Chị Hồng Nguyễn, chủ một tiệm nail nhỏ ở Houston, vừa đặt thêm ghế spa, nước sơn và găng tay cho mùa hè thì nhà cung cấp nhắn: “Giá có thể tăng nếu thuế nhập khẩu mới được áp dụng.” Chị nhìn bảng chi phí treo sau quầy, thở dài: tiền thuê mặt bằng, bảo hiểm, lương thợ, điện nước — khoản nào cũng đã tăng, giờ thêm một lớp thuế nữa có thể khiến ly cà phê sáng của chị cũng bớt ngọt.
Ở Garden Grove, anh Minh Trần, chủ một chợ Việt trên đường Brookhurst, cũng đang tính lại giá thùng nước mắm, gạo thơm, bánh kẹo châu Âu và trái cây nhập qua Mexico. Với nhiều người Việt tại Mỹ, tin thuế quan nghe có vẻ xa xôi ở Washington, nhưng cuối cùng lại hiện lên rất gần: trên hóa đơn Costco, bảng giá sửa xe, menu phở, và biên lai tiệm nail.
Chính quyền Donald Trump đang đề xuất tái áp mức thuế 10% lên các đối tác thương mại lớn như Canada, Mexico và Liên minh châu Âu (EU), với lý do các nước này chưa đủ mạnh tay ngăn hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Nếu thành hiện thực, đây không chỉ là câu chuyện ngoại thương; nó có thể trở thành một đợt “gió ngược” mới thổi vào túi tiền của cộng đồng Việt đang sống bằng kinh doanh nhỏ, lao động dịch vụ và chi tiêu tiết kiệm từng đồng.
Chuyện gì đã xảy ra?
Theo Politico, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, gọi tắt là USTR, vừa công bố báo cáo điều tra theo Section 301 của Đạo luật Thương mại 1974. Nói dễ hiểu, Section 301 là công cụ cho phép chính phủ Mỹ điều tra và áp biện pháp trừng phạt thương mại nếu cho rằng một quốc gia có chính sách “không công bằng” hoặc gây thiệt hại cho doanh nghiệp, người lao động Mỹ.
Báo cáo của USTR xem xét 60 đối tác thương mại về việc họ có ban hành và thực thi luật cấm nhập khẩu hàng hóa làm từ lao động cưỡng bức hay không. Cơ quan này kết luận sáu bên gồm Canada, Ecuador, EU, Indonesia, Mexico và Pakistan đã không thực thi hiệu quả các quy định liên quan, và đề nghị áp mức thuế 10%.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói trong tuyên bố rằng việc các đối tác quan trọng không ngăn hàng hóa làm bằng lao động cưỡng bức là “không thể chấp nhận,” vì khiến công nhân Mỹ phải cạnh tranh trong một sân chơi không ngang bằng.
“Chúng tôi sẽ không còn dung thứ cho sự chênh lệch này,” ông Greer tuyên bố, theo Politico.
Điểm đáng chú ý là cuộc điều tra này diễn ra sau khi chính quyền Trump tìm cách khôi phục các mức thuế toàn cầu từng bị Tối cao Pháp viện bác bỏ vào tháng 2. Vì vậy, đề xuất thuế 10% không chỉ nhắm vào một vài mặt hàng cá biệt, mà có thể trở thành một phần trong chiến lược thuế quan rộng hơn, ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng từ thực phẩm, xe hơi, linh kiện, vật liệu xây dựng đến hàng tiêu dùng.
Ảnh hưởng đến người Việt tại Mỹ
Với các gia đình Việt, tác động đầu tiên có thể nằm ở giá thực phẩm. Mexico là nguồn cung lớn của Mỹ về rau quả, bơ, cà chua, ớt, dâu, bia và nhiều mặt hàng chế biến. Canada cung cấp thịt, ngũ cốc, gỗ, giấy và năng lượng; EU có rượu vang, phô mai, mỹ phẩm, thuốc men, máy móc và hàng cao cấp. Nếu nhà nhập khẩu phải trả thêm 10%, một phần chi phí thường sẽ được chuyển sang người tiêu dùng.
Anh Minh Trần ở Garden Grove nói với khách quen rằng một thùng hàng tăng vài đô đôi khi không đáng kể, nhưng cộng lại trên hàng trăm mặt hàng mỗi tuần thì thành chuyện lớn. Một chợ Việt vốn lời mỏng, cạnh tranh với siêu thị Mỹ và chợ Hàn, chợ Hoa, khó có thể “ôm” toàn bộ chi phí. Kết quả là tô bún bò cuối tuần, bó rau muống, hộp trái cây cho con đi học đều có thể nhích giá.
Với chủ tiệm nail, ảnh hưởng có thể đi qua con đường khác: vật tư, ghế, máy sấy, khăn, hóa chất, bao bì, thậm chí tiền sửa sang tiệm. Nhiều sản phẩm không nhất thiết đến trực tiếp từ Canada hay EU, nhưng chuỗi cung ứng có thể đi qua nhiều nước. Khi thuế quan làm chi phí vận chuyển, linh kiện và nguyên liệu tăng, nhà phân phối thường điều chỉnh bảng giá cho toàn bộ khách hàng nhỏ lẻ.
Chị Hồng Nguyễn ở Houston đang tính tăng giá bộ gel thêm 2-3 đô, nhưng chị sợ khách than đắt. Đây là tình thế khó của hàng chục nghìn chủ tiệm nail gốc Việt: không tăng thì lỗ, tăng thì mất khách. Đặc biệt ở các khu ngoại ô, nơi khách đã nhạy cảm với giá xăng, tiền nhà và grocery, một bảng giá mới có thể làm doanh thu sụt ngay trong tháng đầu.
