Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 22/6 phát biểu với các phóng viên tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, Thụy Sĩ, rằng Washington và Tehran đã thiết lập được nền tảng vững chắc cho một thỏa thuận thành công. Ông ví thỏa thuận cuối cùng như một ngôi nhà: “Chúng tôi chưa xây xong ngôi nhà đó, nhưng đã đặt được nền móng để hướng tới một kết quả tốt đẹp cho người dân Mỹ”.
Tuần trước, hai bên đã ký bản ghi nhớ nhằm tạo khuôn khổ cho tiến trình đàm phán trong 60 ngày. Các nhà đàm phán gặp nhau tại Burgenstock cuối tuần qua để giải quyết các vấn đề nan giải, đặc biệt là chương trình hạt nhân Iran, bao gồm kho dự trữ uranium đã làm giàu và quyền làm giàu thêm của nước này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết đã có “một cuộc thảo luận rất ngắn gọn” về vấn đề hạt nhân nhưng chưa đi sâu vào chi tiết, và các cuộc đàm phán hạt nhân chính thức vẫn chưa bắt đầu.
Ngược lại, Phó Tổng thống Vance lạc quan hơn khi tuyên bố Iran đã đồng ý mời thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) quay trở lại đất nước. Ông gọi đây là “một cột mốc quan trọng, bước đầu tiên trong việc phi hạt nhân hóa vĩnh viễn” Iran.
Ông Vance cũng đề cập đến sáng kiến giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran, do Jared Kushner (con rể Tổng thống Donald Trump) khởi xướng và phối hợp với Qatar. Theo đó, Washington sẽ phê duyệt việc Tehran sử dụng số tiền này để mua “đậu nành, ngô và lúa mỳ Mỹ”, nhằm phục vụ lợi ích nhân đạo cho người dân Iran thay vì tài trợ khủng bố.
“Chúng tôi muốn đảm bảo thiết lập được một quy trình sao cho nếu có phá băng tài sản của Iran, chúng tôi vẫn có thể chắc chắn rằng số tiền đó sẽ được dùng để giúp đỡ người dân Iran chứ không phải để tài trợ cho khủng bố,” ông Vance nhấn mạnh. Cơ chế này tương tự thỏa thuận năm 2023 dưới thời Tổng thống Joe Biden, khi tiền Iran chỉ được dùng cho mục đích nhân đạo và được Mỹ giám sát chặt chẽ.
Nhiều tiếng nói cứng rắn trong chính quyền Mỹ chỉ trích thỏa thuận vì lo ngại mở đường cho gói cứu trợ tài chính cho Iran, dù Washington khẳng định sẽ kiểm soát chặt chẽ để tránh tài trợ hoạt động quân sự.
Ông Vance mô tả đây là “thỏa thuận mang phong cách Tổng thống Trump điển hình”, vừa giúp nông dân Mỹ giàu lên, vừa nuôi sống người dân Iran.
Liên quan đến lời đe dọa trước đó của Tổng thống Trump khiến phái đoàn Iran gián đoạn đàm phán tạm thời, ông Vance cho biết: “Đã có một chút đe dọa, đã có một chút than vãn, nhưng cuối cùng, các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục và chúng tôi đã đạt được tiến triển lớn”.
