Cựu Tổng thanh tra Cảnh sát Sri Lanka bị tuyên án tử hình vì tắc trách trước vụ đánh bom Lễ Phục sinh 2019 làm 260 người chết

Ngày 31 tháng 7 năm 2026, Tòa án cấp cao Colombo (Permanent High Court Trial-at-Bar) đã tuyên án tử hình đối với cựu Tổng thanh tra Cảnh sát Sri Lanka Pujith Jayasundara. Hội đồng ba thẩm phán kết luận ông phạm tội tắc trách nghiêm trọng khi không hành động dù đã nhận được nhiều cảnh báo tình báo về nguy cơ tấn công khủng bố. Cùng ngày, cựu thư ký Bộ Quốc phòng Hemasiri Fernando cũng bị tuyên án tử hình với cáo buộc tương tự.

Theo phán quyết đa số (2-1), Jayasundara bị tuyên có tội trên 854 trong tổng số 855 cáo buộc liên quan đến việc hỗ trợ và dung túng cái chết của nạn nhân thông qua việc bỏ bê nhiệm vụ công vụ. Thẩm phán Priyantha Liyanage và Thilakarathna Bandara ủng hộ kết tội, trong khi thẩm phán Viraj Weerasuriya bất đồng quan điểm, cho rằng công tố chưa chứng minh được cáo buộc vượt quá nghi ngờ hợp lý.

Các vụ đánh bom diễn ra gần như đồng thời vào sáng ngày 21 tháng 4 năm 2019 tại ba nhà thờ (hai Công giáo và một Tin Lành) và ba khách sạn cao cấp ở Colombo, Negombo và Batticaloa. Tổng cộng gần 270 người thiệt mạng, trong đó có khoảng 45 người nước ngoài, và hơn 500 người bị thương. Đây là vụ tấn công khủng bố đẫm máu nhất trong lịch sử hiện đại của Sri Lanka, do một nhóm Hồi giáo cực đoan trong nước lấy cảm hứng từ tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng thực hiện.

Trước đó, một ủy ban Quốc hội đã kết luận rằng cảnh sát và các cơ quan tình báo đã nhận được nhiều nguồn tin cảnh báo về nguy cơ tấn công nhưng không triển khai biện pháp phòng ngừa cần thiết. Chính sự chậm trễ và thiếu phối hợp này đã tạo điều kiện cho thảm họa xảy ra.

Tại Sri Lanka, án tử hình trên thực tế gần như tương đương tù chung thân vì lệnh hoãn thi hành án không chính thức được duy trì từ năm 1976. Tổng thống đương nhiệm Anura Kumara Dissanayake đã nhiều lần bày tỏ ủng hộ việc tiếp tục duy trì lệnh hoãn này. Cả hai bị cáo đều có quyền kháng cáo lên Tòa án Tối cao.

Vụ việc không chỉ là câu chuyện về trách nhiệm cá nhân của hai quan chức cao cấp. Nó đặt ra câu hỏi sâu sắc hơn về hệ thống an ninh quốc gia và sự phối hợp giữa các lực lượng tình báo, cảnh sát và quân đội. Giáo hội Công giáo Sri Lanka đến nay vẫn khẳng định rằng những người đã bị xác định chưa phải là chủ mưu thực sự, và vẫn còn một âm mưu lớn hơn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn.

Bảy năm sau thảm họa, gia đình nạn nhân vẫn đòi hỏi công lý toàn diện. Phán quyết ngày 31 tháng 7 đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc truy trách nhiệm đối với những người đứng đầu hệ thống an ninh thời điểm đó. Tuy nhiên, nhiều quan sát viên cho rằng vẫn còn nhiều mắt xích khác trong chuỗi chỉ huy và tình báo cần được làm rõ.

Từ góc nhìn dài hạn, vụ án này cũng phản ánh thách thức của một quốc gia từng trải qua nội chiến kéo dài trong việc xây dựng lại lòng tin giữa cộng đồng và lực lượng an ninh. Việc một cựu Tổng thanh tra Cảnh sát bị kết án tử hình vì tắc trách trước tấn công khủng bố là lần đầu tiên trong lịch sử Sri Lanka, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về trách nhiệm giải trình của quan chức trước tính mạng người dân.

Phán quyết chưa khép lại toàn bộ câu chuyện. Các phiên tòa khác liên quan đến những người bị cáo buộc có liên hệ với thủ phạm vẫn đang diễn ra. Xã hội Sri Lanka tiếp tục chờ đợi câu trả lời đầy đủ hơn về việc tại sao những cảnh báo rõ ràng lại bị bỏ qua, và liệu có yếu tố chính trị hay thiếu năng lực nào đã góp phần tạo nên thảm kịch năm 2019.