Liên minh châu Âu (EU) và Ukraine kỳ vọng khoản vay trị giá 106 tỷ USD sẽ giúp Kiev tăng cường đáng kể năng lực quốc phòng, trong bối cảnh xung đột với Nga tiếp tục kéo dài và chưa có dấu hiệu đạt được thỏa thuận hòa bình.
Trong nhiều tuần qua, Ukraine rơi vào tình thế khó khăn khi các cuộc đàm phán với Nga không đạt tiến triển, trong khi nguồn hỗ trợ tài chính quan trọng từ EU bị đình trệ do sự phản đối của Thủ tướng Hungary Viktor Orban.
Ngày 23/4, các lãnh đạo EU đã đạt được đồng thuận cuối cùng để “mở khóa” khoản vay sau khi Hungary từ bỏ quyền phủ quyết, đánh dấu bước đột phá quan trọng trong chính sách hỗ trợ Ukraine.
Động thái này diễn ra ngay sau khi Ukraine thông báo tuyến đường ống Druzhba – vốn vận chuyển dầu thô từ Nga sang Hungary và Slovakia – đã được sửa chữa và có thể hoạt động trở lại.
Khoản vay mới được kỳ vọng sẽ đáp ứng phần lớn nhu cầu tài chính của Ukraine trong hai năm tới. Khi nguồn quỹ này được sử dụng hết, EU dự kiến tiếp tục phân bổ thêm khoảng 117 tỷ USD từ ngân sách dài hạn để hỗ trợ Kiev.
Ông Hlib Vyshlinsky, lãnh đạo Trung tâm Chiến lược Kinh tế tại Kiev, nhận định các cam kết tài chính này sẽ giúp Ukraine duy trì nền tảng kinh tế ổn định ít nhất đến năm 2029, đồng thời tạo thêm áp lực lên Nga trong bối cảnh nước này cũng đang đối mặt nhiều thách thức kinh tế.
Cùng ngày, EU cũng thông qua gói trừng phạt kinh tế thứ 20 nhằm vào Nga. Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại EU, bà Kaja Kallas, cho rằng “tình trạng bế tắc đã kết thúc”, đồng thời nhấn mạnh nền kinh tế Nga đang chịu áp lực ngày càng lớn.
Khác với các gói hỗ trợ trước đây, khoản vay lần này tập trung mạnh vào chi tiêu quốc phòng. Khoảng 70 tỷ USD sẽ được dành cho quân sự, giúp Ukraine mua các hệ thống phòng không hiện đại và mở rộng sản xuất máy bay không người lái (drone), vốn đã chứng minh hiệu quả trên chiến trường.
Việc có nguồn tài chính ổn định cũng cho phép Ukraine xây dựng kế hoạch quân sự dài hạn, thay vì phụ thuộc vào các gói viện trợ nhỏ lẻ như trước đây.
Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá khoản hỗ trợ này có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì chiến đấu của Ukraine, đồng thời nhấn mạnh đây là yếu tố then chốt trong bối cảnh xung đột có thể kéo dài.
Bên cạnh đó, chính phủ Ukraine đang chuyển hướng sang phát triển ngành công nghiệp quốc phòng trong nước, với mục tiêu tăng sản lượng drone và các hệ thống vũ khí hiện đại nhằm thích ứng với chiến trường ngày càng thay đổi.
Tuy nhiên, Ukraine vẫn phụ thuộc vào một số loại vũ khí chiến lược từ phương Tây, như hệ thống phòng không Patriot, trong khi nguồn cung đạn dược vẫn còn hạn chế.
Theo EU, khoản vay này có thể đáp ứng khoảng hai phần ba nhu cầu tài chính của Ukraine trong hai năm tới, phần còn lại dự kiến sẽ được hỗ trợ bởi các tổ chức quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng nhu cầu thực tế của Ukraine có thể cao hơn nhiều so với các khoản hỗ trợ hiện tại, khi chi phí quân sự trong năm nay được ước tính lên tới hàng trăm tỷ USD.