Tại một trong những quốc gia khép kín nhất thế giới, điện thoại thông minh đang len lỏi vào đời sống thường nhật của người dân theo cách ít ai ngờ tới. Dù không thể kết nối Internet toàn cầu, người Triều Tiên vẫn sử dụng smartphone để thanh toán bằng mã QR, đặt taxi, gọi đồ ăn, xem phim và thậm chí theo dõi sức khỏe. Những tiện ích này vận hành hoàn toàn trên hệ thống mạng nội bộ do nhà nước xây dựng và giám sát chặt chẽ.
Hồi tháng 7 năm 2023, Đài truyền hình Trung ương Triều Tiên từng phát sóng phóng sự giới thiệu hai mẫu smartphone mới mang tên Samthaesong 7 và Samthaesong 8, với cụm camera lớn phía sau trông khá hiện đại. So với mẫu Arirang ra mắt năm 2013, các thiết bị mới có thiết kế tinh tế hơn nhiều. Lãnh đạo Kim Jong-un khi đó nhấn mạnh đây là sản phẩm hoàn toàn nội địa, nhằm khơi dậy niềm tự hào dân tộc.
Martyn Williams, chuyên gia người Mỹ nghiên cứu công nghệ Triều Tiên, gần đây đã tiếp cận được hai mẫu điện thoại thông minh mới nhất của Bình Nhưỡng. Qua đó, ông hé lộ góc nhìn mới về đời sống số tại quốc gia này. Điện thoại từng là món đồ xa xỉ với giá khoảng 750 USD cho dòng cao cấp, nhưng nay đã trở nên phổ biến đến mức truyền hình nhà nước còn phát hướng dẫn cách giảm mỏi mắt khi dùng điện thoại quá nhiều.
Điện thoại di động thuộc thương hiệu Jindallae của Triều Tiên được trưng bày tại Hội chợ Thương mại Quốc tế Mùa Xuân Bình Nhưỡng hồi tháng 5. Ảnh: AFP
Theo số liệu từ các nhà nghiên cứu và Liên minh Viễn thông Quốc tế, Triều Tiên hiện có hơn 6,35 triệu thuê bao điện thoại di động trên tổng dân số khoảng 26 triệu người. Chưa rõ bao nhiêu trong số đó là smartphone, nhưng mạng 4G đã phủ sóng phần lớn lãnh thổ. Điều này thúc đẩy sự xuất hiện của hàng trăm ứng dụng được nhà nước cấp phép và ít nhất 24 thương hiệu điện thoại nội địa. Williams nhận định rằng sự phát triển của các ứng dụng tự xây dựng phản ánh năng lực kỹ thuật phần mềm ngày càng cao của nước này.
Khán giả sử dụng điện thoại di động tại một sự kiện ở Bình Nhưỡng hồi tháng 10/2025. Ảnh: NK Tech Lab
Người Triều Tiên lâu nay vẫn quen dùng tiền mặt. Tuy nhiên, với những ai sở hữu smartphone, các ứng dụng ví điện tử đang thay đổi thói quen ấy. Chính phủ cho phép và khuyến khích sử dụng các dịch vụ này. Thanh toán bằng mã QR qua điện thoại ngày càng phổ biến tại Bình Nhưỡng, thậm chí người bán hàng rong trên phố cũng chấp nhận.
Steven Zhang từ công ty du lịch Young Pioneer Tours cho biết, người dân có thể dùng ví điện tử để trả tiền xe công cộng, đặt taxi, gọi đồ ăn và mua vé xem phim. Họ cũng gọi được xe công nghệ tương tự Uber, với giá tăng vào giờ cao điểm và đêm muộn. Một chuyến đi khoảng 45 phút có giá khoảng 8 USD lúc cao điểm hoặc 5 USD vào giờ thường, theo Rowan Beard, đồng sáng lập Young Pioneer Tours.
Các ứng dụng này không kết nối Internet quốc tế mà hoạt động trên mạng nội bộ Kwangmyong (Quang Minh) cùng hệ thống viễn thông di động 3G/4G nội địa như Koryolink và Kangsong. Điện thoại truyền dữ liệu giao dịch về máy chủ của các ngân hàng nhà nước. Một số ví điện tử phổ biến bao gồm Samhung, Manmulsang, Huinnun và Jonsong.
