ngày 15/9 cơ quan gỡ khỏi hệ thống định vị công cộng nhóm đã nhận lệnh trục xuất cuối cùng từ tòa nhập cư. Không có thông báo chính thức. Nhiều luật sư xác nhận thân chủ biến mất trên công cụ tìm. AILA gửi cảnh báo nội bộ hôm thứ Sáu.
Hệ thống locator vốn là cách gia đình và luật sư biết người đang ở trung tâm nào, để gọi, thăm, nộp đơn đúng nơi. Khi tên biến mất, nhiều nhà tưởng người đã bị đưa lên máy bay. Một luật sư nói với AP: gia đình hoảng vì nghĩ đã trục xuất, không biết người còn ở đâu; phía luật sư thì đứt liên lạc với thân chủ. Atenas Burrola Estrada (Amica Center for Immigrant Rights): tất cả thân chủ có lệnh cuối cùng của tổ chức đều biến khỏi locator — 17 người tính đến đầu tuần. Luật sư ACLU My Khanh Ngo nói tám người Somalia đang giam tại căn cứ Mỹ ở Vịnh Guantanamo cũng không còn trên hệ thống; việc giúp họ phản đối trục xuất gần như bất khả.
Cơ sở giam giữ nhập cư tại Mỹ. Nguồn: Texas Public Radio
Quy mô: dữ liệu ICE do Deportation Data Project (UC Berkeley / UCLA) phân tích — tháng 7 gần 16.000 người mới vào giam đã có lệnh cuối cùng, hơn một phần ba tổng số nhập trại. Luật sư cho rằng gỡ locator làm khó đơn phút chót, đẩy nhanh chuyến bay. Một số trung tâm không áp dụng vì lệnh tòa: Adelanto (California) và điểm tạm giữ Minneapolis, New York, vùng Chicago.
Bộ Nội an (DHS) lập luận người bị giam đã được xét tại tòa nhập cư, đủ thủ tục. Phía vận động nói thực tế giống “mất tích hành chính”: không biết người ở đâu thì không nộp đơn đúng thẩm quyền, không gặp luật sư trước khi ký giấy từ bỏ kháng cáo.
Nhận định: Lệnh cuối cùng không có nghĩa hết mọi quyền — vẫn có thể xin tạm dừng, mở lại vụ, hoặc kiện liên bang. Locator là cầu nối thực tế. Gỡ nhóm này khỏi danh sách công khai không tự xóa quyền trên giấy, nhưng cắt đường thực hiện quyền. Cộng đồng Việt có người đang I-485 hoặc chờ kháng cáo nên kiểm tra trực tiếp với luật sư, không chỉ dựa vào website ICE.
