Vào đầu tháng 4/2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump gây chấn động khi công bố loạt thuế quan rộng rãi mang tên “Ngày Giải phóng” (Liberation Day tariffs). Bên cạnh mức thuế cơ bản 10% áp dụng chung, còn có thuế đối ứng cao hơn nhắm vào hơn 180 quốc gia nhằm giảm thâm hụt thương mại và bảo vệ sản xuất nội địa. Thông báo lập tức khiến thị trường chứng khoán Mỹ lao dốc mạnh do lo ngại chi phí nhập khẩu tăng vọt và gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chỉ một ngày sau, vào 8/4/2025, các tài khoản đầu tư của ông Trump thực hiện tới 327 giao dịch mua cổ phiếu khác nhau, tổng giá trị có thể lên tới hơn 12 triệu USD. Trong đó nổi bật là việc mua từ 100.001 đến 250.000 USD mỗi mã của Apple, Nvidia, Microsoft, Amazon và Alphabet – những cổ phiếu công nghệ lớn từng bị ảnh hưởng nặng nề sau thông báo thuế ban đầu. Các giao dịch diễn ra khi thị trường đang ở vùng đáy ngắn hạn.
Ngày 9/4/2025, Tổng thống Trump bất ngờ thông báo hoãn áp dụng thuế quan đối ứng trong 90 ngày đối với hầu hết các đối tác (trừ Trung Quốc vẫn bị áp mức thuế cao hơn). Đồng thời có các miễn trừ cho điện thoại thông minh, máy tính, linh kiện bán dẫn và một số sản phẩm công nghệ. Thị trường lập tức phản ứng mạnh mẽ: chỉ số S&P 500 tăng gần 10% – một trong những phiên tăng điểm lớn nhất lịch sử sau Thế chiến II. Apple ghi nhận mức tăng khoảng 15%, Nvidia vọt lên gần 19% trong cùng ngày.
Sự trùng hợp về thời gian giữa hoạt động mua cổ phiếu quy mô lớn và quyết định chính sách đảo chiều đã nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh luận. Dù các giao dịch được công bố theo quy định pháp luật (dù muộn hơn một năm), nhiều nhà quan sát vẫn đặt câu hỏi về tính công bằng khi một vị tổng thống vẫn duy trì danh mục đầu tư cá nhân trong khi các quyết định của ông có tác động trực tiếp đến giá trị tài sản của các công ty liên quan. Một số ý kiến bảo vệ cho rằng đây là hoạt động đầu tư hợp pháp và phù hợp với quan điểm “ưu tiên nước Mỹ” của ông Trump.
Về mặt kinh tế, chính sách thuế quan đã tạo ra môi trường bất ổn lớn cho ngành công nghệ toàn cầu. Apple với mạng lưới sản xuất chủ yếu tại Trung Quốc, Việt Nam và Ấn Độ phải đối mặt nguy cơ chi phí tăng mạnh, trong khi Nvidia phụ thuộc nguồn cung chip từ Đài Loan và Hàn Quốc. Việc hoãn thuế và các miễn trừ sau đó mang lại sự nhẹ nhõm tạm thời, đồng thời thúc đẩy một số cam kết đầu tư vào Mỹ. Tuy nhiên, nó cũng cho thấy rủi ro cao từ sự thay đổi đột ngột trong chính sách thương mại quốc tế, khiến các doanh nghiệp khó lập kế hoạch dài hạn.
Về góc độ chính trị, sự việc làm nổi bật thách thức khi một lãnh đạo quốc gia vẫn tham gia tích cực vào thị trường chứng khoán trong khi định hình chính sách có ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản của nhiều công ty. Dù không có bằng chứng vi phạm pháp luật, việc mua bán diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm dễ tạo ra ấn tượng về ưu ái hoặc tiếp cận thông tin sớm hơn công chúng. Điều này đặt ra nhu cầu cải cách quy định minh bạch tài sản quan chức cấp cao và giám sát chặt chẽ hơn để duy trì niềm tin vào tính công bằng của thị trường.
Nhìn chung, câu chuyện không chỉ dừng lại ở mức một giao dịch cổ phiếu cá nhân mà phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa quyền lực chính trị, chính sách kinh tế và lợi ích tài chính trong kỷ nguyên toàn cầu hóa. Nó nhắc nhở về tầm quan trọng của minh bạch tuyệt đối và cơ chế giám sát độc lập, đặc biệt khi các quyết định chính sách có thể tạo ra “người thắng – kẻ thua” rõ rệt trên thị trường. Trong bối cảnh bất ổn thương mại toàn cầu vẫn còn hiện hữu, việc cân bằng giữa lợi ích quốc gia và tính liêm chính của lãnh đạo sẽ tiếp tục là chủ đề được quan tâm sâu rộng.
Tác giả / Nguồn:
Tổng hợp và phân tích từ CNBC, Sludge, The Wall Street Journal, The New Republic (công bố tháng 7/2026 về hồ sơ tài chính năm 2025).