Peter Ward, chuyên gia nghiên cứu kinh tế Triều Tiên tại Viện Sejong ở Seoul, nhận định dịch vụ ngân hàng trực tuyến giúp chính quyền quản lý tốt hơn lưu thông tiền tệ, tỷ giá, giá cả và thuế – mục tiêu mà Bình Nhưỡng theo đuổi từ những năm 1990. “Các giao dịch tiền mặt quy mô lớn rất khó giám sát, trừ khi người dân bắt đầu dùng dịch vụ ngân hàng trực tuyến,” Ward nói. Thanh toán điện tử cũng hỗ trợ việc theo dõi nguồn cung lương thực và giảm nạn tham nhũng, trộm cắp trong khâu phân phối.
Danh sách các phim hoạt hình nước ngoài trong ứng dụng Manbang. Ảnh: WP
Dù không có Internet, người dùng vẫn giải trí qua ứng dụng Manbang – dịch vụ xem video 24/7 cung cấp chương trình truyền hình, phim ảnh theo yêu cầu và nội dung từ truyền thông nhà nước. Người dùng có thể xem lại bản tin, phim tài liệu, thông tin thời tiết. Một số phim hoạt hình Mỹ như Aladdin, Pinocchio, Moana, Frozen cũng xuất hiện để hỗ trợ việc học tiếng Anh.
Williams, nghiên cứu viên cao cấp tại Chương trình Triều Tiên thuộc Trung tâm Stimson, nhận xét đây là cách chính quyền cung cấp giải trí được phê duyệt trong bối cảnh siết chặt kiểm soát văn hóa nước ngoài nhập lậu. Đặc biệt, phim ảnh Hàn Quốc bị cấm nghiêm ngặt. Việc phát tán nội dung Hàn Quốc qua điện thoại có thể bị xử lý nặng vì hai nước vẫn ở trong tình trạng chiến tranh về mặt pháp lý.
Thay vì các video “Get Ready With Me” phổ biến trên TikTok, Triều Tiên có ứng dụng “Tuổi thanh xuân phụ nữ”. Ứng dụng mở đầu bằng trích dẫn của cố lãnh đạo Kim Jong-il về việc quan tâm sức khỏe phụ nữ, sau đó cung cấp mẹo theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, hướng dẫn trang điểm và giữ dáng.
Người dân cũng có thể mua thuốc và nhận hàng tận nơi qua ứng dụng di động. Điều này giúp chính phủ theo dõi giao dịch dược phẩm tốt hơn. Ứng dụng “Từ điển Y khoa” hỗ trợ tra cứu thuật ngữ khi đặt mua thuốc. Williams cho rằng đây là công cụ hữu ích trong bối cảnh hạ tầng y tế còn hạn chế.
Người phụ nữ dùng điện thoại thông minh để chụp ảnh ở Bình Nhưỡng hồi năm 2025. Ảnh: AFP
Những tiến bộ này diễn ra khi cuộc sống tại Bình Nhưỡng ngày càng nhộn nhịp hơn. Nhiều chung cư mới mọc lên, đường phố đông ôtô hơn, thậm chí xuất hiện tắc đường ở một số thời điểm, theo Beard – người từng đến Triều Tiên năm ngoái.
Williams nhận định Kim Jong-un ngày càng tự tin vào khả năng điều hành đất nước. Chính quyền “tự tin có thể quản lý cách người dân sử dụng công nghệ”. Các hoạt động số sôi động chỉ diễn ra khi được nhà nước bật đèn xanh. Hệ thống điện thoại vẫn bị giám sát chặt: phần mềm có thể chụp ảnh màn hình ngẫu nhiên, ngăn cài ứng dụng trái phép và kiểm soát nội dung thông qua chữ ký số.
Sự phổ biến của smartphone tại Triều Tiên cho thấy quốc gia này đang hiện đại hóa ở mức độ nhất định, nhưng mọi tiện ích đều nằm trong khuôn khổ kiểm soát của nhà nước. Người dân được hưởng một số tiện nghi số hiện đại, song vẫn bị cô lập hoàn toàn khỏi thế giới bên ngoài. Đây là sự kết hợp độc đáo giữa công nghệ và quyền lực chính trị tại một trong những nơi khép kín nhất hành tinh.