Lệnh cấm nhập khẩu có hiệu lực đúng 0h01 ngày 29/9 theo giờ miền Đông, sau năm tuyên bố Tổng thống Donald Trump ký ngày 8/9 theo Mục 338 Luật Thuế quan 1930. Hàng đã vào Mỹ nhưng chưa làm thủ tục thông quan trước hạn vẫn chịu thuế 50%; hàng vào từ hôm nay bị trả lại, không còn đường hợp pháp để nộp thuế rồi vào thị trường.
Theo Jacob Jensen, giám đốc chính sách thương mại tại American Action Forum, lệnh cấm bao phủ khoảng 967 triệu USD hàng Canada năm 2025. Trong đó khoảng 87% là đồ uống có cồn. Nhà Trắng nhắm bia đóng chai/lon, rượu vang, cider, whisky, rum, vodka, gin, brandy, tequila, mezcal; thêm bia không cồn, whey và mật đường; cùng xe máy/moped động cơ piston trên 800cc (mã HTSUS 8711.50.00). Phô mai không bị cấm hẳn nhưng vẫn chịu thuế 50%.
Kệ rượu whisky Canada tại cửa hàng. Nguồn: Jezebel
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer gọi đây là “hệ quả tự nhiên” sau khi Canada “bước vào vòng trả đũa vô nghĩa” thay vì chốt thỏa thuận gần xong. Ông nói Canada vẫn “phân biệt đối xử” với xuất khẩu Mỹ ở rượu, sữa và xe. Thủ tướng Canada Mark Carney trước đó gọi tác động tổng thể là “tương đối khiêm tốn”, nói Ottawa không leo thang thêm mà tập trung đa dạng hóa thị trường. “Chúng tôi luôn sẵn sàng ngồi lại một cách chuyên nghiệp,” ông nói.
Bối cảnh là chuỗi trả đũa kéo dài cả mùa hè. Tháng 8, Mỹ áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng Canada. Ottawa đáp “đồng đô la với đồng đô la” từ 8/9 với thuế 15–50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng Mỹ. Nhiều tỉnh Canada đã rút rượu Mỹ khỏi hệ thống cửa hàng nhà nước. Washington dùng lệnh cấm — chứ không chỉ tăng thuế — vì cho rằng một số tỉnh đã chặn rượu Mỹ.
Can-Am Spyder tại triển lãm. Nguồn: Montreal Gazette
Bombardier Recreational Products xác nhận mẫu Spyder và Canyon “sẽ bị loại khỏi nhập khẩu vào Mỹ”, nhưng nói tác động năm nay hạn chế vì hầu hết lô hàng mùa này đã xuất xong. Stephen Brown, kinh tế trưởng Bắc Mỹ tại Capital Economics, ước lệnh cấm chỉ tương đương 0,25% xuất khẩu Canada sang Mỹ và “ít ảnh hưởng đến nền kinh tế hai nước”. Deborah Elms (Hinrich Foundation) cảnh báo tác động vẫn có thể “mạnh” với từng doanh nghiệp phụ thuộc người mua Mỹ, dù tổng thể khoảng 1 tỷ USD.
Hai nước trao đổi hàng hóa khoảng 870–880 tỷ USD/năm. Lệnh cấm chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng báo hiệu quan hệ đồng minh thương mại lớn nhất Bắc Mỹ đã rạn. CBP thông báo hàng trong danh mục sẽ bị “từ chối vô điều kiện”. Hàng hóa đã vào kho trước hạn vẫn đóng thuế 50%.
Nhận định:
Cấm nhập khác thuế ở chỗ không còn “trả tiền rồi vào”. Doanh nghiệp rượu, whey và xe máy Canada mất hẳn cửa Mỹ cho đến khi Washington gỡ lệnh. Quy mô vĩ mô nhỏ — dưới 1 tỷ USD trên tổng thương mại gần 880 tỷ — nên GDP hai nước khó bị đảo. Cái giá nằm ở chỗ khác: USMCA vẫn còn hiệu lực trên giấy nhưng hai bên đang dùng công cụ thời Đại khủng hoảng để khóa từng nhóm hàng. Greer nói Mỹ “không vội” ký lại; Carney nói sẵn sàng đàm phán nếu tôn trọng chủ quyền. Trước bầu cử giữa kỳ tháng 11, lệnh cấm mang tính biểu tượng nhiều hơn là cú sốc kinh tế — nhưng với nhà máy rượu Quebec hay dây chuyền Can-Am, biểu tượng đó là mất thị trường.
