Ngày 6/8/2026, Tổng thống Donald Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp mới liên quan đến quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship). Đây là động thái tiếp nối sau phán quyết của Tòa án Tối cao ngày 30/6/2026 bác bỏ một sắc lệnh rộng hơn trước đó.
Sắc lệnh thứ nhất (“Continuing to Protect the Meaning and Value of American Citizenship”) quy định không công nhận quyền công dân tự động cho trẻ sinh tại Mỹ trong một số trường hợp cụ thể, bao gồm khi cha mẹ là thành viên tổ chức khủng bố nước ngoài, nhân viên chính phủ nước ngoài, hoặc tham gia giao dịch thương mại nhằm mục đích “mua” quyền công dân (như du lịch sinh con hoặc mang thai hộ).
Sắc lệnh thứ hai (“Ending Birth Tourism”) yêu cầu Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh Nội địa từ chối visa, thu hồi giấy phép nhập cảnh và trục xuất những người bị nghi ngờ đến Mỹ chỉ để sinh con nhằm lấy quốc tịch cho con.
Ngoài ra, chính quyền cũng đang triển khai các quy định thắt chặt hơn đối với việc xét duyệt visa, green card và nguyên tắc “public charge” (khả năng trở thành gánh nặng công cộng), ảnh hưởng đến nhiều người nhập cư hợp pháp.
Tổng thống Trump tại Phòng Bầu dục. — Nguồn: The White House
Tác động đến cộng đồng người Việt và AAPI
Cộng đồng người Mỹ gốc Á – Thái Bình Dương (AAPI), trong đó có người Việt, có tỷ lệ cao người đang ở Mỹ với visa tạm thời (H-1B, du học) hoặc đang bảo lãnh gia đình. Các nghiên cứu trước đây cho thấy nếu hạn chế quyền công dân theo nơi sinh mở rộng, cộng đồng châu Á sẽ chịu tác động tương đối lớn hơn so với một số nhóm khác vì tỷ lệ visa tạm thời cao.
Nhiều gia đình người Việt lo ngại về việc bảo lãnh người thân, thủ tục green card kéo dài và nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các quy định xét duyệt chặt chẽ hơn. Đồng thời, cộng đồng cũng theo dõi chặt chẽ việc tăng cường trục xuất người gốc Đông Nam Á có tiền án.
Nhận định của chuyên gia và tổ chức cộng đồng
Các nhóm vận động AAPI đã lên tiếng phản đối. Theo AsAmNews và các tổ chức pháp lý, nhiều nhóm cho rằng các sắc lệnh mới vẫn đi ngược lại tinh thần Tu chính án 14 và tiền lệ Tòa án Tối cao, dù phạm vi hẹp hơn so với lệnh trước.
Thượng nghị sĩ và thành viên Quốc hội thuộc Congressional Asian Pacific American Caucus (CAPAC) cũng chỉ trích các nỗ lực hạn chế quyền công dân, nhấn mạnh rằng chính sách này gây bất ổn cho hàng triệu gia đình nhập cư hợp pháp.
Một số chuyên gia pháp lý dự báo các sắc lệnh mới sẽ tiếp tục bị kiện ra tòa, đặc biệt phần liên quan đến “du lịch sinh con” vì có thể đụng đến phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao.