Theo Bộ Giáo dục, các trường đại học nhận tài trợ liên bang phải báo cáo những khoản tiền từ nguồn nước ngoài có giá trị từ 250.000 USD trở lên trong một năm, theo Điều 117 của Đạo luật Giáo dục Đại học.
Hai trường đại học đang bị điều tra
Ngày 16/9, Bộ Giáo dục và Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo mở cuộc điều tra đối với Duke University và University of North Dakota (UND).
Các cơ quan liên bang cho biết việc kiểm tra bắt đầu sau khi rà soát hồ sơ cho thấy một số thông tin khai báo có thể chưa đầy đủ, không chính xác hoặc được nộp trễ. Chính phủ yêu cầu hai trường cung cấp thêm hồ sơ liên quan đến các khoản tài trợ, hợp đồng và hoạt động hợp tác với các tổ chức nước ngoài.
Duke được yêu cầu cung cấp các tài liệu liên quan đến hợp tác nghiên cứu quốc tế, thỏa thuận với tổ chức nước ngoài, chương trình dành cho sinh viên và nhân viên quốc tế cũng như các khoản quà tặng và hợp đồng phải khai báo.
Đối với UND, chính phủ cũng yêu cầu cung cấp hồ sơ về các thỏa thuận với tổ chức nước ngoài và những hoạt động hợp tác nghiên cứu quốc tế.
Vì sao chính phủ quan tâm đến nguồn tiền nước ngoài?
Chính phủ Mỹ cho rằng việc theo dõi nguồn tài trợ nước ngoài giúp tăng tính minh bạch trong giáo dục đại học và cho phép cơ quan chức năng đánh giá những mối quan hệ tài chính giữa các trường đại học Mỹ với các tổ chức nước ngoài.
Bộ Giáo dục cho biết việc tuân thủ Điều 117 cũng liên quan đến điều kiện tham gia một số chương trình hỗ trợ sinh viên liên bang. Theo cơ quan này, trường không tuân thủ có thể phải đối mặt với các biện pháp thực thi pháp luật.
Tranh chấp về việc công khai danh tính nhà tài trợ
Một diễn biến mới đáng chú ý xảy ra ngay trước ngày 2/10.
Association of American Universities (AAU), tổ chức đại diện cho nhiều trường đại học nghiên cứu lớn của Mỹ, đã kiện Bộ Giáo dục về kế hoạch công khai danh tính của các nguồn tài trợ nước ngoài mà các trường từng báo cáo.
Theo AAU, Bộ Giáo dục dự kiến công bố những thông tin này vào ngày 2/10. Tổ chức này cho rằng việc công khai thông tin sau nhiều năm có những cam kết về tính bảo mật là không phù hợp với các quy định pháp luật. Đây là lập luận của phía AAU, chưa phải kết luận cuối cùng của tòa.
Tòa án tạm thời ngăn việc công khai
Ngày 1/10, Thẩm phán liên bang Tanya S. Chutkan tại Washington, D.C. đã ban hành lệnh hạn chế tạm thời (TRO)ngăn chính phủ công bố tên hoặc thông tin nhận dạng của các nhà tài trợ nước ngoài và đối tác hợp đồng thuộc phạm vi vụ kiện.
Theo AAU, lệnh này có hiệu lực ngay lập tức và dự kiến kéo dài đến 29/10/2026, trừ khi tòa thay đổi hoặc gia hạn.
Lệnh tạm thời này không áp dụng đối với 92 tổ chức nước ngoài mà Bộ Giáo dục đã công bố trước đó vào tháng 7/2026.
Việc điều tra vẫn tiếp tục
Dù tranh chấp về việc công khai thông tin đang được tòa án xem xét, các cuộc kiểm tra việc tuân thủ Điều 117 vẫn tiếp tục.
Trước đó, Bộ Giáo dục và Bộ Ngoại giao đã thiết lập một cơ chế phối hợp để theo dõi việc khai báo nguồn tài trợ nước ngoài của các trường đại học. Bộ Ngoại giao hỗ trợ việc quản lý hệ thống báo cáo và đánh giá hồ sơ, trong khi Bộ Giáo dục tiếp tục chịu trách nhiệm theo luật.
Điều này có ý nghĩa gì?
Đối với các trường đại học, các cuộc điều tra có thể khiến việc ghi nhận và báo cáo nguồn tiền nước ngoài trở thành vấn đề được kiểm tra chặt chẽ hơn.
Đối với công chúng, tranh chấp hiện nay đặt ra hai vấn đề song song: minh bạch về nguồn tài trợ nước ngoài và việc bảo vệ thông tin nhận dạng của các nhà tài trợ.
Tòa án sẽ tiếp tục xem xét tranh chấp giữa các trường đại học và chính phủ liên bang, trong khi Bộ Giáo dục vẫn tiếp tục các hoạt động kiểm tra việc tuân thủ Điều 117.
