Ngày 28/9, Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy công bố sáng kiến “Freedom Means Affordable Cars”, đặt lại chuẩn tiết kiệm nhiên liệu doanh nghiệp (CAFE) của NHTSA. Mục tiêu đội xe năm 2031 là 34,9 mpg, so với 50,4 mpg trong quy tắc Biden 2024 và 30,1 mpg năm mẫu 2024. Duffy nói chính quyền trước “ép” hãng làm xe điện đắt mà “gia đình Mỹ không muốn”. Giám đốc NHTSA Jonathan Morrison gọi đây là chuẩn “hợp lý”, giúp nhiều nhà mua được xe mới — “xe mới an toàn hơn”.
Bộ Giao thông ước tính giá xe mới giảm khoảng 1.300 USD/chiếc, tiết kiệm 138 tỷ USD trong năm năm, và nhờ bán thêm xe mới sẽ tránh hơn 300.000 thương tích nặng, cứu khoảng 1.900 mạng. Ông Trump viết trên Truth Social hôm 26/9 rằng chuẩn mới “bỏ lãng phí khi làm xe ở Mỹ” và tiết kiệm “hàng nghìn đô” cho gia đình. Liên minh Đổi mới Ô tô (Alliance for Automotive Innovation) ủng hộ, nói quy tắc Biden “lệch nhu cầu thị trường”.
Sean Duffy phát biểu tại triển lãm xe Detroit. Nguồn: The Detroit News
Cùng tài liệu quy tắc, Reuters dẫn số của DOT: chi phí tuân thủ giảm khoảng 1.289 USD/xe nhưng tiền xăng tăng hơn 1.600 USD suốt đời xe; tiêu thụ xăng Mỹ tăng 4,6% đến năm 2050 so với kịch bản Biden. Việc mua bán tín chỉ CAFE giữa các hãng sẽ kết thúc năm 2028 — nguồn thu từng có ý nghĩa với Tesla và Rivian. Quốc hội đã đưa mức phạt không đạt chuẩn về 0 USD trong đạo luật 2025, nên hiệu lực cưỡng chế của CAFE vốn đã yếu.
Katherine Garcia (Sierra Club) nói Mỹ cần giảm chi phí nhưng “Trump cho hãng xe giấy thông hành ô nhiễm, hóa đơn đổ lên gia đình — ở cây xăng và sức khỏe.” Dan Becker (Center for Biological Diversity) gọi đây là lúc tồi vì giá xăng đang cao: “Người tiêu dùng trả giá, Big Oil và Big Auto hưởng lợi ngắn hạn.” Andy Su (Environmental Defense Fund) cảnh báo tương lai “thảm họa” về kinh tế và môi trường. Sierra Club nói sẽ ra tòa. Luật CAFE 1975 yêu cầu chuẩn ở mức “khả thi tối đa”; nhóm kiện cho rằng 34,9 mpg bỏ qua công nghệ đã có trên đường.
Nhận định:
Hai cột số cùng một quy tắc: giá niêm yết thấp hơn một chút, hóa đơn xăng cao hơn suốt đời xe. Với giá dầu đang nhạy cảm vì eo Hormuz, việc nới mpg lúc này chuyển rủi ro từ nhà máy sang cây xăng. Việc hết phạt CAFE khiến quy tắc mang tính định hướng hơn là bắt buộc — hãng Detroit được thở, hãng xe điện mất một phần thị trường tín chỉ. Tranh cãi pháp lý sẽ xoay quanh cụm từ “maximum feasible”, không quanh khẩu hiệu “EV mandate” — luật liên bang chưa từng cấm xe xăng.
