Cùng ngày Trump phát biểu tại LHQ, ông nói phải quyết định lớn: thỏa thuận để Iran “xây lại” hay “tiêu diệt Cộng hòa Hồi giáo.” Vài giờ sau ông xác nhận đoàn Mỹ đã họp. “Người trung gian có mặt. Không phải cấp cao nhất, nhưng cũng là gì đó.” Ông hẹn vòng tiếp “rất sớm.” Witkoff đăng X: hai bên nói chuyện dài qua trung gian đi lại suốt ngày; hy vọng vòng này “xây dựng và đầy hứa hẹn.” Ngoại trưởng Marco Rubio buổi sáng còn nói chưa lên lịch gặp Iran.
Abbas Araghchi tại LHQ, 22/9/2026. Nguồn: Axios / Charly Triballeau, AFP
IRIB (Iran): cuộc gặp do Mỹ “nài,” mục đích để Araghchi chuyển điều kiện mở eo Hormuz. Ba điểm được nêu: dỡ ngay phong tỏa đường biển Mỹ, giải phóng ngay tài sản Iran bị đóng băng, chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận “kháng chiến” (gồm Lebanon). Quan chức Iran nói có thể mở eo trong bảy ngày nếu Washington giảm áp lực quân sự và dỡ phong tỏa cảng. Tehran bác tin đã bỏ điều kiện tiên quyết. Brent tụt dưới 100 USD/thùng lần đầu trong hai tuần sau tin họp.
Đây là tiếp xúc cấp cao đầu tiên từ giữa tháng 6, khi bản ghi nhớ Thụy Sĩ/MOU 14 điểm tan vì quy tắc hàng hải Hormuz. Chiến sự kéo gần bảy tháng. Mỹ phong tỏa cảng Iran; Iran hạn chế tàu qua eo — tuyến khoảng 1/5 dầu và LNG thế giới. Qatar (Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Mohammed bin Abdulrahman Al Thani) được nêu là bên đưa tin. Không có thỏa thuận trên giấy.
Về “thỏa thuận sau bầu cử giữa kỳ tháng 11”: trong các phát biểu 22/9 Trump nói vòng họp tiếp sắp tới và hai lựa chọn (thỏa thuận hoặc tiêu diệt), không công bố lịch chốt sau ngày 3/11. Hồi tháng 6, khi ký MOU, nhiều phân tích và nguồn cận Nhà Trắng gắn việc cần hạ giá xăng với lịch bầu cử giữa kỳ; đó là bối cảnh chính trị, không phải tuyên bố mới tại LHQ tuần này.
Nhận định: Hai bên cần Hormuz mở vì giá dầu và lạm phát Mỹ — và vì kinh tế Iran đang bị siết. Nhưng điều kiện Tehran (dỡ phong tỏa + tiền đóng băng + ngừng đánh trên mọi mặt trận) gần như đòi Mỹ nhượng trước khi eo thông. Washington muốn eo thông trước khi nới. Trung gian Qatar giữ kênh sống; “họp 3 giờ” chưa phải đàm phán hòa bình. Lời đe tại bục LHQ và bàn trung gian cùng một ngày là kiểu Trump: tối đa áp lực, vẫn để cửa.
