chỉ với USCIS, bỏ lỡ thư hẹn, hoặc hiểu nhầm giấy tờ cũng có thể khiến hồ sơ rối hơn.
Nhóm thứ hai là chủ doanh nghiệp nhỏ: tiệm nail, nhà hàng, tiệm tóc, hãng xây dựng, dịch vụ dọn dẹp, chăm sóc người già. Không phải cứ có nhân viên nhập cư là vi phạm, nhưng nếu chính phủ tăng kiểm tra, các chủ cơ sở có thể bị soi kỹ hơn về mẫu I-9 – giấy xác minh quyền làm việc của nhân viên tại Mỹ. Với tiệm nail của chị Hồng ở Houston, vấn đề không chỉ là sợ ICE gõ cửa, mà còn là phải biết hồ sơ nhân sự có đầy đủ, đúng luật, lưu trữ đúng cách hay không.
Nhóm thứ ba là du học sinh và người chờ thẻ xanh. Sinh viên Việt đang học ở Mỹ cần đặc biệt chú ý tình trạng F-1, số tín chỉ, chuyển trường, CPT/OPT và địa chỉ trong hệ thống. Một bạn tên Linh Phạm, 22 tuổi, du học sinh ở Boston, vừa tốt nghiệp và đang chờ OPT. Nếu nghe tin đồn rồi tự ý đi làm trước ngày được phép, hoặc đổi chỗ ở mà không báo trường, rủi ro có thể lớn hơn trong môi trường siết chặt.
Nhóm thứ tư là các gia đình có người thân đang bị giam di trú, có án cũ, hoặc đang trong thủ tục tòa di trú. Người Việt từng đến Mỹ theo diện tị nạn, HO, đoàn tụ gia đình hoặc vượt biên từ nhiều thập niên trước đôi khi có hồ sơ phức tạp: thẻ xanh hết hạn, chưa nhập tịch, có tiền án nhẹ từ thời trẻ, hoặc từng nhận thư của tòa nhưng bỏ qua. Khi ngân sách cho ICE tăng, các hồ sơ “ngủ yên” nhiều năm có thể bị lôi ra xét lại.
Điểm đáng nói là tác động không chỉ nằm ở người không giấy tờ. Ngay cả người có thẻ xanh, công dân Mỹ bảo lãnh thân nhân, chủ tiệm có đầy đủ giấy phép, hay người về hưu nhận thư chính phủ cũng có thể bị ảnh hưởng bởi bầu không khí lo lắng. Tin đồn “ICE sẽ bắt tất cả người Việt”, “ra sân bay là bị giữ”, “đóng tiền là xóa án di trú” thường xuất hiện đúng lúc cộng đồng hoang mang nhất.
Bạn nên làm gì?
Trước hết, mỗi gia đình nên bình tĩnh rà soát giấy tờ. Đừng chờ đến khi nhận thư hẹn, bị chặn ở sân bay, hay có người đến hỏi mới đi tìm hồ sơ. Một buổi tối ngồi lại, gom giấy tờ vào một tập bìa rõ ràng, có thể giúp tránh rất nhiều rủi ro.
- Kiểm tra tình trạng di trú hiện tại: thẻ xanh còn hạn không, visa có quá hạn không, hồ sơ USCIS đang ở bước nào, có từng nhận lệnh ra tòa hay lệnh trục xuất không.
- Theo dõi hồ sơ tại nguồn chính thống: vào uscis.gov để kiểm tra case status, hoặc gọi USCIS Contact Center qua 1-800-375-5283. Với hồ sơ tòa di trú, kiểm tra qua hệ thống EOIR tại acis.eoir.justice.gov hoặc số 1-800-898-7180.
- Chủ doanh nghiệp nên rà soát mẫu I-9: bảo đảm mỗi nhân viên có hồ sơ xác minh quyền làm việc, nhưng tránh phân biệt đối xử hoặc hỏi giấy tờ quá mức chỉ vì họ là người nhập cư.
- Không ký giấy lạ, không nhận tội vội, không mở cửa tùy tiện: nếu ICE đến nhà, bạn có quyền yêu cầu xem warrant do thẩm phán ký. Nên nói ngắn gọn, lịch sự, và yêu cầu được gọi luật sư.
- Tránh dịch vụ di trú lừa đảo: không tin quảng cáo “bao đậu”, “quen người trong USCIS”, “xóa lệnh trục xuất trong 30 ngày”. Luật sư di trú hợp lệ có thể kiểm tra qua hiệp hội luật sư tiểu bang; các tổ chức phi lợi nhuận thường được liệt kê trên justice.gov/eoir/recognized-organizations-and-accredited-representatives-roster.
Khi nào cần gặp luật sư? Nếu bạn từng bị bắt, từng có án hình sự, từng nhận giấy ra tòa di trú, từng bị từ chối hồ sơ, đang ở quá hạn, hoặc sắp đi ra khỏi Mỹ khi hồ sơ chưa rõ, hãy tư vấn luật sư di trú trước. Nếu là chủ tiệm nail, nhà hàng, công ty xây dựng có nhiều nhân viên, nên tham khảo thêm luật sư lao động hoặc chuyên viên nhân sự để rà soát I-9 và quy trình tuyển dụng.
Một nguyên tắc đơn giản: việc càng quan trọng, càng không nên hỏi trong group Facebook rồi làm theo bình luận đông like nhất. Hãy lưu bản sao mọi giấy tờ, cập nhật địa chỉ với USCIS trong vòng yêu cầu, giữ lịch hẹn sinh trắc học/phỏng vấn, và nhờ người thân biết tiếng Anh đọc kỹ thư chính phủ nếu cần.
Gói 70 tỷ USD cho ICE, Border Patrol và DHS chưa phải là dấu chấm hết, vì Hạ viện còn phải hành động. Nhưng nó là tín hiệu rõ ràng rằng nước Mỹ đang bước vào một giai đoạn di trú căng hơn, nhiều kiểm tra hơn, và ít chỗ cho sự chủ quan hơn. Với người Việt tại Mỹ, bình an không đến từ may mắn hay tin đồn, mà từ giấy tờ rõ ràng, hiểu biết đúng luật và sự chuẩn bị trước khi cánh cửa bị gõ.
Disclaimer: Bài viết mang tính tham khảo. Độc giả nên tìm hiểu thêm từ nguồn chính thống trước khi quyết định.
© 2026 Vietlinker.com