Silvia, một nha sĩ người Tây Ban Nha, từng tin rằng mình đã tìm được tình yêu trên Tinder. Người đàn ông tự xưng là Brian – lính Mỹ đang làm nhiệm vụ tại Syria – liên tục gửi lời yêu thương và hứa hẹn sẽ sớm đến Tây Ban Nha. Silvia thậm chí đã mua hai chiếc nhẫn cưới để chờ đợi. Sau đó, “Brian” kể rằng anh phát hiện những thỏi vàng trong lúc làm nhiệm vụ và cần tiền để vận chuyển chúng ra khỏi vùng chiến sự.
Con trai của Silvia, nhà báo Carlos Barragán, nghi ngờ ngay từ đầu. Khi truy vết địa chỉ IP của các email, anh phát hiện tin nhắn không xuất phát từ Trung Đông mà từ Lagos, Nigeria. Ám ảnh bởi câu hỏi vì sao mẹ mình lại mắc bẫy, Barragán quyết định sang Nigeria điều tra. Dù không tìm ra danh tính kẻ lừa đảo cụ thể, anh đã thâm nhập vào thế giới của những “Yahoo Boys” – biệt danh dành cho các nhóm lừa đảo trực tuyến tại đây.
Thực tế khác xa với hình ảnh mạng lưới tội phạm công nghệ cao được tổ chức chặt chẽ. Phần lớn “Yahoo Boys” là những thanh niên thất nghiệp, làm việc một mình trong phòng trọ nhỏ, thức trắng đêm để tránh sự chú ý của gia đình. Ước tính có tới 45-80% thanh niên tại Lagos từng tham gia hoặc liên quan đến hoạt động này.
Một góc ở Victoria Island, Lagos. Ảnh: Ayodele Yusuf
Kịch bản lừa đảo thường diễn ra theo hai bước. Chúng lấy ảnh từ các tài khoản mạng xã hội bị bỏ quên, sau đó gửi tin nhắn hàng loạt trên Tinder, Facebook hay Instagram. Bisola, một nữ lừa đảo ngoài 20 tuổi chuyên mạo danh phụ nữ Mỹ, cho biết tỷ lệ thành công chỉ khoảng 1/50. “Hầu hết mọi người trên mạng đều cô đơn. Khi họ sẵn sàng trả tiền để không bị buồn chán, việc đưa vào bẫy khá dễ dàng”, cô nói.
Ben, từng bỏ nghề sửa máy phát điện để đi lừa đảo, chia sẻ bí quyết là xây dựng lòng tin bằng cách nhắn tin hỏi han từ sáng đến tối. Yêu cầu chuyển tiền chỉ xuất hiện sau nhiều tháng, với các lý do như viện phí, tai nạn hoặc tranh chấp thừa kế.
Một tiệm Internet ở Lagos, Nigeria, tháng 4/2019. Ảnh: Nytimes
Với nhiều thanh niên Nigeria, đây là cách sinh tồn trong bối cảnh thất nghiệp cao và lạm phát. Tunde, ngoài 20 tuổi, cho biết những tháng thuận lợi có thể kiếm 600-1.200 USD – cao hơn nhiều so với mức lương tối thiểu khoảng 38 USD của công chức. Azeez, thợ may học việc mới 14 tuổi, từng dùng một thẻ quà tặng 10 USD lừa được từ nạn nhân người Anh để trả tiền thuê nhà cả tháng cho gia đình. Để giảm cảm giác tội lỗi, họ gọi nạn nhân là “khách hàng” và xem đây như dịch vụ đổi tiền lấy sự bầu bạn.
Barragán nhận ra rằng những kẻ lừa đảo thành công không phải vì quá thông minh, mà vì họ biết lắng nghe, hỏi han và khiến đối phương cảm thấy được yêu thương. Khi niềm tin đủ lớn, yêu cầu chuyển tiền mới xuất hiện.
Theo Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), các vụ lừa đảo tình cảm khiến người Mỹ mất gần 1,5 tỷ USD chỉ trong năm 2025. Tại Anh, số vụ báo cáo cũng tăng gần 30% trong năm qua. Trong cuốn sách The Yahoo Boys, Barragán cảnh báo trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tội phạm tạo ra các cuộc trò chuyện tự nhiên hơn và tiếp cận lượng nạn nhân lớn hơn với ít nhân lực hơn.
Ủy ban Tội phạm Kinh tế và Tài chính Nigeria (EFCC) coi nhóm lừa đảo này là “nỗi nhục quốc gia” và đang triển khai các chiến dịch truy quét. Tuy nhiên, tội phạm mạng ngày càng gắn chặt với hoạt động rửa tiền xuyên quốc gia, khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn.
Câu chuyện của Silvia và hàng nghìn nạn nhân khác cho thấy lỗ hổng lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà ở nhu cầu được kết nối và cảm thấy được yêu thương của con người trong thời đại số. Khi sự cô đơn trở thành điểm yếu dễ bị khai thác, những cú lừa tình xuyên quốc gia sẽ tiếp tục tồn tại và ngày càng tinh vi hơn.