Vincent van Gogh từng viết trong thư gửi em trai Theo rằng ông muốn tìm kiếm “ánh sáng mạnh mẽ hơn, khí hậu ấm áp hơn” khi rời Paris đến Arles vào năm 1888. Chính tại miền Nam nước Pháp, dưới cái nắng gay gắt của mùa hè, ông đã tạo ra một loạt tác phẩm được xem là “rực rỡ” và tràn đầy sức sống nhất trong sự nghiệp.
Một trong những bức tiêu biểu là The Harvest (Mùa gặt, 1888). Tác phẩm miêu tả cánh đồng lúa mì đang được thu hoạch, với sự kết hợp hài hòa giữa sắc vàng của lúa, xanh lá cây của cây cối và xanh da trời của bầu trời. Van Gogh từng tự nhận đây là một trong những sáng tác vượt trội của mình. Hiện bức tranh đang được trưng bày tại Bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam trong triển lãm kéo dài đến tháng 9/2026.
Chủ đề người lao động trên đồng ruộng luôn chiếm vị trí đặc biệt với Van Gogh. The Sower (Người gieo hạt) lấy cảm hứng từ tác phẩm cùng tên của Jean-François Millet. Suốt sự nghiệp, ông đã vẽ hơn 30 phiên bản về hình ảnh người gieo hạt – biểu tượng cho sự bắt đầu, hy vọng và vòng tuần hoàn của cuộc sống. Bức hiện lưu giữ tại Bảo tàng Kröller-Müller (Hà Lan) thể hiện rõ sự chuyển mình về màu sắc của ông sang gam nóng và mạnh mẽ hơn.
Tác phẩm The Sower (Người gieo hạt)
Không chỉ cánh đồng, Van Gogh còn quan sát cuộc sống lao động ở bến tàu. The Stevedores in Arles (Những người bốc vác ở Arles) được vẽ trong một buổi tối hè oi bức năm 1888. Ông dùng sự tương phản giữa bóng tối của những chiếc thuyền, hình ảnh công nhân và ánh hoàng hôn rực rỡ để tái hiện cái nóng mùa hè, biến khung cảnh làm việc thường nhật thành một tác phẩm sống động.
Van Gogh - The Stevedores in Arles (Những người bốc vác ở Arles)
Sau khi đến Arles, Van Gogh từng ấp ủ ý tưởng thành lập một cộng đồng họa sĩ. Ông mời Paul Gauguin đến cộng tác tại Xưởng vẽ Vàng (Yellow House). Thời gian đầu hai người làm việc khá ăn ý, nhưng mâu thuẫn dần nảy sinh. Sau gần 10 tuần, mối quan hệ đổ vỡ. Sự kiện này được cho là một trong những yếu tố dẫn đến việc Van Gogh cắt tai trái trong cơn khủng hoảng tinh thần.
Wheatfield with Cypresses (Cánh đồng lúa mì với cây bách)
Tháng 5/1889, ông tự nguyện vào điều trị tại bệnh viện tâm thần Saint-Paul-de-Mausole ở Saint-Rémy. Ngay cả trong giai đoạn này, ông vẫn tiếp tục vẽ. Wheatfield with Cypresses (Cánh đồng lúa mì với cây bách) được ông mô tả là “rất vàng và sáng”, một trong những bức phong cảnh mùa hè đẹp nhất. Tác phẩm hiện thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan (New York).
Chân dung người nông dân Patience Escalier cũng ra đời năm 1888. Van Gogh dùng những nét cọ dày với màu vàng đất, cam, đỏ và xanh lá để khắc họa làn da rám nắng của người lao động ngoài trời. Ông thừa nhận không còn cố gắng tái hiện chính xác thực tế mà dùng màu sắc một cách tự do hơn để thể hiện cảm xúc.
Tranh Chân dung một người nông dân (Patience Escalier)
Đặc biệt không thể không nhắc đến loạt tranh Sunflowers (Hoa hướng dương). Bức với sắc vàng rực rỡ trên nền xanh ngọc lam dịu mát là một trong bảy phiên bản ông thực hiện năm 1888-1889. Nhiều bức hiện được lưu giữ tại các bảo tàng lớn trên thế giới, trong đó có Neue Pinakothek (Munich, Đức).
Vincent van Gogh (1853-1890) chỉ thực sự theo đuổi hội họa từ năm 27 tuổi. Trong khoảng 10 năm sự nghiệp ngắn ngủi, ông sáng tác hơn 900 bức tranh nhưng sống trong nghèo khó và phải dựa vào sự hỗ trợ của em trai Theo. Ông qua đời năm 37 tuổi trong vô danh, nhưng ngày nay các tác phẩm của ông thuộc hàng đắt giá và được yêu mến nhất thế giới.
Bức vẽ Sunflowers (Hoa hướng dương)
Loạt tranh “nắng hè” tại Arles không chỉ là ghi chép về thiên nhiên và lao động, mà còn là minh chứng cho khát khao ánh sáng – cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng – của một người họa sĩ luôn tìm kiếm sự cứu rỗi qua nghệ thuật. Chính cái nắng miền Nam nước Pháp đã giúp ông đẩy màu sắc và cảm xúc lên đến tận cùng, để lại di sản rực rỡ cho hậu thế.