Cuộc tranh chấp bắt nguồn từ tháng 6/2025, khi Tổng thống Trump ra lệnh liên bang hóa khoảng 4.000 thành viên Vệ binh Quốc gia California cùng hàng trăm lính Thủy quân Lục chiến để hỗ trợ kiểm soát các cuộc biểu tình lớn chống lại các đợt đột kích di trú (ICE raids) tại Los Angeles. Theo chính quyền Trump, động thái này là cần thiết để bảo vệ tài sản liên bang, nhân viên thực thi pháp luật và duy trì trật tự giữa bối cảnh bạo lực lan rộng từ người biểu tình. Ngược lại, Thống đốc Newsom và Tổng chưởng lý Rob Bonta lập luận rằng hành động này vi phạm Đạo luật Posse Comitatus – luật cấm sử dụng quân đội trong thực thi pháp luật dân sự – đồng thời xâm phạm chủ quyền bang và vai trò chỉ huy của Thống đốc đối với lực lượng Vệ binh Quốc gia.
Các tòa án liên bang đã chứng kiến nhiều diễn biến kịch tính. Thẩm phán Charles Breyer ban đầu ủng hộ California, ra lệnh trả quyền kiểm soát Vệ binh cho Thống đốc. Tuy nhiên, Tòa phúc thẩm Khu vực 9 đã tạm thời đình chỉ quyết định này, cho phép chính quyền Trump duy trì quyền kiểm soát trong một thời gian. Đến cuối năm 2025, một số báo cáo cho thấy kiểm soát cuối cùng được trả về cho bang sau khi Tòa phúc thẩm dỡ bỏ lệnh cấm, nhưng các thách thức pháp lý vẫn tiếp tục, với California kiên quyết yêu cầu tòa án ngăn chặn mọi nỗ lực tương tự trong tương lai.
Phân tích sâu hơn, cuộc xung đột này là minh chứng điển hình cho sự chia rẽ sâu sắc trong hệ thống chính trị Mỹ hiện nay. Từ góc nhìn của chính quyền Trump, việc sử dụng Vệ binh Quốc gia là biện pháp hợp pháp và cần thiết để thực thi luật di trú nghiêm ngặt, đặc biệt khi các cuộc biểu tình bị cho là gây rối loạn trật tự công cộng và đe dọa an ninh. Ngược lại, phe Dân chủ và Thống đốc Newsom xem đây là dấu hiệu của “chủ nghĩa độc tài”, sử dụng quân đội để đàn áp tiếng nói phản đối và vi phạm nguyên tắc liên bang. Chi phí cho việc triển khai này đã vượt quá 111 triệu USD, theo hồ sơ công khai, đặt gánh nặng lên ngân sách thuế má của California.
Hình ảnh: Thống đốc Gavin Newsom phát biểu tại một sự kiện công cộng ở California.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng vụ việc có thể tạo tiền lệ quan trọng về quyền lực của Tổng thống trong việc liên bang hóa Vệ binh Quốc gia mà không cần sự chấp thuận của Thống đốc. Nếu Tòa án Tối cao can thiệp, phán quyết có thể định hình mối quan hệ giữa Washington và các bang Dân chủ trong tương lai. Trong khi đó, cộng đồng Việt Nam tại Little Saigon và khu vực Los Angeles – một trong những khu vực có đông đảo người nhập cư – theo dõi sát sao sự kiện này vì nó trực tiếp ảnh hưởng đến chính sách di trú, an ninh cộng đồng và môi trường kinh doanh. Nhiều ý kiến trong cộng đồng lo ngại các biện pháp cứng rắn có thể làm gia tăng căng thẳng xã hội, nhưng cũng có quan điểm ủng hộ thực thi luật pháp chặt chẽ hơn.
Hình ảnh: Tòa nhà Tòa án Tối cao Mỹ – nơi có thể trở thành điểm đến cuối cùng của cuộc tranh chấp pháp lý.
Tính đến nay, cuộc đối đầu giữa Newsom và Trump vẫn chưa kết thúc hoàn toàn. California tiếp tục theo đuổi các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền tự trị, trong khi chính quyền liên bang khẳng định quyền hạn của Tổng thống là tối thượng trong các vấn đề an ninh quốc gia. Sự kiện này không chỉ là tranh chấp giữa hai nhân vật mà còn phản ánh sâu sắc hơn về bản chất của dân chủ liên bang Mỹ trong bối cảnh phân cực chính trị ngày càng gay gắt.
VietLinker sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến mới nhất của vụ việc. Độc giả quan tâm có thể theo dõi các nguồn uy tín như CalMatters, Reuters và trang chính thức của Thống đốc California để có thông tin chính xác và kịp thời.