Mùa hè năm 2026, giá nhà trung vị tại Mỹ đạt mức kỷ lục mới khoảng 444.000 USD. Xu hướng tăng giá kéo dài nhiều năm đã đẩy khoảng cách tài sản giữa người thuê nhà và người sở hữu nhà lên mức cao nhất từ trước đến nay. Đây là tin vui đối với những người đã sở hữu nhà, nhưng lại khiến nhiều người trẻ và tầng lớp trung lưu ngày càng khó tiếp cận quyền sở hữu nhà.
Theo dữ liệu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, giá trị tài sản ròng điển hình của chủ nhà hiện khoảng 430.000 USD, trong khi người thuê nhà chỉ khoảng 10.000 USD – chênh lệch lên tới 43 lần. Hầu hết gia đình tầng lớp trung lưu tích lũy tài sản chủ yếu thông qua nhà ở. Khi ngày càng nhiều người bị loại khỏi thị trường mua nhà, tương lai tài chính của họ trở nên mong manh hơn.
Jay Washington, 38 tuổi, sống tại Athens, Georgia, là ví dụ điển hình. Anh lớn lên trong ngôi nhà mà mẹ anh mua bằng thu nhập đơn từ nhà máy sản xuất. Ngày nay, giá trị ngôi nhà đó đã tăng lên gần 300.000 USD. Washington mong muốn sở hữu nhà để có sự ổn định tài chính và cảm giác độc lập. Tuy nhiên, anh tốt nghiệp đại học đúng thời kỳ suy thoái lớn, phải vật lộn với thất nghiệp và khoản nợ sinh viên. Dù hiện có công việc ổn định trong ngành công nghệ thông tin, chi phí thuê nhà, sinh hoạt và nợ nần khiến anh khó tích lũy đủ tiền đặt cọc.
:max_bytes(150000):strip_icc():format(webp)/house-supersizer-c4e906349e86472f80e6253d4cfa6944.jpg)
Theo dữ liệu của chính quyền liên bang, giá trị tài sản ròng trung vị của chủ sở hữu nhà cao vượt trội so với người đi thuê nhà ở mọi nhóm tuổi.
Giáo sư Mechele Dickerson từ Đại học Texas tại Austin, chuyên gia nghiên cứu về nhà ở và tầng lớp trung lưu, cảnh báo về hệ quả dài hạn: “Với những người trẻ thuộc tầng lớp trung lưu, họ đang đối mặt với tương lai không có tài sản.” Bà lưu ý rằng nếu cha mẹ từng ổn định, con cái có nhiều cơ hội hơn; ngược lại, những gia đình khó khăn có nguy cơ truyền lại sự khó khăn cho thế hệ sau.
Tại Richmond, Virginia, Brittany Gilroy và chồng Phillip West, cả hai 35 tuổi, đã thuê nhà gần bốn năm dù ban đầu chỉ dự định ở tạm. Họ có thu nhập tốt nhưng những căn nhà trong tầm giá thì cần sửa chữa lớn, còn những căn đẹp lại vượt quá khả năng. Quyết định có con cũng bị ảnh hưởng vì họ muốn ổn định chỗ ở trước khi sinh con.
Sự thiếu hụt nguồn cung nhà ở, đặc biệt là nhà khởi điểm (starter homes), là nguyên nhân chính đẩy giá lên cao. Một nhà phát triển bất động sản tại Utah từng cảnh báo rằng khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn có thể dẫn đến bất ổn xã hội. Quốc hội Mỹ gần đây đã thông qua luật nhằm tăng nguồn cung nhà ở dài hạn, và giá nhà ở một số khu vực bắt đầu hạ nhiệt. Tuy nhiên, yếu tố thời điểm vẫn đóng vai trò quan trọng: những người mua được nhà trước hoặc trong giai đoạn lãi suất thấp đã tích lũy được vốn chủ sở hữu lớn.
Những người như Matt và Amanda Mracek mua nhà vào khoảng năm 2010-2021 với lãi suất thấp và giá rẻ hơn, đã tận dụng được đà tăng giá để nâng cấp nhà ở. Trong khi đó, các thế hệ sau phải đối mặt với thị trường hoàn toàn khác.
Khoảng cách này không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sự công bằng xã hội và cơ hội của thế hệ trẻ. Khi sở hữu nhà ngày càng trở thành đặc quyền, sự bất bình đẳng tài sản có nguy cơ cố định và lan rộng qua các thế hệ.