Brussels, ngày 13/5/2026 – Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức đưa vào vận hành hoàn chỉnh Hệ thống Nhập/Xuất cảnh (Entry/Exit System – EES) – một trong những dự án công nghệ biên giới lớn nhất và đắt đỏ nhất châu Âu từ trước đến nay. Từ ngày 10/4/2026, mọi công dân không thuộc EU (non-EU nationals) khi nhập cảnh vào khu vực Schengen (29 quốc gia gồm 25 nước EU cộng Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ) đều phải đăng ký dữ liệu sinh trắc học (fingerprints và facial image) cùng thông tin cá nhân.
Nội dung chi tiết của luật EES
Đối tượng áp dụng: Tất cả người di cư/thu du lịch ngắn hạn (dưới 90 ngày trong 180 ngày) không phải công dân EU/EFTA, kể cả người có visa Schengen lẫn miễn visa.
Dữ liệu thu thập:
4 vân tay (thường từ một bàn tay).
Ảnh khuôn mặt sống (live facial image).
Thông tin hộ chiếu và câu trả lời 4 câu hỏi ngắn về mục đích chuyến đi.
Thời hạn lưu trữ: Dữ liệu được lưu giữ 3 năm.
Quy trình: Lần đầu tiên phải đăng ký đầy đủ tại kiosk tự động hoặc quầy kiểm soát biên giới. Các lần sau chỉ cần quét khuôn mặt nhanh để xác minh danh tính.
Mục tiêu chính: Thay thế hoàn toàn con dấu passport thủ công bằng hồ sơ điện tử, tự động tính toán thời gian lưu trú, phát hiện overstayers và chống gian lận danh tính.
Đánh giá chuyên sâu và đối chiếu số liệu cũ
Trước khi EES được triển khai, hệ thống kiểm soát biên giới Schengen chủ yếu dựa vào con dấu passport thủ công và một số cơ sở dữ liệu rời rạc:
Theo số liệu của Ủy ban châu Âu, trước EES, EU chỉ theo dõi được khoảng 60-70% thời gian lưu trú chính xác của người di cư ngắn hạn. Với EES, hệ thống sẽ tự động tính toán và cảnh báo overstayer ngay lập tức, dự kiến giảm mạnh tình trạng ở quá hạn – một vấn đề lớn khi EU ghi nhận hơn 1 triệu trường hợp overstayer mỗi năm trong giai đoạn 2020-2025.
Tác động thực tế và thách thức
Lợi ích: Tăng cường an ninh biên giới, chống khủng bố, buôn người và gian lận danh tính. Hệ thống còn kết nối với Eurodac, SIS II và các cơ sở dữ liệu khác, tạo thành “lá chắn kỹ thuật số” toàn diện.
Thách thức: Trong giai đoạn đầu (tháng 4-5/2026), nhiều sân bay lớn (Paris CDG, Amsterdam Schiphol, Rome Fiumicino…) ghi nhận tình trạng ùn tắc nghiêm trọng, thời gian chờ lên đến 3-4 giờ, dẫn đến hàng loạt chuyến bay bị delay hoặc hành khách bỏ lỡ. Một số quốc gia đã được phép tạm thời “đình chỉ” thu thập sinh trắc học trong giờ cao điểm.
Phản ứng từ các bên
Ủy ban châu Âu: Khẳng định EES là “bước tiến lịch sử” trong quản lý biên giới hiện đại.
Ngành hàng không và du lịch: Lo ngại về chi phí và gián đoạn, kêu gọi linh hoạt hơn trong mùa cao điểm hè 2026.
Tổ chức bảo vệ quyền con người: Quan ngại về quyền riêng tư và nguy cơ lạm dụng dữ liệu sinh trắc học.
EU đã chính thức triển khai đầy đủ Entry/Exit System (EES) từ 10/4/2026, yêu cầu kiểm tra sinh trắc học bắt buộc (vân tay + ảnh khuôn mặt) cho tất cả người di cư/thu du lịch không phải công dân EU khi vào Schengen. So với hệ thống đóng dấu passport thủ công cũ, EES đại diện cho bước chuyển mình kỹ thuật số lớn nhất trong lịch sử biên giới châu Âu, mang lại hiệu quả cao hơn nhưng cũng gây ùn tắc ban đầu. Đây là phần quan trọng của chiến lược tăng cường an ninh biên giới và quản lý di cư chặt chẽ hơn của Liên minh châu Âu trong bối cảnh áp lực di cư toàn cầu.