Nhà hàng Việt cũng chịu sức ép kép. Anh Quang Lê, chủ quán phở ở San Jose, phải mua thịt bò, rau thơm, hộp mang đi, nước tương, nước mắm, khăn giấy và thiết bị bếp. Nếu thịt, bao bì giấy từ Canada hoặc rau quả qua Mexico tăng giá, một tô phở vốn đã lên 15-17 đô ở nhiều nơi có thể phải tăng tiếp. Với khách Việt lớn tuổi sống bằng Social Security, mỗi lần tăng 1-2 đô là đủ để họ bớt đi ăn ngoài.
Ngành xe cộ và sửa chữa cũng không đứng ngoài. Canada và Mexico là hai mắt xích lớn trong sản xuất xe hơi Bắc Mỹ; phụ tùng có thể qua biên giới nhiều lần trước khi thành chiếc xe hoàn chỉnh. Người Việt làm nghề giao hàng, Uber, nail mobile, xây dựng hoặc chăm sóc người già phụ thuộc nhiều vào xe. Nếu giá phụ tùng và xe mới tăng, chi phí sửa xe, bảo hiểm và trả góp có thể đội lên, ăn thẳng vào thu nhập hằng tháng.
Người về hưu và sinh viên Việt là nhóm dễ tổn thương vì ít khả năng tăng thu nhập. Bác Lan Phạm, 72 tuổi ở Westminster, sống bằng tiền hưu và phụ cấp, đã chuyển từ mua trái cây tươi sang hàng đông lạnh khi giá tăng. Một đợt thuế mới có thể không làm mọi thứ tăng ngay hôm sau, nhưng nó tạo thêm áp lực trong bối cảnh lạm phát vẫn là nỗi lo thường trực của nhiều gia đình di dân.
Bạn nên làm gì?
Điều quan trọng là không hoảng, nhưng cũng không nên xem nhẹ. Thuế quan thường cần thời gian để đi từ quyết định chính sách đến hóa đơn bán lẻ, song các nhà cung cấp có thể tăng giá sớm để phòng rủi ro. Chủ doanh nghiệp Việt nên chủ động hỏi vendor, đọc kỹ hợp đồng và chuẩn bị phương án giá trước khi bị động.
- Kiểm tra danh sách hàng nhập và nhà cung cấp: Chủ tiệm nail, nhà hàng, chợ Việt nên hỏi rõ hàng đến từ đâu, có nguy cơ tăng giá vì Canada, Mexico, EU hay không.
- Đàm phán sớm với vendor: Nếu mua số lượng lớn, hãy hỏi giá cố định 30-90 ngày, hoặc tìm nguồn thay thế trong nước trước khi giá mới có hiệu lực.
- Tính lại biên lợi nhuận: Đừng chỉ nhìn giá bán. Hãy cộng cả phí vận chuyển, thẻ tín dụng, tiền lương, bảo hiểm và thuế địa phương để biết mức tăng tối thiểu cần thiết.
- Thông báo minh bạch với khách: Nếu phải tăng giá, giải thích ngắn gọn bằng bảng nhỏ tại quầy hoặc trên menu: chi phí nguyên liệu và vật tư tăng. Khách thường dễ thông cảm hơn khi được nói thật.
- Gia đình nên lập ngân sách 3 tháng: Theo dõi những khoản dễ tăng như thực phẩm, xăng, sửa xe, đồ gia dụng. Nếu có thể, mua trước những món thiết yếu không hư hỏng nhanh, nhưng tránh tích trữ quá mức.
Với doanh nghiệp nhập hàng trực tiếp, nên tham khảo customs broker hoặc luật sư thương mại để xác định mã hàng, xuất xứ và mức thuế có thể áp dụng. Nếu việc tăng chi phí ảnh hưởng đến khai thuế, khấu trừ, payroll hoặc giá vốn, hãy nói chuyện với CPA. Các nguồn chính thức nên theo dõi gồm ustr.gov để đọc thông báo thương mại, cbp.gov của Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ, và sba.gov nếu cần tư vấn doanh nghiệp nhỏ.
Nếu bạn là chủ doanh nghiệp có nhân viên, đừng chờ đến cuối năm mới nhìn sổ sách. Hãy cập nhật giá vốn hằng tuần, giữ hóa đơn, lưu email tăng giá từ nhà cung cấp, và trao đổi với kế toán trước mỗi quý. Một quyết định tăng giá chậm một tháng đôi khi đủ làm bay hết lợi nhuận của cả mùa cao điểm.
Thuế quan được trình bày như một công cụ bảo vệ người lao động Mỹ và chống lao động cưỡng bức, nhưng với cộng đồng Việt, tác động thật sự có thể đến qua những điều rất đời thường: bó rau, can dầu ăn, hộp găng tay, cái thắng xe, tô phở cuối tuần. Khi Washington kéo một đòn bẩy thương mại, Little Saigon, Houston, San Jose hay Dorchester đều có thể cảm nhận độ rung; và trong thời buổi mọi hóa đơn đều nặng tay, sự chuẩn bị sớm có khi là khác biệt giữa cầm cự và hụt hơi.
Disclaimer: Bài viết mang tính tham khảo. Độc giả nên tìm hiểu thêm từ nguồn chính thống trước khi quyết định.
© 2026 Vietlinker.com